blik op de toekomst

De energietransitie, verstedelijking, digitalisering: kansen voor de installatiebranche

3 april 2018 • 4 min leestijd

Hoe ziet ons land er in 2025 uit? Hoe wekken we energie op? Hoe verwarmen we onze woningen, kantoren en fabrieken? Hoeveel apparaten zijn er op dat moment verbonden met het Internet of Things? En hoe staat het met de zorg op afstand? Technologisch is er steeds meer mogelijk. Maar de technische systemen moeten allemaal wel eerst geplaatst worden. Een mega-klus. Grote vraag: in hoeverre is de technische installatiebranche daar klaar voor?

“Van oorsprong zijn installateurs vrij bescheiden”, weet Doekle Terpstra, voorzitter van ondernemersorganisatie UNETO-VNI. “Zij zaten van oudsher in de rol van onderaannemer. Maar dat verandert snel nu duidelijk wordt dat techniek in de bouwwereld steeds vaker leidend is. Je ziet dan ook dat de technisch dienstverleners niet meer in de achterhoede staan, maar steeds meer de rol van spelbepaler opeisen.”

Nederland verandert rap

Installatiebedrijven verkeren momenteel in een luxepositie. Nu de economie weer op volle toeren draait, rennen installateurs van project naar project. Er heerst al een groot personeelstekort binnen de branche. En de komende jaren komt er alleen nog maar meer werk bij. Nederland verandert namelijk in een rap tempo. De energietransitie, circulaire economie, verstedelijking, digitalisering: het zijn stuk voor stuk ontwikkelingen die ingrijpende gevolgen hebben voor de manier waarop we leven, wonen en werken. En alles wijst erop dat die ontwikkelingen in een stroomversnelling komen. Dat biedt kansen. “Maar zonder de installatiebranche lukt het niet”, benadrukt Terpstra. “Want of het nu gaat over energie, zorg, mobiliteit of infrastructuur: er is geen maatschappelijke verandering die zonder techniek gerealiseerd kan worden.”

“Of het nu gaat over energie, zorg, mobiliteit of infrastructuur: er is geen maatschappelijke verandering die zonder techniek gerealiseerd kan worden”

Toekomstverkenning

Maar zijn installatiebedrijven wel klaar voor alles wat er op ze afkomt? Die vraag stond vorig jaar centraal in een toekomstverkenning die is uitgevoerd namens alle organisaties in de installatiesector. TNO speelde daarbij ook een belangrijke rol. Naast het delen van kennis, was TNO ook procesmanager, een spin in het web. Projectleider Hugo Gelevert: “We hebben in totaal meer dan 200 partijen bij de verkenning betrokken: zo’n 150 uit de installatiebranche en zo’n 50 betrokkenen van buiten de branche, zoals banken, verzekeraars, industrie, bouw en wetenschap. Hoe kijken al deze partijen naar de komende veranderingen? Hoe staan ze erin? Wat moet er nog gebeuren? Dat waren de vragen die centraal stonden in de interviews en de vele bijeenkomsten met het veld die we hebben georganiseerd. En daarmee hebben we veel energie ontketend.”

verbindende factor

“Dat er grote veranderingen aan zitten te komen, weten de meeste installatiebedrijven heel goed. Die bewustwording is er dus wel”, vertelt Bas Kuypers. Bij Kuijpers, een groot installatiebedrijf, is hij verantwoordelijk voor de business development. Daarnaast is hij voorzitter van de Commissie Innovatie van UNETO-VNI. “Tijdens de toekomstverkenning werd steeds duidelijker hoe belangrijk het begrip ‘verbinding’ is”, vervolgt hij. “Dat is wat wij installateurs doen. Of het nu gaat om de gasleidingen vanuit Slochteren of het aansluiten van huishoudens op het elektriciteitsnet. Daarbij leggen we ook verbinding met verschillende soorten partijen. De installatiebranche heeft dus alles in zich om een belangrijke verbindende factor te zijn bij nieuwe technologische ontwikkelingen.”

“De installatiebranche heeft alles in zich om een belangrijke verbindende factor te zijn bij nieuwe technologische ontwikkelingen”

CONNECT2025

Verbinding. Dat is ook het centrale thema van het rapport dat Terpstra onlangs presenteerde. Toepasselijke titel: CONNECT2025. “Het rapport geeft een goed beeld van de kansen en mogelijkheden die er voor de installatiebranche liggen. Met dank ook aan TNO. Zij hebben totstandkoming van deze toekomstverkenning op een zorgvuldige manier begeleid. En ik heb er bewondering voor hoe ze het voor elkaar hebben gekregen om er zoveel belanghebbenden bij te betrekken.”

Inspelen op trends en ontwikkelingen

Naast de belangrijkste conclusies van de toekomstverkenning, staan er in het rapport ook concrete aanbevelingen. “Samen met Panteia, onze partner in dit project, zijn we begonnen met het benoemen van trends en ontwikkelingen. Vervolgens hebben we die geclusterd tot zes thema’s en vijf actielijnen”, licht Gelevert toe. “Als TNO hebben we daarbij uiteraard ook onze kennis gedeeld. Het onderwerp is daardoor ook bij ons nog meer gaan leven. Er kloppen nu regelmatig collega’s bij me aan met ideeën die ze graag met de installatiebranche willen delen.”

