Ons werk

Het verlagen van de CO2-uitstoot door commercieel wegvervoer

Samenwerking is essentieel
De transportsector staat voor een belangrijke transitie. Nog altijd groeit de vraag naar vervoer van goederen, en tegelijkertijd is de sector onderhevig aan steeds strengere milieueisen. Het klimaatakkoord van Parijs noopt tot vergaande acties. Dat stelt de transportsector voor een forse uitdaging: de CO2-efficiëntie van transport – de hoeveelheid vervoer die wordt geleverd per uitgestoten eenheid CO2 – moet met een factor zes worden verbeterd.

Geen enkel transportbedrijf, logistiek dienstverlener, voertuigfabrikant, overheidsinstelling of onderzoeksinstituut kan deze complexe transitie in zijn eentje verwezenlijken. TNO stelt een systeembenadering voor om stakeholders in de transportsector te ondersteunen bij het verlagen van de CO2-uitstoot, en roept private en publieke stakeholders op hun krachten te bundelen. Want alleen samen kunnen zij de transitie naar duurzame transportbrandstoffen, emissievrije voertuigen en verbeterde efficiëntie in logistiek en bedrijfsvoering versnellen.

Een systeembenadering van het commerciële wegvervoer

In een reeks van vijf papers laat TNO zien hoe een systeembenadering kan helpen bij het ontwerpen en optimaliseren van duurzame transportsystemen. De papers richten zich op commercieel wegvervoer en op busdiensten voor openbaar vervoer. In de eerste paper worden de uitdagingen voor de transportsector in het algemeen besproken. De overige vier papers gaan in op specifieke gebruikssituaties.

Op weg naar koolstofarm commercieel wegvervoer

Om de Parijse klimaatdoelstellingen te verwezenlijken moeten alle economische sectoren, waaronder de vervoerssector, vóór 2050 drastisch worden ‘gedecarboniseerd’. In de transportsector kan dat worden bereikt door de groei van het aantal voertuigkilometers te beperken en zeer efficiënte voertuigen in te zetten die rijden op duurzame energie. Op de kortere termijn hebben steden emissievrij vervoer nodig om de luchtkwaliteit te verbeteren. Welke maatregelen kunnen op de korte en lange termijn worden genomen? Welke mogelijkheden zijn beschikbaar voor het terugbrengen van de CO2-uitstoot, wat zijn de kosten ervan en welke winst leveren zij op bij toepassing in verschillende subsectoren? Deze paper geeft op basis van de nieuwste inzichten een beknopte visie op duurzame energietechnologieën voor commercieel wegvervoer. Er wordt uitgelegd welke brandstoftechnologieën het meest duurzaam, schaalbaar en veelbelovend worden geacht voor verschillende voertuigtypen en inzetprofielen. De schaal en complexiteit van de transportsector laten duidelijk zien dat een systeembenadering vereist is om de juiste keuzes te maken.

Op weg naar nul-emissie busvervoer

Concessieverleners eisen steeds vaker dat openbaarvervoerbedrijven stads- en streekbussen inzetten die gebruik maken van emissievrije technologieën. Deze dragen bij aan het oplossen van problemen met de lokale luchtkwaliteit en versnellen de overgang naar een duurzaam mobiliteitssysteem. De totale operationele kosten, energie-efficiëntie en betrouwbaarheid van deze voertuigen zijn afhankelijk van het ontwerp en van de inzet en het beheer van de voertuigen en het systeem waarbinnen ze worden gebruikt. Op beide niveaus maakt een systeemperspectief optimalisatie van de kosten en prestaties mogelijk door synergieën te creëren en trade-offs te voorkomen. Er wordt rekening gehouden met energieopslag aan boord, de interactie tussen de voertuigen, hun energie-infrastructuur, de buslijnen waarop ze worden ingezet en het verkeer op deze routes. Dankzij een groeiende hoeveelheid data kunnen het energiebeheer en de operationele kosten voortdurend worden geoptimaliseerd. Deze paper laat zien hoe een systeembenadering de huidige mate van onzekerheid kan verkleinen en kan leiden tot minder CO2-uitstoot, significante kostenbesparingen en andere voordelen voor openbaarvervoerbedrijven.

(Source: Heineken)

Op weg naar emissievrije stadslogistiek

Logistieke dienstverleners in de steden staan onder steeds hogere druk om duurzame concepten te ontwikkelen voor de laatste bezorgkilometers in de steden. In Nederland ondersteunt de Green Deal Zero Emission Stadslogistiek publieke en private stakeholders bij het ontwikkelen en in de praktijk brengen van concepten voor emissievrije stadslogistiek, met de ambitie om steden in staat te stellen hun centra in 2025 af te sluiten voor conventionele busjes en vrachtwagens. Tot de concepten behoren innovaties zoals plug-in hybride vrachtwagens, elektrische bestelvoertuigen voor in de stad, het overslaan van lading van grote vrachtwagens voor langeafstandsvervoer naar kleinere bestelvoertuigen voor in de stad en ontkoppeling en bundeling van goederen via logistieke terminals of stedelijke consolidatiecentra. Deze paper behandelt de voornaamste uitdagingen in de stadslogistiek en laat zien hoe een systeembenadering de overgang naar emissievrije stadslogistiek kan versnellen.

Vooral in het langeafstandsvervoer zijn de uitdagingen groot

Voor zware voertuigen die worden gebruikt voor langeafstandsvervoer is het verlagen van de CO2-uitstoot sterk afhankelijk van verbetering van de motor-, voertuig- en brandstofefficiëntie en het gebruik van koolstofarme brandstoffen. De EU heeft het voertuigcertificeringsinstrument VECTO ontwikkeld als opstap naar een vorm van regulering van de CO2-uitstoot van zware voertuigen. Voor vrachtwagens voor langeafstandsvervoer is een breed scala aan technische opties beschikbaar, met een significant potentieel voor kosteneffectieve reductie van de CO2-uitstoot. De kosten en het potentieel zijn echter afhankelijk van de toepassing en de bijbehorende voertuigmissieprofielen. Voor wagenparkbeheerders wordt het steeds moeilijker om de voordelen en beperkingen helemaal te overzien bij het overwegen van nieuwe technologieën en maatregelen. Potentiële oplossingen zijn onder meer plug-in hybride vrachtwagens, aerodynamische verbeteringen, platooning, biobrandstoffen, aardgas, elektrische voertuigen met accu of brandstofcel met waterstoftechnologie en opladen tijdens het rijden. Maar, zoals de paper aangeeft, vragen de ontwikkelingen om een systeembenadering om kosteneffectieve mogelijkheden te identificeren die op de lange termijn aansluiten op de overgang naar zero-emissie zwaar vervoer.

Duurzame logistiek: routekaart en koolstofvoetafdruk (binnenkort beschikbaar)

Alle bestaande en geplande beleidsvormen en maatregelen voor de beperking van de CO2-uitstoot zullen alleen de toename van de emissies als gevolg van de groeiende vraag naar vervoer kunnen compenseren en zullen de uitstoot slechts op het huidige niveau stabiliseren. Om netto reducties te bereiken met het oog op de doelstelling voor 2050 zijn meer inspanningen nodig. Technische innovaties in voertuigaandrijving, voertuigconfiguraties en energiedragers zullen moeten worden gecombineerd met innovaties in de logistiek en de supply chain. Zonder een compleet masterplan of routekaart zullen veel stakeholders echter nog te maken krijgen met grote onzekerheden als het gaat om innovatierisico’s, marktopschaling en terugverdientijd. Deze onzekerheden vertragen de vereiste transitie. Naast een routekaart of masterplan is monitoren essentieel. Het berekenen van de koolstofvoetafdruk, of carbon footprint, is een belangrijk instrument voor het identificeren van kansen voor het terugdringen van de CO2-uitstoot en het monitoren van het effect van genomen maatregelen. Deze paper laat zien hoe een systeembenadering kan bijdragen aan het definiëren van realistische routekaarten die alle stakeholders een motiverend perspectief bieden. Daarnaast wordt het belang van routekaarten en monitoring benadrukt, zowel voor adaptieve beleidsvorming als voor innovatie- en transitiemanagement voor private partijen.

Contact

Dr. ir. Richard Smokers

  • duurzame mobiliteit
  • voertuigemissies
  • elektrische voertuigen
  • alternatieve brandstoffen
E-mail

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren.