20 september 2013

Schaliegas

Huidige alternatieve energie technologieën zijn nog onvoldoende ontwikkeld om fossiele brandstoffen te vervangen. Tot het moment dat we volledig kunnen overgaan op duurzame alternatieven zijn we afhankelijk van olie, kolen en gas. Hiervan is gas de schoonste en bovendien flexibel in te zetten om piekbelasting op te vangen. Gas is voor Nederland al 50 jaar belangrijk als energiebron, maar ook voor inkomsten in de vorm van aardgasbaten.

Nederland kent een aantal grote gasreservoirs zoals het Slochteren gasveld in Groningen. De hoeveelheid gas in deze reservoirs is echter eindig. Voor de energievoorziening is het mogelijk om buitenlands gas te importeren, maar hierdoor wordt Nederland afhankelijker van gasleverende landen, zoals Rusland. Om dit zo lang mogelijk uit te stellen wordt er gezocht naar nieuwe mogelijkheden om gas te winnen. Een van deze nieuwe voorraden zou het zogenaamde schaliegas kunnen zijn.

Schaliegas

Schaliegas is aardgas dat “opgesloten” zit in kleisteenlagen in de ondergrond. Deze lagen worden ook wel ‘schalies’ genoemd. Uit een eerste verkennend onderzoek van TNO voor Energie Beheer Nederland blijkt dat de Nederlandse ondergrond potentieel veel schaliegas bevat. Deze lagen bevinden zich in de Nederlandse ondergrond op veelal meer dan twee kilometer diepte. Het winnen van gas hieruit is lastiger dan het winnen uit zandsteen zoals in Groningen, omdat de structuur veel compacter is.

Winning van schaliegas

Op dit moment is grootschalige winning van schaliegas in Nederland nog niet aan de orde. De verwachting is dat dit nog minimaal 5-10 jaar op zich laat wachten. De techniek die wordt gebruikt om schaliegas te winnen wordt ‘fraccing’ of kraken genoemd. Bij het kraken wordt het gesteente waar het gas in zit, gebroken door onder hoge drukwater en zand in de schalielaag te pompen. Hierbij worden mogelijk ook chemicaliën gebruikt, die onder andere noodzakelijk zijn om het zand en water in oplossing te houden gedurende transport, de put open te houden en corrosie van de put tegen te gaan. Iedere producent bepaalt zelf of en zo ja welke chemicaliën daarvoor worden gebruikt.

Boringplaatsen

In de Verenigde Staten wordt al meerdere jaren geboord naar schaliegas. Op dit moment komt 20% van de gaswinning in de VS uit schaliegas. Hiervoor zijn veel putten nodig. In de VS kan dat, maar omdat ruimte in Nederland zeer beperkt is, is het hier niet mogelijk noch wenselijk om zoveel boorputten te maken. Mocht het gericht zoeken naar schaliegas succesvol zijn, dan kan in Nederland schaliegas wellicht geproduceerd worden. Daarvoor zijn hoogwaardige technieken, zoals het plaatsen van meerdere boringen vanaf één locatie noodzakelijk, en de nodige kennis.

De rol van TNO

TNO streeft naar een robuuste transitie naar een duurzame energievoorziening. Dat houdt in dat TNO investeert in milieuvriendelijke alternatieven en zich tevens inzet voor een zo optimaal en schoon mogelijk gebruik van fossiele brandstoffen in de transitie naar duurzame oplossingen. Dit sluit aan bij het advies van de Energieraad. Gas is, als relatief schone fossiele brandstof, daarbij voor TNO een belangrijk speerpunt. TNO heeft uitgebreide kennis van de Nederlandse ondergrond en onderzoekt potentiële schaliegasvoorraden. Daarbij zoeken we naar methodes en technologieën die van belang zijn voor de productie van schaliegas, zoals het minimaliseren van het ruimtelijk gebruik, mogelijkheden voor het simuleren, monitoren en controleren van de gemaakte scheuren, de zogenoemde “fracs” in de ondergrond, eventuele alternatieve methodes voor het kraken, het monitoren van put integriteit en reiniging van geproduceerd water.

Contactpersoon

dr.ir. M.C.A.M. (René) Peters
088 866 63 40
Contact opnemen

Niet gevonden wat u zocht?