blik op de toekomst

CPB-model hindert innovatie

9 november 2018 • 7 min leestijd

TNO heeft regelmatig contact met de overheid over innovatiebeleid en de rol van organisaties voor toegepast onderzoek (TO2-instellingen). Is het innovatiebeleid effectief? En hoe verhoudt de rol van TO2-instellingen zich tot die van universiteiten? TNO’s CEO Paul de Krom wisselt hierover van gedachten met Eppo Bruins, Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie en onder meer woordvoerder wetenschap en innovatie. Ze pleiten beide voor missiegedreven innovatiebeleid.

Eppo Bruins zet zich in de Tweede Kamer in voor investeren in technisch vakmanschap, toegepast onderzoek en innovatie. “Ik maak me zorgen over de balans tussen generieke innovatie en programma’s. De overheid heeft in 2010 ingezet op het eerste en TO2-instellingen gekort met 25 procent. De vraag is hoe we de balans weer terugkrijgen. Het is positief dat in dit regeerakkoord wordt gekozen voor onderwerpen, sleuteltechnologieën zoals nano-, quantum- en biotechnologie. Er komt geld bij voor toegepast onderzoek bijvoorbeeld in publiek-private samenwerkingen (PPS). Toch is het eigenlijk nog te weinig om echte keuzes te maken en ergens in te (blijven) uitblinken als Nederland. Kijk naar de topsectoren, daar komen er steeds meer bij. Waar is de lef om keuzes te maken? Ik merk als Tweede Kamerlid van binnenuit dat het voor de politiek lastig is om te zeggen ‘dit doen we wel en dit doen we niet’. Dat is een manco en baart me zorgen”, legt Bruins uit.

GERICHT DURVEN INVESTEREN

“Wij zijn natuurlijk blij dat de neergaande trend met betrekking tot investeringen in toegepast onderzoek nu omgebogen wordt”, zegt De Krom. “Jij signaleert dat de doorwerking van financiële stromen in de praktijk lastig is. Ik pleit voor het bij elkaar brengen van verschillende financiële stromen (NWO-calls, PPS-toeslag et cetera). De 200 miljoen voor toegepast onderzoek gaat deels naar PPS, het midden- en kleinbedrijf (mkb), de NWA en rijksbijdrage voor kennisorganisaties zoals TNO. Op zich is de systematiek goed, maar het is zaak samen massa en impact te creëren. Daarbij is het maken van keuzes op welke onderwerpen, technologieën en maatschappelijke vraagstukken je inzet inderdaad belangrijk. Ik begrijp heel goed dat ‘van bovenaf’ gezegd kan worden dat een deel van de calls aan ‘dit’ of ‘dat’ besteed moet worden.”

Bruins: “NWO zou de moed moeten hebben om scherp te stellen ‘hier wil de regering op inzetten, dit land willen we zijn en daar zetten we dus via investeringen op in’”

Het topsectorenbeleid wordt vanaf 2019 ‘missiegedreven’. In het aangescherpte beleid staan niet langer sectoren maar maatschappelijke uitdagingen en sleuteltechnologieën centraal. “Dat vind ik een goede aanpassing. En in het regeerakkoord staat al een aantal thema’s beschreven, nu moeten ze nog scherper uitgewerkt worden. NWO zou inderdaad de moed moeten hebben om scherp te stellen ‘hier wil de regering op inzetten, dit land willen we zijn en daar zetten we dus via investeringen op in’. Dat werkt door tot op de werkvloer”, vult Bruins aan.

GEZAMELIJKE SCHERPE KEUZES

Bruins merkt op dat in de laatste tien jaar de teruglopende investeringen de verschillende onderzoekspartijen dichterbij elkaar hebben gebracht. “TO2-instellingen, universiteiten en bedrijven zijn de noodzaak gaan inzien van samenwerken, zijn elkaar gaan opzoeken en beter naar elkaar gaan luisteren. Dat is positief en nu kunnen we gebruikmaken van de opgebouwde samenwerkingen. Ik hoop dat nu er meer geld is dat niet tot meer concurrentie leidt maar tot gezamenlijke, scherpere keuzes”, aldus Bruins.

PPS WAARDEVOL

“Onderzoek is complex en kun je niet alleen, en daar hebben we de overheid bij nodig. Het is voor ons heel prettig dat er Tweede Kamerleden zijn die weten hoe het werkt. Om impact te creëren heb je zowel fundamentele kennis nodig als bedrijven die deze kennis in praktijk kunnen brengen, zodat de kennis relevant wordt toegepast. Het werken in PPS is daarom zo waardevol. Inmiddels zijn veel PPS’en al missiegedreven”, vertelt De Krom. “Nederland is wereldkampioen PPS, dat moeten we zo houden én er gebruik van maken”, benadrukt Bruins.

Bruins: “Nederland is wereldkampioen PPS, dat moeten we zo houden én er gebruik van maken”

RAMEN EN DEUREN OPEN ZETTEN

De Krom: “Het is belangrijk dat wij als TNO en onderzoekend Nederland laten zien en uitdragen wat we doen. Wij willen bij TNO dan ook onze ramen en deuren wijd open zetten. Wij geloven in wat we bij bijvoorbeeld Brightlands, Holst Centre en QuTech doen. Maar ook dat je de maatschappelijke impact daarvan moet laten zien. TNO is als geen ander gepositioneerd om dat te doen. We kennen zowel de universiteiten als het bedrijfsleven goed. We hebben met ons profiel dieptekennis in huis én kunnen verbinding maken. Dat maakt dat we een unieke rol kunnen spelen binnen innovatieontwikkeling.”

FLEXIBEL DOOR BREEDTE EN PPS

“Die breedte is zowel jullie kracht als zwakte. Aan de ene kant zou je zeggen met een brede portefeuille kies je niet, maar het is ook heel belangrijk dat we in Nederland een breed kennisinstituut hebben zodat allerlei kennis ingezet kan worden in andere sectoren. Ik ben fan van het Holst Centre met zijn manier van werken met het bedrijfsleven en de academische wereld, gebaseerd op gezamenlijke stappenplannen en programma’s. Dankzij dit soort PPS’en ontstaan nieuwe specialismes. Nu richten plannen zich op bijvoorbeeld nano, quantum en ICT. Dat kan over vijf jaar weer iets nieuws zijn. We zullen flexibel en bewegelijk moeten zijn en kunnen switchen al naar gelang de nieuwe vraagstukken eisen. Dat kan met PPS goed en daar zit voor TNO ook de toekomst in, niemand anders kan dergelijke programma’s dragen zoals jullie”, vindt Bruins. “De andere TO2-organisaties zijn me ook zeer lief, maar dit maakt jullie bijzonder”.

De Krom: “De multidisciplinariteit is inderdaad onze unieke kracht: innovatie vindt vooral plaats op de kruispunten tussen verschillende wetenschappelijke disciplines”

De Krom beaamt dat de breedte soms maakt dat het lastig voor mensen is te begrijpen waar je goed in bent. “Als je op één ding toelegt ben je sneller herkenbaar. Het voordeel daarentegen is inderdaad dat we kunnen verbinden over sectoren heen. De multidisciplinariteit is inderdaad onze unieke kracht: innovatie vindt vooral plaats op de kruispunten tussen verschillende wetenschappelijke disciplines”, aldus De Krom.

SLEUTELROL TNO

Bruins is een van de weinige echte bèta’s (studeerde Experimentele Natuurkunde en promoveerde in de natuurkunde) in de Tweede Kamer. “Ik predik wetenschap, het is immers wat ons op poten houdt. TNO heeft daarin wat mij betreft een sleutelrol, juist ook in de komende jaren. Want jullie zijn bij uitstek geschikt om snel te reageren op nieuwe kansen en uitdagingen. Daarbij is zowel regionaal, nationaal als internationaal werken van belang. Het is daarom goed dat jullie op alle drie inzetten én jullie overal in Nederland zitten, want voor een deel van het ecosysteem blijft nabijheid belangrijk”, benadrukt Bruins.

HOE IMPACT IN KAART BRENGEN?

“Hoe kijk jij aan tegen behoud van kennis, wetenschap en bedrijven? Wat moet Nederland slimmer doen?”, vraagt De Krom aan Bruins. “In die zin ben ik pessimistisch. We drijven nog op investeringen van 20 à 30 jaar geleden, toen we meer geld in innovatie stopten. Ik ben bezorgd over wat we nu besteden. We zouden moeten streven naar minimaal 2,5 tot 3% van het BBP (bruto binnenland product); op dit moment investeren we 1,6% terwijl Duitsland bijvoorbeeld op 3,5% zit. Ik ben er van overtuigd dat de overheid een grote rol moet spelen in innovatie. Als wij investeren zal het bedrijfsleven volgen. Investeren in kennis is investeren in innovatie en bedrijfsleven, in wetenschap en technieken die bij bedrijven passen. En kennis maakt ons als land weer interessant om in te investeren. Jij en ik weten dat fors investeren geld oplevert, op de lange termijn meer dan je erin stopt. Maar dat valt niet te berekenen door het CPB (Centraal Planbureau). Den Haag is ‘geboeid’ door de CPB-modellen, daar maak ik me zorgen over”, stelt Bruins.

Bruins: “Urgente problemen zullen we logischerwijs eerst aanpakken maar hoewel je er misschien morgen niets van merkt levert te weinig investeren in kennis op termijn een groot probleem op”

“Dat is ook iets waar wij over nadenken, hoe breng je nou je impact beter in kaart? Dat is voor ons belangrijk om te laten zien, dat we het goed doen. Lastig is dat het effect pas op termijn zichtbaar is, het zijn kosten voor de baat uit. Politiek gaat soms toch vaak meer over de zorgen van vandaag”, vindt De Krom. “Urgente problemen zullen we logischerwijs eerst aanpakken maar hoewel je er misschien morgen niets van merkt levert te weinig investeren in kennis op termijn een groot probleem op. Het is daarom belangrijk dat we dat blijven aangeven. We zien dat de grote investeringen van 20, 30 jaar geleden hebben gewerkt. Dus laten we dat weer doen. Het is nu nog op tijd om in te stappen”, denkt Bruins.

KOPPELING AAN SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS

“De missie van TNO is de concurrentiepositie van Nederland verbeteren en maatschappelijk vraagstukken oplossen. Al onze programma’s moeten bovendien aansluiten op de sustainable development goals van de WHO (World Health Organization), vanuit dat frame maken we keuzes”, legt De Krom uit. “Dat is mooi en sluit goed aan bij mijn insteek dat we niet alleen moeten kijken naar welk percentage van het BBP we investeren, maar ook naar welzijn. Hoe gelukkig zijn we als Nederlanders? Wat dat betreft lopen jullie jaren voor op de overheid. ‘Hoe gaat het met ons?’ zou een belangrijke vraag moeten zijn die de minister president bespreekt bij de verdediging van de rijksbegroting”, besluit Bruins.

Meer informatie?

Neem voor meer informatie contact op met Rogier van Keulen.

Neem contact op
blik op de toekomst

CPB-model hindert innovatie

9 nov '18 - 7 min
TNO heeft regelmatig contact met de overheid over innovatiebeleid en de rol van organisaties voor toegepast onderzoek (TO2-instellingen). Is het innovatiebeleid... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights #3: Kansen voor datagedreven overheidsbeleid

5 nov '18 - 1 min
Big Data, Machine Learning en Kunstmatige Intelligentie veroorzaken een revolutie bij overheden. Datagedreven overheidsbeleid belooft een meer efficiënte en een... Lees meer
nieuwsbericht

Welkom op TNO Insights!

1 nov '18 - 1 min
TNO Insights is de nieuwe naam voor het TNO TIME platform. Lees meer
verhaal van de klant

TNO actief in de regio: vruchtbare samenwerkingen in Gelderland

24 okt '18 - 6 min
TNO is flink actief in de provincie Gelderland. Binnen een aantal consortia wordt samengewerkt met onder meer Wageningen University & Research (WUR), diverse grote... Lees meer
verhaal van de klant

RESPECT4U: hoe de nieuwe privacyregels ook kansen bieden voor organisaties

26 jan '18 - 3 min
Vanwege nieuwe EU-maatregelen op het gebied van privacy moeten organisaties die persoonsgegevens verwerken hun procedures aanpassen. Dat is een flinke operatie,... Lees meer
verhaal van de klant

Binnenkort: 112-meldingen met beeld

24 jan '18 - 3 min
Beeld is tegenwoordig allesbepalend. Het 112-meldproces is echter nog helemaal op spraak gebaseerd. Beeld meesturen met een melding, zoals een burger die een video... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.