Energietransitie

De energietransitie is een van de zes thema’s van CONNECT2025. En op dat vlak wachten er grote kansen en uitdagingen voor de installatiebranche, weet ook Huub Keizers. Bij TNO is hij programmamanager Energie in de Gebouwde omgeving. “Om aan de klimaateisen te voldoen, willen we uiteindelijk van aardgas af. Dat heeft grote gevolgen voor de verwarmingstechniek en installaties. Die worden waarschijnlijk voor een groot deel all-electric. Daarbij gaan bedrijven integrale oplossingen leveren. Denk daarbij aan energieopwekking, -opslag, ventilatie, verwarming en koeling. Daarnaast gaan er nieuwe technieken gebruikt worden. Installateurs zullen daardoor vaker met gecombineerde systemen te maken krijgen. En dan zijn er nog de sensoren. Die gaan een belangrijke rol spelen in de aansturing en kwaliteitsgarantie. Het Internet of Things zorgt voor de benodigde dataverbindingen. Er komt dus veel op de installateur af. Hij of zij zal met die ontwikkelingen moeten meebewegen. Naast kennis van warmte- en elektrotechniek moeten installateurs ook goed op de hoogte zijn van ontwikkelingen op het vlak van ICT en data. Het vakgebied zal complexer maar ook nog interessanter worden. Ondertussen moet de installatiebranche de komende jaren nog flink investeren om straks voldoende goed opgeleid personeel te hebben. Zij zijn het immers die de energietransitie mede mogelijk gaan maken.”

“Installateurs komen meer op gelijke voet te staan met de architect en de aannemer. Daarbij pakken ze zelf ook steeds vaker de regie”  

Transformatie van de installatiebranche

“We hebben als branche inderdaad nog wel wat te doen”, bevestigt Terpstra. “Ondertussen zijn we zelf ook aan een transformatie onderhevig. In het verleden was het zo: je had de architect, je had de aannemer, en je had de installateur als een soort onderaannemer. Want er moest ook nog een cv-ketel in de woning komen. Maar tegenwoordig vragen opdrachtgevers steeds vaker om een pand dat voldoet aan de ‘Parijs-normen’. Het gaat dus in toenemende mate om de technische installatie. En pas in tweede instantie wordt er nagedacht over de vraag welk gebouw daar dan omheen moet komen te staan. Die ontwikkeling zorgt ervoor dat installateurs meer op gelijke voet komen te staan met de architect en de aannemer. Daarbij pakken ze zelf ook steeds vaker de regie. Ik vind dat een waanzinnig interessante ontwikkeling.”

In 7 stappen samen richting geven aan de transitie

Om de transitie van een sector in gang te zetten en te begeleiden zet TNO onderstaande methode in.

CONNECT2025

Meer weten over de kansen en mogelijkheden die er voor de installatiebranche liggen? Download het rapport CONNECT2025.

Download rapport
blik op de toekomst

De energietransitie, verstedelijking, digitalisering: kansen voor de installatiebranche

3 apr '18 - 4 min
Hoe ziet ons land er in 2025 uit? Hoe wekken we energie op? Hoe verwarmen we onze woningen, kantoren en fabrieken? Hoeveel apparaten zijn er op dat moment verbonden... Lees meer
verhaal van de klant

Hoe Nederland zijn internationale koppositie in de tuinbouw kan behouden

2 okt '18 - 4 min
Negentig procent van de glazen kassen in de wereld is gebouwd en ingericht door Nederlandse bedrijven. Innovatie is echter een must om deze koppositie te behouden,... Lees meer
blik op de toekomst

Warmtepomp essentieel voor toekomst zonder aardgas?

2 mei '18 - 3 min
Na het besluit over het stoppen met gas uit Groningen is de discussie over nut en noodzaak van warmtepompen in alle hevigheid losgebarsten. Uiteindelijk gaan we... Lees meer
feiten & cijfers

Nieuw verkeersbelastingmodel voor bruggen levert miljardenbesparing op

5 apr '18 - 4 min
Dat stadsbruggen veel minder (zwaar) verkeer te verduren krijgen dan de drukke Van Brienenoordbrug is duidelijk. Toch gelden voor alle bruggen sinds enkele jaren... Lees meer
innovatie

NeroZero-lab: samenwerken aan gezond, duurzaam en energiezuinig wonen

12 jan '18 - 4 min
Duurzame oplossingen laten zien in de bouw. Daarvoor werken het bedrijfsleven, TKI Urban Energy en TNO samen in het NeroZero-lab. Vanaf 8 maart 2018 is deze duurzame... Lees meer
blik op de toekomst

De forensic engineer van TNO werkt als Sherlock Holmes

10 jan '18 - 4 min
Het dak van het stadion van FC Twente begeeft het. Een parkeergarage in Eindhoven stort in. Dan komen de forensic engineers van TNO in actie. Als ware detectives... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.