Applied Geosciences

De expertise groep Applied Geosciences (AGS) richt zich op de toepassing van geowetenschappelijke kennis voor efficiënt en veilig gebruik van de ondergrond. De afdeling is vooral actief op het gebied van aardwarmte,  de grootschalige opslag en buffers voor CO2 en energiedragers, en efficiëntie en veilige afbouw van de productie van olie en gas. We richten ons daarbij op versnelling en kostenbesparing bij de transitie naar een duurzaam en CO2-emissievrij energiesysteem. We werken in, vaak internationale, projecten en onderzoeksprogramma’s in nauwe samenwerking met energiebedrijven en hun toeleveranciers, energie-intensieve industriële sectoren, MKB en overheden.

CO2-afvang, -hergebruik en -opslag

Seismic view of shallow gas accumulation

CO2-afvang, -hergebruik en -opslag kan, als onderdeel van de energietransitie, een belangrijke bijdrage leveren aan de reductie van CO2 emissies. Applied Geosciences heeft ruim 20 jaar ervaring met CCUS (bijvoorbeeld EU FP7 CO2Remove; het nationale onderzoeksprogramma CATO-2). TNO dekt de hele CCUS-keten van afvang tot opslag. TNO Applied Geosciences combineert op het terrein van CCUS geowetenschappelijke kennis met ervaring in:

  • Haalbaarheidsstudies van potentiële locaties voor CCS;
  • Monitoringprogramma's en risicostudies;
  • Onderzoeksprogramma's betreffende grootschalige demonstratieprojecten, kleinschalige pilots en randvoorwaarden zoals regelgeving en capaciteitsschattingen.

Geothermie

Warmte en elektriciteit uit geothermische energie is een duurzame bron met potentie. Het zou kunnen voorzien in 5-10% van de energievraag in energie-intensieve regio's. Theoretisch zou 40% van het wereldenergiegebruik duurzaam geproduceerd kunnen worden door natuurlijke warmtestroming in de aarde. Wij richten ons op geothermische aquifers in sedimentaire bekkens en ‘Enhanced Geothermal Systems (EGS). We zetten onze kennis met name in voor:

  • Technologieontwikkeling in onderzoeksprogramma’s gericht op efficiëntere productie (bijv. innovatie op het terrein van EGS);
  • Geothermische potentieelschattingen en haalbaarheidsstudies;
  • Monitoringprogramma's en risicostudies;
  • Technische ondersteuning van overheden en industrie inclusief MKB, in het bijzonder in grootschalige stedelijke (her)ontwikkelingsprojecten en internationale samenwerking;
  • Integratie van lokaal geproduceerde warmte of elektriciteit in smart grids.
Digital reservoir model with well planning

Ondergrondse energieopslag en systeemintegratie

De transitie naar een CO2-vrij energiesysteem met gebruik van bronnen zoals wind en zon, waarbij vraag en aanbod sterk fluctueren op de korte termijn (uren) en over langere perioden (seizoenen) stelt eisen aan de beschikbaarheid van flexibiliteit en opslag. Opties voor grootschalige opslag zullen deels in de ondergrond gezocht worden en zijn daarmee mogelijk concurrerend met ander gebruik van de ondergrond. Dat vergt naast de ontwikkeling van specifieke (ondergrondse) opslagtechnologie ook de strategische afweging met betrekking tot overige opties voor benutting van de ondergrond.

Daarnaast vraagt een bredere diversificatie van het energiesysteem, met onvoorspelbare bronnen, wisselende vraag en een diversiteit aan energiedragers om een slimme integratie in het energiesysteem.

TNO AGS ontwikkelt specifieke flexibiliteits- en integratietechnologie, waarbij de nadruk ligt op duurzaam gebruik van de ondergrond nu en in de toekomst. Een voorbeeld hiervan is het in de periode 2015-2016 voor de EU uitgevoerde ESTMAP project waarin de in Europa beschikbare opslag faciliteiten in kaart zijn gebracht en gekoppeld aan de verwachte ontwikkeling van het Europese energiesysteem.

Reservoir optimalisatie

TNO helpt bedrijven met het ontwikkelen van putproductiestrategieën om winning te maximaliseren. Met behulp van case-specifieke modellen evalueren we knelpunten van productiesystemen en implementeren we technieken om de efficiëntie te vergroten. Real-time informatie van productiegegevens gebruiken we voor het optimaliseren van de productie via teruggekoppelde reservoirmodellering. Een ander belangrijk onderdeel van optimale winning is de beschikbaarheid van de methodes en technologieën om gebieden op te sporen waar er nog geen winning heeft plaatsgevonden. Technologieontwikkeling richt zich op zowel opsporing als productie van dergelijke niet-uitgeputte voorkomens.

Veilig winnen en 'License to Operate'

Bij mijnbouwactiviteiten zoals winning van olie en gas, geothermische productie en opslag van CO2 is inzicht in de veiligheidsrisico’s, lange termijn effecten en de mogelijke consequenties voor ander gebruik van de ondergrond van groot belang. TNO AGS ontwikkelt methodieken en technologie voor risico inschatting en monitoring. Onze expertise ligt met name op het vlak van de modellering en interpretatie van geomechanische risico’s, zoals bodemdaling en geïnduceerde seismiciteit. Daarnaast ontwikkelen we modellen en methodieken die de kans op lekkage via boorputten inschatten. Naast de inschatting van concrete risico’s ontwikkelt TNO innovatieve productie-concepten waarmee deze risico’s zo veel mogelijk beperkt kunnen worden.

Expertisegroepen

Dr. Sven van der Gijp

Contact

Dr. Sven van der Gijp

  • CO2 Capture
  • CCUS
  • energy storage
  • duurzaamheid
  • EGR
E-mail

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.