Ons werk

Toekomstbestendige energiemarkten

Op het weer hebben we - ook in 2050- geen invloed. Hetzelfde geldt grotendeels voor het aanbod van elektriciteit uit zon en wind. Dat heeft verstrekkende gevolgen voor de manier waarop we in elektriciteit zullen handelen: vroeger volgde het aanbod de vraag, nu gaat dat vaak andersom. Marktpartijen moeten minder concurreren en meer samenwerken. Welk beleid past daar bij? TNO doet onderzoek naar het functioneren van energiemarkten en de bijbehorende regulering.

Een goed ontworpen markt zorgt voor een juiste afstemming vraag en aanbod

Voor het goed functioneren van ons energiesysteem spelen energiemarkten een cruciale rol. Op de markt komen vraag en aanbod bij elkaar. Een goed ontworpen markt kan zorgen voor een juiste afstemming van vraag en aanbod, lage prijzen, leveringszekerheid en duurzaamheid. 

Energiemarkten vroeger

De huidige energiemarkten ontstonden ten tijde van de liberalisering in de jaren negentig. Stimuleren van concurrentie was het hoofddoel. Door technologische vernieuwingen veranderen de energiemarkten inmiddels van karakter. Zo wordt balancering steeds belangrijker, nu de productie van elektriciteit uit zon en wind niet gestuurd kan worden.

Vroeger volgde het aanbod de vraag, nu gaat dat vaak andersom. Goed ontworpen markten ondersteunen deze ontwikkelingen. Energiemarkten veranderen dan mee met de nagestreefde doelen: innovatie voor verduurzaming en balancering.

Systemen integreren

De afzonderlijke markten voor elektriciteit, gas en warmte raken steeds meer met elkaar verstrengeld, de systemen integreren. Zo kunnen gebouwen op allerlei manieren worden verwarmd: met gas, met elektriciteit, via een warmtenet of met hybride combinaties, waarbij de verschillende bronnen, soms tot in de haarvaten, op elkaar kunnen worden afgestemd. Slecht functionerende markten staan het doel van een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening in de weg. Passende regulering voorkomt dat.

Nieuwe inzichten nodig

In het streven naar een geïntegreerd energiesysteem moeten de afzonderlijke markten rekening met elkaar houden. Ons energietransport is ingericht op het voorkomen van piekbelasting, terwijl balancering juist vraagt om hoge energie afname tijdens overschotten. Een goede marktordening bevordert een efficiënte balancering.

Een van de voorbeelden is de elektrische auto die ook als batterij fungeert en tegen betaling stroom kan leveren. En overschotten aan elektriciteit zijn om te zetten in warmte. Omdat alles hier in elkaar grijpt zijn nieuwe inzichten nodig over technologieën, markten, netwerken en regelgeving. 

Gelijk speelveld

Voor innovaties is een gelijk speelveld noodzakelijk. Nieuwe, vaak innovatieve marktpartijen, moeten zonder belemmeringen de markt kunnen betreden en volgens dezelfde voorwaarden kunnen opereren als de gevestigde ondernemingen.

Een voorbeeld vormen de vierde generatie warmtenetwerken waarop ook nieuwe partijen zich aandienen voor opwekking, distributie en dat naar verschillende soorten afnemers. Goede marktordening moet hier voor een eerlijke energietransitie zorgen.

EnergieMarkten en technologieën

Nieuwe regulering van de markten moet verduurzaming en innovatie stimuleren. Het ontwerpen van dergelijke regulering is complex. TNO kan daar een bijdrage aan leveren. Uitgaande van de doelen van de marktordening en de verwachte technologische ontwikkeling kan TNO verschillende reguleringsvormen aandragen, die leiden tot een schone, duurzame en innovatieve energievoorziening tegen lage prijzen.

TNO combineert diepgaande kennis van technologieën, financiële en sociale aspecten, infrastructuur, markten, het energiesysteem als geheel en beleidsvorming door de rijksoverheid om al deze vragen tot op systeemniveau te kunnen beantwoorden.

Duidelijkheid voor klant: groene energie gegarandeerd groen

Het huidige systeem van groen-certificaten geeft onvoldoende inzicht in wanneer wind- of zonne-energie is geproduceerd. TNO ontwikkelde een methode in samenwerking met partners Eneco, KPN en handelsplatform ETPA om de certificatenhandel te koppelen aan de handel in op tijd gebaseerde energieproducten. Hiermee kunnen consumenten gedetailleerd inzicht te krijgen in welke energie ze daadwerkelijk gebruiken op elk moment van de dag.

Scenario’s toekomstig duurzaam en betaalbaar energiesysteem

TNO heeft twee scenario’s uitgewerkt voor een klimaatneutraal energiesysteem in 2050. Het ene schetst een toekomstbeeld waarin de overheid sterk sturend optreedt, in het tweede zijn het vooral burgers en bedrijven die werk maken van een duurzame samenleving.

KEV

Het doel uit de Klimaatwet voor de reductie van broeikasgasemissies in 2030 is nog niet binnen bereik. Dat blijkt uit de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2019 van PBL. TNO heeft een bijdrage geleverd en de ontwikkeling van het energiegebruik richting 2030 in kaart gebracht voor de gebouwde omgeving, industrie en glastuinbouw. Verder heeft TNO de ontwikkeling van aardgaswinning in kaart gebracht en bijgedragen aan het beeld over de toename van hernieuwbare energie.

Financiering van de energietransitie

Voor het behalen van de Klimaatdoelen van het Akkoord van Parijs zijn wereldwijd de komende decennia biljoenen dollars aan investeringen nodig in duurzame energie-infrastructuur. TNO onderzoekt hoe investeringen in de Nederlandse energietransitie kunnen worden versneld en opgeschaald. In deze studie is gekeken naar de mogelijke rol van institutionele investeerders die over voldoende kapitaal beschikken om een succesvolle energietransitie in gang te zetten.

Roadmap

Een betrouwbaar, betaalbaar, duurzaam en rechtvaardig energiesysteem

De Nederlandse geschiedenis wordt wel eens beschreven als een strijd tegen de elementen, maar is juist een verbond mét de elementen. En een verbond van Nederlanders met elkaar. Samenwerkend, met de elementen... Lees verder
Ons werk

Sectorkoppeling: de motor van een CO2-vrije samenleving

Niet alle sectoren schakelen even snel om naar duurzame energie. En dat terwijl sectorkoppeling de motor is van een CO2-vrije samenleving. Met name de industrie, gebouwde omgeving, mobiliteit en landbouw... Lees verder
Ons werk

Nederland bij uitstek geschikt voor omzetten energie en energieopslag

Het grote voordeel van fossiele bronnen is dat zij een constante stroom energie kunnen leveren. Het aanbod uit hernieuwbare bronnen wisselt daarentegen sterk. Om de energietransitie te voltooien moeten... Lees verder
Ons werk

Toekomstbestendige en vernieuwende energienetten

Nederland heeft op dit moment nog niet de infrastructuur voor een volledig duurzame energievoorziening. Zo loopt het elektriciteitsnet tegen grenzen aan en moet het gasnet geschikt gemaakt worden voor... Lees verder
Ons werk

Toekomstbestendige energiemarkten

Op het weer hebben we - ook in 2050- geen invloed. Hetzelfde geldt grotendeels voor het aanbod van elektriciteit uit zon en wind. Dat heeft verstrekkende gevolgen voor de manier waarop we in elektriciteit... Lees verder
Ons werk

Een rechtvaardig systeem zonder energiearmoede voor ons allemaal

Hoe voorkomen we energiearmoede? Het succes van de transitie naar duurzame energie staat of valt bij het draagvlak dat er in de samenleving voor wordt gecreëerd. We staan daarom niet alleen voor een technologische,... Lees verder
Ons werk

Energy storage platform: werken aan energieopslag na 2030

In de huidige grotendeels fossiele energievoorziening beschikt Nederland over grote voorraden olie en gas als buffer voor onverwachte gebeurtenissen. Maar na 2030 komt een groot deel van onze energie... Lees verder
Ons werk

Scenario’s voor klimaatneutraal energiesysteem

Ons land moet in 2050 een klimaatneutraal energiesysteem hebben. De vraag is of we dat doel kunnen bereiken zonder de economie radicaal te hervormen of andere ingrijpende maatregelen. Een energievoorziening... Lees verder
Contact

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.