Ons werk

Duurzame tomaten groeien op geothermische warmte

Naarmate de prijzen van fossiele brandstof stijgen, wordt geothermische energie aantrekkelijker als alternatieve energiebron voor wijkverwarming en voor verwarming van productiekassen. Een belangrijk voordeel van geothermische energie is, dat het vrijwel geen emissie van broeikasgassen veroorzaakt zodat het een duurzame energiebron is.

Het Nederlandse tuinbouwbedrijf A+G van den Bosch in het kassengebied in de buurt van Bleiswijk nabij Den Haag, heeft ondernemingsgeest getoond door de allereerste geothermische verwarmingsinstallatie in Nederland te ontwikkelen. Het bedrijf verwarmt momenteel 7,2 ha tomatenkassen met warm water afkomstig van een met succes geboord geothermisch doublet dat reikt tot de watervoerende lagen in het Onder-Krijt op een diepte van 1.700 m. TNO is nauw betrokken geweest bij de beoordeling van de geologische onzekerheden voorafgaand aan het boren, op basis waarvan het uiteindelijke boorplan voor het doublet is opgesteld. Er golden diverse eisen voor de watervoerende laag: de temperatuur van het water in de laag moest zo hoog mogelijk zijn; de watervoerende laag moest een flinke dikte en goede opslageigenschappen hebben (porositeit en permeabiliteit); hij moest bij voorkeur tektonisch onverstoord zijn; en, tenslotte maar niet minder belangrijk, er moesten geen producerende olievelden in de weg zitten.

Geologische beoordeling

De meest veelbelovende watervoerende lagen, die aan alle eisen voldeden in Bleiswijk, waren die van het Rijswijk en Berkel zandsteen uit het Vroege Krijt. Geconcludeerd werd dat de productie- en injectieputten in de watervoerende laag zo zuidelijk mogelijk ten opzichte van het terrein van de tuinbouwer moesten worden geplaatst om het geologische risico te beperken. Uit de beoordeling bleek dat het risico voor onvoldoende productie van watervolumes 'redelijk klein maar niet verwaarloosbaar' was. Op basis van deze conclusie heeft de tuinbouwer een garantie van de overheid gekregen dat hij tenminste gedeeltelijk zou worden gecompenseerd voor zijn investering in de eerste put als die geen of onvoldoende hoeveelheden geothermisch water zou produceren. De geologische beoordeling door TNO is gebruikt door PMGi (booradviseurs) en Visser & Smit Hanab (aannemers) voor het opstellen van een boorplan. Eind 2006 is een boorcontract gesloten met het boorbedrijf Daldrup AG. Het boren, afbouwen en testen van de twee schuine putten duurde bijna een jaar.

Resultaten, putten en debieten

Het boren van de twee putten was succesvol: de werkelijke dieptes van de formatie weken slechts een paar procent af van de berekende dieptes. De diktes van de Berkel en Rijswijk zandsteenlagen overtroffen de verwachtingen. De permeabiliteit was hoger dan verwacht: via het doublet wordt water geproduceerd en geherinjecteerd met debieten tussen 130 m3/uur en 160 m3/uur. De temperatuur van het geproduceerde water was iets lager dan verwacht: ongeveer 60º C op een diepte van 1,700 m. Dankzij de uitstekende omstandigheden in het reservoir is de COP ongeveer 30. Dit komt redelijk overeen met de berekeningen van ons scenario. Door het geothermisch doublet is het niet langer nodig 3 miljoen m3 aardgas per jaar te verbranden en dat bespaart de onderneming ongeveer 700.000 euro per jaar. De verwachte terugverdientijd van de investeringen is zeven jaar. Door de positieve resultaten heeft de tuinbouwer besloten de plannen om zijn kassenareaal uit te breiden tot ongeveer 14 ha versneld uit te voeren. Geschat wordt dat de geothermische warmte tot 60% van de energie kan leveren voor de extra 7 hectare tomatenkassen die momenteel worden gebouwd.

Downloads

Ir. Erik Simmelink

Contact

Ir. Erik Simmelink

  • grondwater
  • hydrogeologie
E-mail

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren.