Ons werk

Nederland bij uitstek geschikt voor energieopslag en omzetten energie

Het grote voordeel van fossiele bronnen is dat zij een constante stroom energie kunnen leveren. Het aanbod uit hernieuwbare bronnen wisselt daarentegen sterk. Om de energietransitie te voltooien moeten we overproductie en tekorten met elkaar in balans brengen. Gelukkig is Nederland daar uitstekend toe in staat. Stroomt er straks waterstof door onze gasleidingen? TNO werkt aan uiteenlopende energieopslag- en conversietechnologieën om tegen acceptabele kosten de energietransitie waar te maken.

Webinar "de Noodzaak van grootschalige energieopslag"

De noodzaak van grootschalige energieopslag

In dit webinar, onder leiding van moderator René Peters, gaan Joris Koornneef en Remco Groenenberg in gesprek over grootschalige energieopslag. Hoe slaan we elektriciteit duurzaam op, en in welke vorm? Hoe waarborgen we de leveringszekerheid van energie? 

Om de energietransitie te voltooien moeten we overproductie van energie en tekorten met elkaar in balans kunnen brengen. Nederland is uitstekend gepositioneerd om met grootschalige en innovatieve technologieën en infrastructuur energieopslag te realiseren.

Om wisselingen in vraag en aanbod op te kunnen vangen op een schaal van dagen tot zelfs maanden, en d.m.v. conversie in energiedragers en synthetische brandstoffen duurzaam opgewekte energie zo efficiënt mogelijk te benutten, spelen grootschalige opslag van energie ondergronds, in zoutcavernes en lege gasvelden, en opslag bovengronds, in tanks, een belangrijke rol. 

Duurzaam opgewekte energie

Door de snel groeiende hoeveelheid duurzaam opgewekte energie uit wind en zon neemt de behoefte aan flexibiliteit toe om aanbod en vraag in balans te houden. Waar het aanbod van fossiele energie min of meer constant is, wisselt dat van zon en wind sterk.

Door duurzaam opgewekte energie in tijden van overproductie grootschalig te converteren en op te slaan kan het gebruik verschoven worden in de tijd naar momenten dat er een tekort is.


Nederland is uitstekend gepositioneerd om met innovatieve conversie- en opslagtechnologieën en infrastructuur grootschalige opslag te realiseren. Die is vooral nodig om de sterk groeiende hoeveelheid elektriciteit die straks op zee wordt opgewekt efficiënt te kunnen benutten en te voorkomen dat er tekorten ontstaan op momenten dat de wind niet waait en de zon niet schijnt.

Grootschalige ondergrondse energieopslag

Om wisselingen in vraag en aanbod op te kunnen vangen op een schaal van dagen tot zelfs maanden speelt grootschalige opslag van energie ondergronds, in zoutcavernes en lege gasvelden, een belangrijke rol. De duurzaam opgewekte elektriciteit wordt omgezet in bijvoorbeeld waterstof en getransporteerd om het voor langere periode veilig in de ondergrond op te slaan.

TNO heeft uitgebreide expertise op het gebied van conversie- en opslagtechnologieën om elektriciteit om te zetten in een andere vorm van energie of energiedrager en zo nodig weer terug. Dat zorgt voor een grote flexibiliteit tussen duurzame productie en gebruik door industrie en huishoudens.

Elektriciteitsnet ontlasten

TNO werkt aan uiteenlopende energie conversie- en opslagtechnologieën om tegen acceptabele kosten de energietransitie waar te maken. Het gaat om conversie van elektriciteit of biomassa naar waterstof of groen gas (Power2Gas), van elektriciteit naar warmte (Power2Heat), naar brand- en grondstoffen (Power2Fuels & Feedstock).

Conversie en opslag zorgt voor flexibiliteit en daarmee leveringszekerheid. Zo wordt het toekomstige energiesysteem betrouwbaar en betaalbaar voor consument en bedrijfsleven. De opgeslagen energie helpt pieken in energievraag en aanbod op te vangen en zo het elektriciteitsnet te ontlasten waardoor dure verzwaring wordt voorkomen.

Flexibiliteit door systeemintegratie Noordzee

Grootschalige opslag is voorzien in zoutcavernes en in lege gasvelden. Dat laatste biedt kansen om de bestaande platforms en pijpleidingen te hergebruiken: systeemintegratie. Hier komt alles samen: conversie van elektriciteit uit wind in waterstof, gebruik van bestaande gasleidingen, opslag in lege velden. Dat vereist niet alleen kennis van elektriciteit, gas, waterstof op zich, maar ook van alle koppelingen daartussen, energiemarkten, netwerken, milieuaspecten en de economische haalbaarheid.

In het onderzoeksprogramma
North Sea Energy werkt TNO aan het integreren van de energiefuncties vanuit techniek, maatschappij, markt en ecologie en zet met partners de Noordzee op de kaart als voorbeeldregio voor de Europese energietransitie.

energieOpslag en direct gebruik

Door conversie en opslag is duurzaam opgewekte energie in de tijd te verschuiven van momenten van overschot door overvloedige zon en wind naar momenten van grote vraag. Conversie betekent overigens niet altijd opslag. De naar waterstof geconverteerde elektriciteit is door de industrie direct in hun processen te gebruiken of te transporteren voor verwarming in de gebouwde omgeving.

