Ons werk

Zelforganisatie in stedelijke ontwikkeling

De hedendaagse ruimtelijke ordening krijgt in toenemende mate te maken met een complexe maatschappij die zich moeilijk vanuit één perspectief laat aansturen. Pogingen om van ruimtelijke ontwikkeling een gedeelde verantwoordelijkheid te maken tussen burgers, bedrijven en overheden, blijven vaak beperkt tot de gangbare participatietrajecten. TNO doet onderzoek naar de kansen van 'zelforganisatie' in stedelijke ontwikkeling.

Participatie in ruimtelijke ontwikkeling maakt het nauwelijks mogelijk om productief gebruik te maken van de complexiteit en diversiteit van het stedelijk systeem. Het centrale overheidsperspectief blijft immers vaak leidend. Een mogelijke oplossing voor een gedeelde verantwoordelijkheid voor ruimtelijke kwaliteit ligt in 'zelforganisatie', een relatief nieuw begrip dat in het onderzoek wordt geïntroduceerd.

Autonome netwerken

Zelforganisatie wordt gedefinieerd als netwerken van groepen burgers en/of ondernemers die, autonoom van planningsprocedures maar als onderdeel van het stedelijk systeem, initiatieven voor ruimtelijke interventies nemen, uit eigen belang en met eigen middelen. Zulke voorbeelden kunnen worden gevonden in collectief, particulier opdrachtgeverschap, 'business improvement districts', groenontwikkeling en decentrale energieopwekking. Uit internationaal vergelijkend onderzoek blijkt dat het belangrijk is dat dergelijke initiatieven komen vanuit het eigen belang van de eindgebruikers, en niet van buitenaf worden opgelegd. De aanwezigheid van institutionele kaders, die de autonomie van initiatieven niet aantasten maar deze wel inkaderen, kunnen cruciaal zijn voor het welslagen van de ruimtelijke interventies door zelforganisatie.

Zelforganisatie inpassen

Het onderzoek 'Zelforganisatie in stedelijke ontwikkeling' focust op twee vragen: Onder welke condities ontstaat zelforganisatie in duurzame, stedelijke ontwikkeling eigenlijk? En: hoe wordt zelforganisatie robuust en raakt het ingepast in de planningspraktijk? Lessen uit dit onderzoek kunnen we inzetten om: de potentie voor zelforganisatie in kaart te brengen, uitwisseling van kennis tussen burgers, bedrijven en overheden te stroomlijnen, en overheden te 'leren' hoe zelforganisatie effectief te faciliteren in stedelijke ontwikkeling.

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren.