dossier

Is het 3D-printen van medicijnen toekomstmuziek?

1 maart 2016 • 3 min leestijd

Op 18 februari vond het Innovation for Health 2016 plaats. TNO was aanwezig en ging in op het thema ‘personalised health’, zoals het 3D-printen van medicijnen. Een apotheker print dan pillen op maat. Maar hoe werkt dat?

Over een paar maanden is in de Verenigde Staten het eerste medicijn te koop dat uit een 3D-printer komt. Het zo gefabriceerde middel Spritam tegen epileptische aanvallen is vorig jaar goedgekeurd door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA). Wanneer dit middel in Nederland op de markt komt, is nog niet bekend.

Doorbraak in de medicijnwereld

De FDA-goedkeuring betekent een doorbraak van de medicijnproductie met 3D-printtechnologie. TNO is al een paar jaar bezig met onderzoek naar snelle productiemethoden met 3D-printers (Additive Manufacturing). Het algemene principe is dat producten laagje voor laagje geprint worden van bijvoorbeeld metaal, plastics, eiwitten of voedingsmiddelen.

Voorspellen

Op de wereldtentoonstelling in Milaan stond vorig jaar een pastaprinter. Dit was het resultaat van TNO’s jarenlange werk op het terrein van 3D-foodprinting. Als doorontwikkeling begon TNO zo’n drie jaar geleden met het onderzoek naar het 3D-printen van medicijnen. Zo’n printer werkt snel en uiterst nauwkeurig. Deze productiemethode past zeer goed in het onderzoekstraject om een nieuw medicijn op de markt toe te laten.

Meten = weten

‘Dat traject duurt tien tot vijftien jaar,’ zegt biotechnoloog en senior business developer Steven Erpelinck van TNO. ‘Met verschillende in vitro en in vivo technieken kunnen we de farmaceutische industrie helpen in dat ontwikkelingsproces. Ons werk is het voorspellen en meten van wat het lichaam met een geneesmiddel doet, ook wel farmacokinetiek genoemd. Op het gebied van het 3D-printen van medicijnen doen we nu enkele projecten en hebben concrete gesprekken met verschillende industriële partners.’

Astellas

De Leidse vestiging van het Japanse farmaceutisch bedrijf Astellas is een van die partners. Het bedrijf is vooral gespecialiseerd in geneesmiddelen voor urologie en transplantatie. Niels Ouwerkerk is Associate Scientific Director bij Astellas. ‘Mijn afdeling is betrokken bij vroege faseontwikkeling van klinisch materiaal. Denk hierbij aan een nieuw medicijn dat voor het eerst wordt toegepast in een klein aantal mensen’

Een 3D-medicijnprintmachine

Ouwerkerk zocht naar een snelle en flexibele medicijnproductiemethode, waarbij maar weinig actieve stof nodig is. ‘Je wilt namelijk geen materiaal verspillen omdat zo’n nieuwe stof lastig te maken is. Ik wist dat TNO bezig was met de 3D-technologie. In 2013 hebben we met TNO het principe van 3D-medicijnprinten getest. Dat project is succesvol afgerond. Nu zijn we met TNO bezig het eerste prototype van een 3D-medicijnprintmachine te ontwikkelen.’

3-in-1 pil

Volgens Erpelinck is het voordeel van 3D-printen dat je heel precies gedoseerd medicijnen kunt maken. ‘En complexe medicijnen die volledig zijn afgestemd op de individuele patiënt, ook wel personalized medicine genoemd. 3D-printen van pillen is nu nog een niche technologie met toepassingen binnen complexe ziekten met een smalle therapeutische breedte. Het 3D-printen van grote hoeveelheden pillen voor massaproductie kent nog wel wat uitdagingen. Momenteel is er veel aandacht voor medicatieveiligheid. Zo gebruiken 65-plussers dagelijks meerdere medicijnen. Stel dat iemand twee of drie verschillende medicijnen per dag moet slikken, dan is via 3D-printen het mogelijk om al die medicijnen in één pil te doen. Dit soort fixed dose pillen kunnen ook op maat gemaakt worden voor kinderen.’

Pillen op maat voor kinderen

Nog steeds wordt het overgrote deel van de medicijnen gemaakt voor volwassenen van gemiddeld zeventig kilogram. ‘Delen of malen van pillen voor kinderen leidt tot erg onnauwkeurige doses,’ zegt kinderarts-klinisch farmacoloog Saskia de Wildt. Zij is verbonden aan het Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam.

Een olifant of poes

‘Het zou een echte aanwinst zijn om met 3D-printers kleine pillen voor kinderen te maken’, zegt De Wildt. ‘Misschien zelfs in de vorm van een olifant, poes of een stripfiguur. Pillen slikken wordt dan aantrekkelijker. Alleen je moet wel voorkomen dat kinderen die pilletjes gaan zien als een snoepje! Ook zou je 3D-printers kunnen gebruiken om pillen te maken, waar je een microdosis medicijn in stopt om veilig onderzoek te kunnen doen bij kinderen.’

Toekomst

‘In de toekomst zal het vast mogelijk zijn om een doktersrecept aan de apotheker te geven,’ denkt Erpelinck hardop. ‘Deze stopt het recept in de 3D-printer en dan worden de pillen op maat meteen uitgeprint. Nog een stap verder is dat je die tabletten zelf thuis uit kunt printen.’ Ouwerkerk ziet die ontwikkeling met vertrouwen tegemoet. ‘We worden dan de “op maat” grondstofleverancier voor de apotheker of thuisprinter. Natuurlijk is dat een enorme verandering, maar ik denk toch dat het een voordeel is voor zowel de patiënt als voor ons als farmaceutisch bedrijf.’

Lees ook

Bericht op 3dprintingindustry.com

dossier

Is het 3D-printen van medicijnen toekomstmuziek?

1 mrt '16 - 3 min
Op 18 februari vond het Innovation for Health 2016 plaats. TNO was aanwezig en ging in op het thema ‘personalised health’, zoals het 3D-printen van medicijnen. Een... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights #4: Privacy, medische data en innovatiekansen

19 nov '18 - 1 min
Het elektronisch patiëntendossier kwam in Nederland niet van de grond vanwege privacyzorgen. Maar op dit moment delen tienduizenden Nederlanders zorgeloos medische... Lees meer
column

Personalised nutrition is meer dan voeding afgestemd op je genen

12 okt '18 - 3 min
Personalised nutrition was deze week meerdere keren in het nieuws. Een hoogtepunt werd gisteren bereikt tijdens het DNA-Diner, georganiseerd door Vers+. Eerder deze... Lees meer
column

Beste minister Bruins, leefstijlgeneeskunde bestaat wel

25 apr '18 - 3 min
Op de motie van mevrouw Ellemeet antwoordde u onlangs: “Er is niet zoiets als leefstijlgeneeskunde”. Welnu, u bent verkeerd geïnformeerd. We zetten dit graag recht.... Lees meer
column

Geneesmiddelen kunnen sneller én goedkoper op de markt en bij de patiënt komen

29 dec '17 - 2 min
Een Haagse apotheker gaat terwijl hij verwijten naar de farmaceutische industrie uitspreekt, een geneesmiddel zelf namaken. Huisarts Hans van der Linde betoogt in... Lees meer
innovatie

Aandacht voor privacy maakt digital health beter

21 nov '17 - 1 min
Steeds meer mensen gebruiken wearables om hun gezondheid te monitoren. Dit levert veel persoonlijke én gevoelige data op die de gezondheidszorg kunnen verbeteren.... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.