Elektronen zijn dan omgezet in moleculen, waarvan zowel het transport als opslag veel goedkoper zijn. Zo is uit zon en wind opgewekte elektriciteit in elke energievorm te gebruiken op elk gewenst moment.

Breed scala aan technologieën

Ondergrondse opslag speelt al decennia een essentiële rol in de leveringszekerheid van onze energievoorziening. Bij Norg, Grijpskerk en Alkmaar zijn enorme hoeveelheden aardgas ondergronds opgeslagen, die bedoeld zijn voor momenten dat de productie onvoldoende is voor onze energiebehoefte. Deze ondergronden zijn mogelijk geschikt te maken om in de toekomst grootschalige voorraden waterstof op te slaan.

Opslag van energie kan ook in de vorm van elektriciteit, hoewel batterijen ontoereikend zijn om dat op grote schaal te doen. Van de grootste batterij ter wereld zijn er duizenden nodig om de hoeveelheid elektriciteit op te slaan die in één dag wordt opgewekt door windparken met een totaal geïnstalleerd vermogen van 35 gigawatt.

Om zulke periodes van een dag tot enkele weken zonder zon of wind te overbruggen is conversie naar gasmoleculen voor gebruik voor hoge temperatuur warmte in de industrie, zwaar transport en grondstoffen een veel efficiëntere oplossing. TNO werkt aan een breed scala technologieën voor conversie en opslag voor een robuuste, betaalbare en betrouwbare energietransitie.

Projecten

LSES: Energieopslag in zoutcavernes en gasvelden

In het project “Large Scale Energy Storage in salt caverns and depleted fields” (LSES) wordt onderzoek gedaan naar grootschalige opslag van energie in de vorm van waterstof (in zoutcavernes en lege gasvelden) en perslucht (in zoutcavernes). TNO doet dit in samenwerking met onder meer EBN, Gasunie, GasTerra, NAM en Nouryon.

North Sea Energy

De Noordzee is een ideale omgeving om in belangrijke mate bij te dragen aan een klimaatneutraal energiesysteem. Er liggen kansen voor grootschalige windenergie, waterstof en ondergrondse CO2-opslag.

Het onderzoeksprogramma North Sea Energy kijkt naar de koppeling van deze energiefuncties vanuit techniek, maatschappij, markt en ecologie. TNO zet met partners de Noordzee op de kaart als voorbeeldregio voor de Europese energietransitie.

Heatstore

TNO coördineert het Europese onderzoeksproject Heatstore om technologieën voor de opslag van thermische energie te ontwikkelen en deze in praktijkproeven te demonstreren. Het gaat daarbij om verschillende configuraties, waarin warmtebronnen, opslagtechnieken en benutting van warmte worden gecombineerd.

Roadmap

Een betrouwbaar, betaalbaar, duurzaam en rechtvaardig energiesysteem

De transitie naar een volledig duurzame energievoorziening in 2050 brengt grote veranderingen met zich mee in technologisch, economisch en sociaal opzicht. Fossiele bronnen zijn dan vervangen door hernieuwbare,... Lees verder
Ons werk

Sectorkoppeling: de motor van een CO2-vrije samenleving

Niet alle sectoren schakelen even snel om naar duurzame energie. En dat terwijl sectorkoppeling de motor is van een CO2-vrije samenleving. Met name de industrie, gebouwde omgeving, mobiliteit en landbouw... Lees verder
Ons werk

Toekomstbestendige en vernieuwende energienetten

Nederland heeft op dit moment nog niet de infrastructuur voor een volledig duurzame energievoorziening. Hoe groot is de verbouwing waarvoor we staan? TNO werkt met partners aan innovatieve methoden om... Lees verder
Ons werk

Toekomstbestendige energiemarkten

Op het weer hebben we - ook in 2050- geen invloed. Hetzelfde geldt grotendeels voor het aanbod van elektriciteit uit zon en wind. Dat heeft verstrekkende gevolgen voor de manier waarop we in elektriciteit... Lees verder
Ons werk

Energiearmoede

Hoe voorkomen we energiearmoede? TNO doet onderzoek naar de energietransitie en acceptatie daarvan op zowel technisch als sociaal gebied, zodat consumenten, overheden en bedrijven steeds de juiste keuzes... Lees verder
Ons werk

Energy storage platform: werken aan energieopslag na 2030

In de huidige grotendeels fossiele energievoorziening beschikt Nederland over grote voorraden olie en gas als buffer voor onverwachte gebeurtenissen. Maar na 2030 komt een groot deel van onze energie... Lees verder
Ons werk

Scenario’s voor klimaatneutraal energiesysteem

Ons land moet in 2050 een klimaatneutraal energiesysteem hebben. De vraag is of we dat doel kunnen bereiken zonder de economie radicaal te hervormen of andere ingrijpende maatregelen. Een energievoorziening... Lees verder

Geïnteresseerd in energieconversie- en opslagtechnologieën?

Neem contact op met Joris Koornneef voor meer informatie.

Contact opnemen
Contact

Dr. Joris Koornneef

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.