Ons werk

Duurzame energie ruimtescanner

Voor de uitvoering van het Nationaal Energieakkoord zijn de komende jaren cruciaal in het boeken van voortgang en het nakomen van de afspraken. Het is daarom belangrijk om meer grip te krijgen op de ruimtelijke opgave van de energietransitie naar fossielvrij en de potenties in kaart te brengen voor verduurzaming van energieaanbod én -vraag in Nederland. Ook moet een aanzet worden gegeven tot de sociaal-economische gebiedsdynamiek waarin de realisatie van deze verduurzaming vorm zal gaan krijgen: een integrale benadering.

De duurzame energie ruimtescanner van TNO visualiseert met kaarten de potenties voor verduurzaming van de energievoorziening gerelateerd aan de gebouwde omgeving op verschillende schaalniveaus. De kaarten laten zien dat niet alle opties overal mogelijk zijn: sommige opties zijn locatiegebonden vanwege fysieke of sociaal-economische kenmerken. Voor de analyses is o.a. gebruik gemaakt van het Vesta model van het Planbureau voor de Leefomgeving.

Het instrument laat verder zien dat de totale warmtevraag van woningen en utiliteit met zo’n 65% kan worden teruggebracht door alle gebouwen te isoleren: dat wil zeggen: 7,1 miljoen huishoudens en 396.000 utiliteitsgebouwen. Zo’n 10% van het bruto eindverbruik van Nederland kan worden ingevuld door efficiënt om te gaan met bestaande (rest)stromen zoals restwarmte. Als hier maximaal op ingezet wordt, kunnen 1-3 miljoen huishoudens en 55.000-135.000 utiliteitsgebouwen hierop worden aangesloten. Er is echter een trade-off met besparingsmaatregelen. Meer besparing betekent een kleiner potentieel voor afzet van restwarmte. Warmtenetten zijn een kosteneffectieve oplossing voor verduurzaming van de energievoorziening voor bestaande gestapelde bouw. De voorinvestering voor de aanleg van de infrastructuur is echter kostbaar, en zonder aanvullende maatregelen is er geen sprake van een verbetering van de financiële positie (energielasten) van de eindgebruiker, wat het moeilijk maakt om voldoende draagvlak te verkrijgen voor deze optie.

Omdat lokale omstandigheden bepalend zijn voor de invulling van de energietransitie en de keuze van maatregelen ter plaatse kan het instrument ook worden ingezet voor een gebied of een regio. Dit kan als input dienen voor de regionale energie strategieën die opgesteld gaan worden voor de circa 30 energieregio’s van Nederland.

In de linker afbeelding wordt de gemodelleerde besparing (op basis van woningtype en bouwjaar) bij een stap naar label B weergegeven. In het oosten van het land staan gemiddeld genomen grotere woningen die ook vaker vrijstaand zijn, en er is minder gestapelde bouw. Dit leidt tot een hoger gasverbruik per woning (en dus ook een grotere besparing per woning bij isolatie) dan bijvoorbeeld in de grote steden, waar woningen over het algemeen kleiner zijn en gestapelde bouw vaker voorkomt. Als alle woningen in Nederland naar label B worden gebracht, valt er zo’n 135 PJ te besparen. Dit staat gelijk aan 45% van het totale huidige verbruik. Let op: er is in deze analyse enkel gekeken naar het technisch potentieel van warmtebesparing. De rentabiliteit van maatregelen is niet in ogenschouw genomen.
In de rechter afbeelding wordt weergegeven hoe de besparing verdeeld is over inkomensgroepen. Hoge inkomens hebben over het algemeen een groter (koop-)huis, hier zijn grotere besparingen te realiseren en deze groep heeft vermoedelijk ook meer financieel draagvlak. Voor lagere inkomens is de absolute besparing kleiner: andere overwegingen dan klimaatverandering (bijv. kwetsbaarheid voor energie-armoede, grootschalige aanpak via woningbouwcorporaties) kunnen een rol spelen om voor deze groep in te zetten op een labelsprong.

Links: Huidig percentage woningen op restwarmte per gemeente (CBS, 2014). Rechts: Percentage door restwarmte ingevulde huidige warmtevraag per gemeente, bij gunstige investeringskosten (totaal 58%). De staafjes geven aan hoeveel van het thermisch vermogen van de bron verbruikt (groen) of over (rood) is.

Expertise

Climate, Air & Sustainability

Wij bieden oplossingen voor problemen rond klimaatverandering, luchtkwaliteit en duurzaamheid, rekening houdend met economische, maatschappelijke en technologische ontwikkelingen en de doorwerking daarvan... Lees verder

Dr. Mark Bolech

Contact

Dr. Mark Bolech

  • climate
  • sustainability
E-mail

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren.