blik op de toekomst

De stad: economisch succesvol én duurzaam?

19 juni 2015 • 3 min leestijd

Meer dan 50% van de wereldbevolking woont in grote steden. In 2050 zal dat meer dan 70% zijn. De honderd grootste steden ter wereld genereren gezamenlijk ruim 40% van de wereldeconomie. Maar dit succes heeft een keerzijde. Hoe zorgen we ervoor dat economische vitaliteit de duurzaamheid en leefbaarheid van steden juist kan versterken?

Straten als de ’s Gravendijkwal in Rotterdam en de Javastraat in Den Haag staan steevast in de top van de lijst van de vijftig meest vervuilde straten in Nederland. Op deze drukke verkeersaders staat het verkeer vaak vast en de luchtkwaliteit is regelmatig van zorgelijk niveau – de keerzijde van het economisch succes van de stad.

Bussen en vrachtwagens

Al gauw krijgen schadelijke emissies van busjes en vrachtwagens daarvan de schuld. Maar het afsluiten van zo’n verkeersader voor deze verkeerscategorie heeft enorme effecten op de binnenstad logistiek en daarmee de economie – nog afgezien van de vraag of zo’n maatregel wel het beoogde effect heeft.

Een geïntegreerde aanpak

Kees d’Huy, Director Urban Development & Smart Cities bij TNO: ‘Wij zijn in staat veel beter inzicht te krijgen in de samenstelling van het lokale verkeer enerzijds en de specifieke milieusituatie anderzijds. Dit maakt veel doelgerichtere, minder ingrijpende interventies mogelijk. Vanuit dat perspectief zetten wij erop in om samen met gemeentes, lokale bedrijven en andere stakeholders straten als de ’s Gravendijkwal met een geïntegreerde aanpak uit die top vijftig te krijgen. Als dat lukt, kunnen ook de andere straten uit de lijst op een vergelijkbare manier worden aangepakt.’

Bedrijvige metropoolregio’s

Stedelijke verdichting leidt tot tal van problemen op het gebied van volksgezondheid, milieu, bereikbaarheid, huisvesting, overlast, criminaliteit, enzovoort. In de zogenoemde metropoolregio’s rond Amsterdam, Rotterdam-Den Haag, Eindhoven en Utrecht ontwikkelen zich volgens d’Huy momenteel ecosystemen waarin in publiek-private samenwerking naar economische vernieuwing wordt gestreefd, met onderlinge afstemming van de ontwikkeling van de stedelijke infrastructuur.

‘Het mooie is dat deze regio’s hun lokale urgentie weten te verbinden met het ontwikkelen van nieuwe bedrijvigheid. Als TNO sluiten wij daarom graag bij die initiatieven aan. Daarnaast zijn we ook heel gericht internationaal betrokken bij grootschalige slimme verstedelijkingsprogramma’s, in bijvoorbeeld Singapore en Shenzhen in China.’

Onderling verband

Op gebieden als mobiliteit, energie, milieu, gezondheid, dataverwerking realiseert TNO innovaties over de afzonderlijke domeinen heen. d’Huy: ‘We kunnen deelsystemen goed modelleren en simuleren, maar hebben nu ook de middelen om ze in hun onderlinge verband te bekijken. Zo begeleiden we in Shenzhen een gebiedsontwikkelingstraject waar stedelijke bereikbaarheid en doorstroming in combinatie met luchtkwaliteit en geluid multimodaal worden beschouwd. Daarbij kijken we o.a. naar hoe de inrichting van de gebouwde omgeving en infrastructuur samenhangt met het gebruik van de verschillende vervoersmodaliteiten, en op welke manier dat een impact heeft op de kwaliteit van de leefomgeving.’

Smart City Operating System

d’Huy wil daarbij ook zwaar inzetten op het gebruik van ICT: ‘De stad is een gigantische bron van big data en wordt daarmee in al zijn facetten realtime meetbaar. Met het Smart City Operating System dat we met internationale partners ontwikkelen, kunnen we met behulp van sensoren en modellen ontwikkelingen in de stad gaan voorspellen. De uitdaging is vervolgens om al die informatie en inzichten op het juiste moment, op de juiste plaats en in de juiste vorm bij burgers, bedrijven en bestuurders te krijgen.’

Nauwe samenwerking

Het gaat daarbij altijd om het zetten van concrete stappen, in nauwe samenwerking met gemeenten en bedrijven. d’Huy: ‘In Rotterdam doen we dat bijvoorbeeld bij het klimaatneutraal maken van het Schouwburgplein, in Shenzhen voor de integrale gebiedsontwikkeling van een hele wijk.’

3 invalshoeken

Voor de aanpak van de verstedelijkingsproblematiek kiest TNO gericht voor een focus op drie concrete invalshoeken. Op die manier kan TNO de aanwezige kennis, middelen en aandacht gericht en daarmee effectief en geïntegreerd inzetten.

  1. 'Sustainable Urban Mobility and Accessibility’ (SUAM): bereikbare, gezonde en vitale steden. Hoe houden we onze steden bereikbaar voor personen en goederen en tegelijkertijd de blootstelling aan schadelijke en/of hinderlijke emissies binnen de norm?
  2. Smart Urban Energy (SUE): innovatieve oplossingen voor duurzame en betaalbare energievoorziening in de stedelijke omgeving. Duurzame Energie = Ruimte, en ruimte in de stad is niet alleen schaars maar wordt ook meervoudig gebruikt. Hoe kunnen steden het geheel aan energiebesparende maatregelen het beste inzetten, en bijvoorbeeld energieneutraliteit voor een hele stadswijk realiseren?
  3. Smart Urban Systems (SUS): samenwerken aan datagestuurde steden.
    Grote en kleine steden omarmen ICT als panacee om problemen rond leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid op te lossen. Big data, the Internet of Things en sensortechnologie zijn daarbij de toverwoorden. TNO heeft alle expertise op deze domeinen en terreinen gebundeld om steden concreet vooruit te helpen. Het combineren en delen van data in ons Smart City Operating System leidt tot innovatieve oplossingen.
blik op de toekomst

Houtbouw is niet alleen circulair, maar ook sneller

31 jan '20 - 4 min
Het woord ‘houtbouw’ roept nostalgische beelden op. Maar anno 2020 is het dankzij Cross Laminated Timber (CLT) en robotisering mogelijk om verrassend snel een moderne... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe houd je steden in de toekomst bereikbaar?

19 jul '17 - 1 min
Steden zijn in beweging en staan voor de grote opgave om de woonomgeving van steeds meer inwoners duurzaam en leefbaar te maken én te houden. Hoe ziet de stad van... Lees meer
verhaal van de klant

Tankterminal van de toekomst: big brother is watching

8 sep '16 - 3 min
Kunstmatige oren en ogen. Ze zijn enorm nuttig in een industriële omgeving die veilig, schoon en rendabel dient te zijn. Koninklijke Vopak N.V. onderzoekt momenteel... Lees meer
uitgelicht

Slim systeem moet filedruk Amsterdam verminderen

17 feb '16 - 3 min
Het was de grootste mobiliteitsproef ooit. Maar liefst 30.000 deelnemers deden vorig jaar mee aan de Praktijkproef Amsterdam. Zij kregen dankzij een innovatieve... Lees meer
uitgelicht

Dashboard helpt steden schoon en leefbaar te maken

16 feb '16 - 3 min
Tientallen camera’s die meten welk verkeer zich waar in de stad beweegt. Uitgesplitst naar personenauto’s, bestel- en vrachtwagens. Tegelijkertijd zien welk zakelijk... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.