Ons werk

Hoe stress in je brein je prestatie en gezondheid bepalen

Waarom is de ene mens gevoeliger voor psychisch trauma dan de ander? Kunnen we gevoeligheid voor depressieve klachten vroegtijdig detecteren? Kunnen we mensen die topprestaties moeten leveren, zoals atleten en soldaten, nog beter laten presteren? Volgens Victor Kallen, klinisch psychofysioloog bij TNO Behavioural & Societal Sciences, is het antwoord te vinden in de holistische benadering van de aanmaak van stresshormonen in ons lichaam.

Bij acute stress – dus in een noodsituatie – produceert de hypothalamus in de hersenen een stof die de hypofyse stimuleert om het ACTH-hormoon aan te maken. Dat komt vervolgens in de bloedbaan terecht en zet de bijnier aan om grote hoeveelheden van het hormoon cortisol te produceren. Dat is een belangrijk stresshormoon. Cortisol zorgt ervoor dat de bloedsuikerspiegel stijgt en er meer glucose in het bloed komt, zodat we in korte tijd meer energie krijgen. Die extra energie stelt ons in staat om te vechten of te vluchten. De glucose in ons bloed leidt echter tot eiwitafbraak in de spieren. Cortisol heeft nog een andere functie: het onderdrukt ons immuunsysteem, ons vermogen om ontstekingen tegen te gaan en sneller te herstellen. Sta je in het bos oog in oog met een beer, dan is die functie even minder belangrijk. Maar ook in het dagelijks leven ervaren mensen stress en maken ze cortisol aan.

Meten is weten

Cortisol heeft allerlei nadelige langetermijneffecten, waaronder hart- en vaatziekten. Door alle aspecten in een holistisch model onder te brengen en te kijken naar de neurobiologische basis denkt Victor Kallen dat er op veel gebieden belangrijke vooruitgang te boeken is: "Ons werk bouwt voort op internationale wetenschappelijke kennis en we doen dit samen met partners uit de academische wereld. We krijgen een steeds beter inzicht in de interactie tussen de hormoonaanmaak, stress en prestaties en wat wij doen is de vertaalslag maken vanuit het holistische beeld naar praktische toepassingen." En dat zijn er veel. Alleen de hartslag meten om de dagelijkse hoeveelheid stress te meten is niet genoeg. De stresshormonen spelen een cruciale rol: "Als we daardoor in staat zijn de ontwikkeling van een burn-out vroeger te signaleren, dan hoeven we niet meer te wachten tot iemand zich ziek meldt. We kunnen mensen dan tijdig gaan coachen op hun stijl van leven." Van cure naar care dus.

Gezondere mensen

Wetenschappelijke kennis over stress, het brein en hormonen voor praktische medische doeleinden. Het kan en het levert gezondere mensen op: "Joggen, slapen en eten zijn goed voor je hormoonspiegel. Die biofeedback kunnen we bijvoorbeeld toepassen op soldaten die terugkeren uit Afghanistan, zodat ze sneller herstellen. Wat wij ook onderzoeken is: neemt het trauma later dan af?" Het gaat bij het onderzoek van Victor Kallen niet alleen om zieke en gestresste mensen. Hij ziet twee kanten van dezelfde medaille: "Dezelfde neurobiologische processen die verstoord zijn bij depressieve en zieke mensen spelen ook een rol in optimaal presteren. Stel dat je op korte termijn een topprestatie moet leveren, dan maakt je lichaam stresshormonen aan, er komt veel glucose in je bloed en je kunt langer en beter presteren." Door meer en beter inzicht in de onderliggende processen kunnen we straks atleten, soldaten en tv-presentatoren boven zichzelf laten uitstijgen. Op een verantwoorde manier.

Nieuws

Flexibel om kunnen gaan met stressvolle situaties

14 november 2017
Professionals van Defensie, Politie en Brandweer moeten optimaal presteren onder fysieke en mentaal zware omstandigheden. Ze hebben bijvoorbeeld te maken met levensbedreigende situaties, fysieke uitputting,... Lees verder

Dr. Victor Kallen

Contact

Dr. Victor Kallen

  • stress
  • neurobiologie
  • psychofysiologie
  • psychiatrie
  • depressie
E-mail

70 jaar Defensie Onderzoek

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren.