op de werkvloer

CASTEL: gebundelde krachten voor een schoner milieu

23 oktober 2015 • 3 min leestijd

TNO, Deltares en de faculteit Geowetenschappen van de Universiteit Utrecht. Deze drie partijen tillen hun samenwerking op het gebied van milieuonderzoek naar een hoger plan. In september openden ze het gemeenschappelijke laboratorium Utrecht CASTEL.

Lucht, water, bodem en diepe ondergrond: de onderzoeksvelden van TNO, Deltares en de faculteit Geowetenschappen van de Universiteit Utrecht sluiten zo goed op elkaar aan, dat hun samenwerking op deze gebieden eigenlijk vanzelfsprekend is. Na jarenlang te hebben samengewerkt, vonden de partijen het tijd om die krachtenbundeling naar een hoger niveau te tillen. Het resultaat is het Centre for Aligned STudies for Environment and Life, kortweg Utrecht CASTEL

Zichtbaar portaal voor de buitenwereld

In dit verband is een gedeeld laboratorium de meest zichtbare uiting van de samenwerking. Hier experimenteert men en doet men toegepast en fundamenteel onderzoek naar aspecten die een rol spelen bij een gezonde leefomgeving. ‘Utrecht CASTEL vormt een zichtbaar portaal voor de buitenwereld’, vertelt Ernst Meijer, programmamanager van TNO. ‘Partijen die iets willen op het gebied van gezondheidsmetingen, zoals een stadsbestuur, een havenbedrijf of een bedrijf als Shell, kunnen bij Utrecht CASTEL terecht.’


Doelgroep beter en sneller van dienst

Of het nu dus gaat om een overheid die het effect wil weten van bestrijdingsmiddelen op de gezondheid van omwonenden, of een chemiebedrijf dat zijn werknemers wil beschermen tegen vrijkomende chemicaliën – met de nieuwste sensortechnologie, modellen en modellering kunnen de partners binnen Utrecht CASTEL de buitenwereld samen beter en sneller van dienst zijn.

Expertises vullen elkaar aan

‘Het laboratorium combineert verschillende functies, die passen bij de expertise van elk van de partijen’, legt research manager Bart Bos van TNO uit. ‘Die expertise is complementair: waar de universiteit zich vooral richt op fundamenteel onderzoek, passen TNO en Deltares de kennis die hieruit voortkomt toe in de praktijk.’

Ook voor andere partners

Utrecht CASTEL is meer dan een mooi gebouw met onderzoeksfaciliteiten. Het is een samenwerkingsverband dat open staat voor andere partners. ‘Het moet niet blijven bij deze drie partijen, we willen veel breder samenwerken’, zegt Bos. ‘Instellingen als het KNMI of RIVM willen we er ook bij betrekken. Maar ook bedrijven die hun eigen sensorontwikkeling op een hoger niveau willen brengen. Utrecht CASTEL moet een soort vliegwiel worden van innovatie.’

‘Utrecht CASTEL moet een vliegwiel van innovatie worden’

Complementaire disciplines

Volgens Piet Hoekstra, decaan van de Utrechtse faculteit Geowetenschappen, kan deze innovatie alleen plaatsvinden als onderzoekers over de grenzen van hun vakgebied kijken. ‘De problemen waarvoor onze samenleving staat, zijn niet eendimensionaal, maar complex. Om ze op te lossen, is samenwerking tussen meerdere disciplines nodig. Samen bieden wij een heel scala aan complementaire disciplines, die je bij een andere partij niet zo gemakkelijk in huis haalt.’

Gebouw nodigt uit tot samenwerking

Toon Segeren van Deltares sluit zich daarbij aan. ‘De wijze waarop dit gebouw is vormgegeven, nodigt uit tot samenwerking. Het is een open architectuur met veel glas. Iedereen werkt in het lab door elkaar heen, dat maakt echt veel uit.’ Door de unieke combinatie van kennis, apparatuur, onderzoek, experimenten en analyses is Utrecht CASTEL niet alleen een aantrekkelijke partner voor opdrachtgevers, maar ook voor studenten, aio’s en toponderzoekers uit binnen- en buitenland.

Zie ook

Website Utrecht CASTEL

 

Case: een fijnstof-app

TNO brengt in Utrecht CASTEL kennis in over het meten, monitoren en modelleren van stoffen in de lucht, maar ook de risicobeoordeling van blootstelling aan stoffen. Een van de projecten in samenwerking met de universiteit Utrecht betreft de ontwikkeling van een app, waarmee bijvoorbeeld astmapatiënten blootstelling aan grote hoeveelheden fijnstof kunnen voorkomen.

Voor een pilot van de app werd afgelopen zomer een groep mensen in Eindhoven uitgerust met een fijnstofsensor en gps. Door locatiegegevens, hun persoonlijke fijnstofmetingen en de metingen van bestaande stationaire sensoren met weers- en verkeersverwachtingen te combineren, wordt de luchtkwaliteit op verschillende plekken in de stad voorspeld. Wie daar gevoelig voor is, kan zo de minder schone locaties vermijden.

Gepersonaliseerde fijnstof-app

Deze aanpak zal uitmonden in een app voor persoonlijke blootstelling aan fijnstof. Daarvoor werken we weer samen met app-ontwikkelaars, zodat we ook andere specialisten betrekken. Dat is fijn voor astmapatiënten, maar dezelfde kennis is ook elders toe te passen, legt ernst Meijer van TNO uit. ‘In de chemische sector bijvoorbeeld. Als mensen sensoren bij zich dragen die benzeen detecteren, zou je met de juiste modellen snel kunnen terugrekenen waar de bron van deze stof zich bevindt. Zo is het mogelijk om incidenten te voorspellen en in te grijpen, voordat de situatie uit de hand loopt.’

Kwaliteit draagbare sensoren

Het gebruik van kleine, draagbare sensoren is een van de trends waar mee Utrecht CASTEL zich bezighoudt. ‘Veel draagbare sensoren zijn inmiddels commercieel verkrijgbaar, maar ze hebben vaak niet de kwaliteit en meeteigenschappen die we zoeken’, zegt Meijer. ‘Wij onderzoeken hoe we de sensoren kunnen aanpassen aan onze eisen om ze in te passen in grote meetnetten.’

op de werkvloer

CASTEL: gebundelde krachten voor een schoner milieu

23 okt '15 - 3 min
TNO, Deltares en de faculteit Geowetenschappen van de Universiteit Utrecht. Deze drie partijen tillen hun samenwerking op het gebied van milieuonderzoek naar een... Lees meer
dossier

Circulaire economie: van organisch afval naar waardevolle grondstoffen

13 feb '18 - 1 min
Op dit moment worden organische afvalstromen gecomposteerd, vergist of verbrand. Afvalleveranciers zouden meer willen bijdragen aan een circulaire economie en zien... Lees meer
dossier

TNO geeft richting aan de circulaire economie

23 jan '18 - 4 min
Welke kansen biedt de transitie naar een meer circulaire economie in Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid en milieu? De complexiteit maakt het... Lees meer
dossier

Zo gaan we de transitie naar een circulaire kunststoffeneconomie versnellen

9 jan '18 - 4 min
Een breed gedragen agenda met projecten die de transitie naar een volledig circulaire kunststoffeneconomie versnellen. Dat is het resultaat van de samenwerking in... Lees meer
column

Vier redenen om de impact van circulaire economie te kwantificeren

20 dec '17 - 2 min
Een circulaire economie: wie wil dat nou niet? De overheid streeft naar een volledig circulaire economie in 2050 en een groot bedrijf als PWC heeft die ambitie zelfs... Lees meer
column

Duurzaamheid: zo oud als de weg naar Rome

20 nov '17 - 2 min
Klimaatadaptatie, duurzaamheid, de circulaire economie: veel onderwerpen waar we vandaag de dag aan werken, zijn van alle tijden. Dat realiseerde ik me tijdens mijn... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.