uitgelicht

Afrikaanse krekels: investeren in nieuwe eiwitbronnen

11 april 2016 • 4 min leestijd

In Kenia en Oeganda kweken zo’n 45 boeren insecten voor de eiwitproductie. Eind 2017 moeten er maar liefst 600 kleine commerciële kwekerijen zijn. Als onderdeel van een keten van productie tot consumptie.

De stijgende welvaart in ontwikkelingslanden en de groeiende wereldbevolking zorgen voor een steeds grotere vraag naar dierlijk eiwit. Een goed en duurzaam alternatief voor vlees en vis zijn insecten. Het idee om insecten als landbouwhuisdieren te gaan houden, begint dan ook langzaam te groeien. Ook in Afrika. Voor de tweede keer dit jaar was seniorprojectleider Erwin Beckers van het project Flying Food in oostelijk Afrika. Begin maart bezocht hij een congres en ging met radioverslaggever Maarten Bleumers op bezoek bij enkele kleine krekelkwekerijen in Kenia.

Waardeketen

Het Flying Food project is in mei 2013 in Afrika gestart. Volgens Beckers is het doel om een nieuwe waardeketen van de grond tillen, die nu nog niet bestaat. “Het gaat om de totale keten van het commercieel kweken en bedrijfsmatig verwerken van insecten in lokale menselijke voeding.” In het project werken elf Nederlandse, Keniaanse en Oegandese partners samen. TNO coördineert het project. Hoofdsponsor is het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Partners in het Flying Food project zijn VENIK, Kreca, NGN Pro-Active, Nostimos B.V., M. Ruig en Zonen B.V., Jagran B.V., ICCO, BoPInc and HAS University of Applied Sciences in the Netherlands, JOOUST University, ADS, MIXA Foods and Beverages and KBL in Kenia and ICCO ROCEA in Oeganda.

Insecten als delicatesse

Aan het pilotproject doen 30-35 boeren mee in de Nyanza-regio in Kenia en tien in de Masaka-regio in Oeganda. Beide regio’s grenzen aan het Victoriameer in oostelijk Afrika. Beckers: “In dit gebied zijn de bewoners gewend om insecten als delicatesse te eten. Het gaat om seizoengebonden sprinkhanen en termieten. Die zijn daar maar één of twee maal per jaar beschikbaar.”

“In dit gebied zijn de bewoners gewend om insecten als delicatesse te eten"

De krekel als landbouwhuisdier

“Wat in Flying Food uitdrukkelijk anders is, is dat de insecten als landbouwhuisdier worden gehouden. Je hebt dan het hele jaar een alternatieve eiwitbron beschikbaar voor consumptie. Dat is het innovatieve van ons project.”

De huiskrekel

Als insect is de huiskrekel gekozen die daar veel voorkomt. De krekel lijkt op een sprinkhaan, maar is eenvoudiger te kweken. Een vrouwtjeskrekel produceert zo’n tweehonderd eieren. Als de krekel uit het ei kruipt, is het zo groot als een rijstkorrel. Het dier vervelt zeven maal. In Afrika duurt het twaalf weken voordat de krekel volwassen is. Het insect is dan zo’n 2,5 cm groot.

Kweekkratten

De krekels worden gehouden in grijze plastic kratten met luchtroosters waarin ruim tweeduizend volwassen krekels passen. Tweederde van de kist is gevuld met rechtopstaande verstopkamertjes. Daar kruipen de krekels naar toe bij het geven van water en verse pompoen- of cassavebladeren. Dit voedsel is een reststroom van de normale gewasproductie.

Verstopkamertjes

“In ons land zijn die verstopkamertjes van karton”, zegt Beckers. “Die gooi je na een productiecyclus weg. In Afrika is arbeid goedkoop. Daarom maken we die verstopkamers duurzamer. Ze kunnen dan telkens schoongemaakt worden. Een kweekkrat gaat dan zo’n 25 jaar mee. We gebruiken de kennis van onze Nederlandse insectenkwekers en passen deze aan voor de Afrikaanse situatie.”

Ondernemerschap bijbrengen

“De door ons consortium opgeleide trainers moeten de boeren het echte ondernemerschap bijbrengen. Die boeren zijn meestal vrouwen. Ze moeten leren denken vanuit de productie. Zo is het economisch gezien verstandig de krekels voor de laatste vervelling te oogsten. Dat scheelt twee weken extra voer. Na tien weken kun je dan met een nieuwe kweekcyclus beginnen. Bovendien zijn volwassen krekels door hun vleugels minder aantrekkelijk voor de consumptie.”

15x zoveel krekels kweken

De kleinst mogelijke commerciële eenheid voor een boer bestaat uit dertig kratten die je kunt stapelen. Beckers: “Door dat stapelen kun je vijftien maal zoveel krekels kweken per m2 dan in een systeem met betonnen bakken zoals in Thailand wordt toegepast. De kweekkratten staan vaak in een apart lemen hutje met een golfplaten dak. Als de boerenfamilie een wat groter huis heeft, staan die kratten gewoon in de woonkamer. Als je er goed voor zorgt, is er nauwelijks stank.”

Het staat in de Bijbel

“Dit jaar stoppen we nog veel energie in zowel de verwerking als afzet van insecteneiwit. We moeten iedereen overtuigen dat dit prima voedsel is. Het helpt als de schoolmeester, dokter of verpleegkundige dat zegt. Bovendien staat het zelfs in de Bijbel: je mag vier soorten insecten eten, waaronder de krekel (Leviticus 11:22; red.). Dat helpt ook want het grootste deel van de bevolking is daar christelijk.”

Innovation for Development

Het Flying Food project past volledig binnen de innovatiestrategie van alternatieve eiwitten en binnen het TNO-programma Innovation for Development. TNO draagt zo bij aan gezonde voeding, ondernemerschap en inkomen in ontwikkelingslanden. En het creëert kansen voor Nederlandse bedrijven om mee te werken aan marktgerichte oplossingen.

"Het Flying Food project past volledig binnen de innovatiestrategie van alternatieve eiwitten"

Financiering opschaling

Beckers: “We staan nu op het punt om te gaan werken aan de eerste opschaling. Eind 2017 willen we zowel in Kenia als in Oeganda 300 krekelkwekerijen hebben. Een kweekeenheid van 30 kratten kost 600 euro. Microkredieten worden pas verstrekt als de nieuwigheid er af is. Dus: als er in ons land ondernemingen of organisaties zijn die Flying Food een prima initiatief vinden en willen bijdragen, kunnen ze met mij contact opnemen.”

Meeluisteren

De radioreportages staan gepland voor 3 en 4 mei in het programma De Ochtend (KRO-NCRV); NPO Radio 1, tussen 9:45 en 10:00 uur.
Later op de uitzenddag is de reportage terug te vinden op de website van De Ochtend.
Uiteraard kan dit nog veranderd worden naar aanleiding van de actualiteit.

column

Leefstijl als Medicijn biedt businesskansen

13 jul '17 - 3 min
Er waait een nieuwe wind door de gezondheidszorg. Nou ja, het is nog een briesje maar wel een met de potentie om uit te groeien tot een flinke storm. Althans als... Lees meer
blik op de toekomst

Op weg naar een voedselallergievrije wereld in 2030

2 dec '16 - 1 min
Voedselallergie is een veel voorkomend gezondheidsprobleem. Het heeft grote impact op de kwaliteit van leven en ook de economische impact is enorm. Maar er is goed... Lees meer
dossier

Het gezonde leven van de toekomst

6 okt '16 - 4 min
Van jong tot oud vitaal meedoen aan onze samenleving en tegelijkertijd de gezondheidszorg betaalbaar op een kwalitatief hoog peil houden. Dat is de uitdaging waar... Lees meer
blik op de toekomst

Zonder zorgen eten in 2030

19 sep '16 - 5 min
Voedselallergie komt veel voor en heeft een behoorlijke impact op de kwaliteit van leven van allergische consumenten. Daarnaast is de economische impact groot voor... Lees meer
feiten & cijfers

Mood food: interactie tussen voedsel en emotie

6 jun '16 - 2 min
Wat we eten beïnvloedt hoe we ons voelen, andersom geldt hetzelfde. Hoe komt dat? Wat is de link tussen voedsel en emotie? Onderzoek naar de smaakperceptie en de... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.