Artrose is een van de meest voorkomende chronische aandoeningen waardoor wereldwijd honderden miljoenen worden getroffen. Voor een goede zorgverlening aan artrosepatiënten is er behoefte aan biomarkers waarmee de ziekte vroegtijdig kan worden gedetecteerd. In het Zevende Kaderprogramma van de Europese Unie hebben elf Europese partners, waaronder TNO, hun krachten gebundeld om de detectie en behandeling van deze ziekte te verbeteren.

Artrose staat in de Europese top 5 van aandoeningen met de hoogste zorgkosten. De WHO stelt in haar rapport over geneeskundige prioriteiten dat de ontwikkeling van biomarkers en behandelmethodes voor deze aandoening essentieel is. Leeftijd en obesitas zijn de belangrijkste risicofactoren voor artrose. Als gevolg van de vergrijzing en de wereldwijde obesitasepidemie zal deze ziekte steeds vaker en wijdverbreider voorkomen. De ziekte is niet levensbedreigend, maar patiënten lijden pijn en worden aanzienlijk in hun functioneren gehinderd, wat zelfs kan leiden tot arbeidsuitval. Doelstellingen van D-BOARD zijn:

  • het identificeren, valideren en kwalificeren van nieuwe combinaties van biomarkers, en de ontwikkeling van diagnostische toetsen voor subklinische diagnose van de ziekte.

De rol van TNO binnen het consortium:

  • het identificeren van biomarkers op basis van metabolomics en lipidomics voor de vroegtijdige diagnose van artrose, en onderzoek naar het gebruik hiervan als hulpmiddel voor prognose en stratificatie.

Het belang van vroegtijdige detectie

Artrose wordt momenteel gediagnosticeerd aan de hand van röntgenfoto's. De gevoeligheid van die techniek is echter relatief beperkt en de ziekte is pas in een gevorderd stadium (bij aanzienlijke aantasting van het kraakbeen) zichtbaar. Voor preklinisch en klinisch onderzoek zijn weliswaar diverse biomarkers beschreven, maar geen daarvan is klassificeerbaar als pre-radiografisch. Er is een grote behoefte aan biomarkers voor vroege diagnose van artrose waarmee het ziekteverloop kan worden voorspeld. Tijdens recent onderzoek ontdekte TNO dat een milde systemische ontsteking die samenhangt met obesitas een grote rol speelt bij het verloop van osteoartritis. Voorheen werd obesitas alleen als mechanische stressfactor beschouwd. TNO zal binnen D-BOARD onderzoek doen naar lipiden en lipid mediatoren als nieuwe klasse potentiële biomarkers waarmee de diagnose en prognose zouden kunnen worden verbeterd, vanuit het idee dat metabolische factoren een rol spelen bij het verloop van artrose.

Uitwisseling van kennis

In het kader van het D-BOARD-project zullen TNO en de consortiumpartners de detectie en behandeling van artrose verder ontwikkelen en verbeteren. De elf Europese partners, waaronder universiteiten, onderzoeksorganisaties en mkb-bedrijven, werken samen aan betere detectie- en behandelmogelijkheden. De informatie en gegevens die dit oplevert worden door het D-BOARD-consortium op systematische wijze verspreid en met de bredere medische gemeenschap gedeeld, zodat allen hiervan de vruchten kunnen plukken. Het D-BOARD-consortium zal tijdens symposia, in peer review-publicaties, op congressen, online en in gedrukte vorm verslag doen van de voortgang. Daarmee wordt voorzien in de wereldwijde behoefte aan hoogwaardige informatie. Deze samenwerking is de meest recente stap in een lange reeks projecten waaraan TNO deelneemt om de gezondheid en het welzijn van mensen met een slopende ziekte te verbeteren.

Literatuur

Gierman et al. 2012.
Metabolic stress-induced inflammation plays a major role in the development of osteoarthritis in mice.
Arthritis Rheum. 64:1172-81.

Dr. Ivana Bobeldijk-Pastorova PhD

Contact

Dr. Ivana Bobeldijk-Pastorova PhD

E-mail

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren.