blik op de toekomst

De stad: economisch succesvol én duurzaam?

19 juni 2015 • 3 min leestijd

Meer dan 50% van de wereldbevolking woont in grote steden. In 2050 zal dat meer dan 70% zijn. De honderd grootste steden ter wereld genereren gezamenlijk ruim 40% van de wereldeconomie. Maar dit succes heeft een keerzijde. Hoe zorgen we ervoor dat economische vitaliteit de duurzaamheid en leefbaarheid van steden juist kan versterken?

Straten als de ’s Gravendijkwal in Rotterdam en de Javastraat in Den Haag staan steevast in de top van de lijst van de vijftig meest vervuilde straten in Nederland. Op deze drukke verkeersaders staat het verkeer vaak vast en de luchtkwaliteit is regelmatig van zorgelijk niveau – de keerzijde van het economisch succes van de stad.

Bussen en vrachtwagens

Al gauw krijgen schadelijke emissies van busjes en vrachtwagens daarvan de schuld. Maar het afsluiten van zo’n verkeersader voor deze verkeerscategorie heeft enorme effecten op de binnenstad logistiek en daarmee de economie – nog afgezien van de vraag of zo’n maatregel wel het beoogde effect heeft.

Een geïntegreerde aanpak

Kees d’Huy, Director Urban Development & Smart Cities bij TNO: ‘Wij zijn in staat veel beter inzicht te krijgen in de samenstelling van het lokale verkeer enerzijds en de specifieke milieusituatie anderzijds. Dit maakt veel doelgerichtere, minder ingrijpende interventies mogelijk. Vanuit dat perspectief zetten wij erop in om samen met gemeentes, lokale bedrijven en andere stakeholders straten als de ’s Gravendijkwal met een geïntegreerde aanpak uit die top vijftig te krijgen. Als dat lukt, kunnen ook de andere straten uit de lijst op een vergelijkbare manier worden aangepakt.’

Bedrijvige metropoolregio’s

Stedelijke verdichting leidt tot tal van problemen op het gebied van volksgezondheid, milieu, bereikbaarheid, huisvesting, overlast, criminaliteit, enzovoort. In de zogenoemde metropoolregio’s rond Amsterdam, Rotterdam-Den Haag, Eindhoven en Utrecht ontwikkelen zich volgens d’Huy momenteel ecosystemen waarin in publiek-private samenwerking naar economische vernieuwing wordt gestreefd, met onderlinge afstemming van de ontwikkeling van de stedelijke infrastructuur.

‘Het mooie is dat deze regio’s hun lokale urgentie weten te verbinden met het ontwikkelen van nieuwe bedrijvigheid. Als TNO sluiten wij daarom graag bij die initiatieven aan. Daarnaast zijn we ook heel gericht internationaal betrokken bij grootschalige slimme verstedelijkingsprogramma’s, in bijvoorbeeld Singapore en Shenzhen in China.’

Onderling verband

Op gebieden als mobiliteit, energie, milieu, gezondheid, dataverwerking realiseert TNO innovaties over de afzonderlijke domeinen heen. d’Huy: ‘We kunnen deelsystemen goed modelleren en simuleren, maar hebben nu ook de middelen om ze in hun onderlinge verband te bekijken. Zo begeleiden we in Shenzhen een gebiedsontwikkelingstraject waar stedelijke bereikbaarheid en doorstroming in combinatie met luchtkwaliteit en geluid multimodaal worden beschouwd. Daarbij kijken we o.a. naar hoe de inrichting van de gebouwde omgeving en infrastructuur samenhangt met het gebruik van de verschillende vervoersmodaliteiten, en op welke manier dat een impact heeft op de kwaliteit van de leefomgeving.’

Smart City Operating System

d’Huy wil daarbij ook zwaar inzetten op het gebruik van ICT: ‘De stad is een gigantische bron van big data en wordt daarmee in al zijn facetten realtime meetbaar. Met het Smart City Operating System dat we met internationale partners ontwikkelen, kunnen we met behulp van sensoren en modellen ontwikkelingen in de stad gaan voorspellen. De uitdaging is vervolgens om al die informatie en inzichten op het juiste moment, op de juiste plaats en in de juiste vorm bij burgers, bedrijven en bestuurders te krijgen.’

Nauwe samenwerking

Het gaat daarbij altijd om het zetten van concrete stappen, in nauwe samenwerking met gemeenten en bedrijven. d’Huy: ‘In Rotterdam doen we dat bijvoorbeeld bij het klimaatneutraal maken van het Schouwburgplein, in Shenzhen voor de integrale gebiedsontwikkeling van een hele wijk.’

3 invalshoeken

Voor de aanpak van de verstedelijkingsproblematiek kiest TNO gericht voor een focus op drie concrete invalshoeken. Op die manier kan TNO de aanwezige kennis, middelen en aandacht gericht en daarmee effectief en geïntegreerd inzetten.

  1. 'Sustainable Urban Mobility and Accessibility’ (SUAM): bereikbare, gezonde en vitale steden. Hoe houden we onze steden bereikbaar voor personen en goederen en tegelijkertijd de blootstelling aan schadelijke en/of hinderlijke emissies binnen de norm?
  2. Smart Urban Energy (SUE): innovatieve oplossingen voor duurzame en betaalbare energievoorziening in de stedelijke omgeving. Duurzame Energie = Ruimte, en ruimte in de stad is niet alleen schaars maar wordt ook meervoudig gebruikt. Hoe kunnen steden het geheel aan energiebesparende maatregelen het beste inzetten, en bijvoorbeeld energieneutraliteit voor een hele stadswijk realiseren?
  3. Smart Urban Systems (SUS): samenwerken aan datagestuurde steden.
    Grote en kleine steden omarmen ICT als panacee om problemen rond leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid op te lossen. Big data, the Internet of Things en sensortechnologie zijn daarbij de toverwoorden. TNO heeft alle expertise op deze domeinen en terreinen gebundeld om steden concreet vooruit te helpen. Het combineren en delen van data in ons Smart City Operating System leidt tot innovatieve oplossingen.
blik op de toekomst

De stad: economisch succesvol én duurzaam?

19 jun '15 - 3 min
Meer dan 50% van de wereldbevolking woont in grote steden. In 2050 zal dat meer dan 70% zijn. De honderd grootste steden ter wereld genereren gezamenlijk ruim 40%... Lees meer
dossier

Circulaire economie: van organisch afval naar waardevolle grondstoffen

13 feb '18 - 1 min
Op dit moment worden organische afvalstromen gecomposteerd, vergist of verbrand. Afvalleveranciers zouden meer willen bijdragen aan een circulaire economie en zien... Lees meer
dossier

TNO geeft richting aan de circulaire economie

23 jan '18 - 4 min
Welke kansen biedt de transitie naar een meer circulaire economie in Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid en milieu? De complexiteit maakt het... Lees meer
dossier

Zo gaan we de transitie naar een circulaire kunststoffeneconomie versnellen

9 jan '18 - 4 min
Een breed gedragen agenda met projecten die de transitie naar een volledig circulaire kunststoffeneconomie versnellen. Dat is het resultaat van de samenwerking in... Lees meer
column

Vier redenen om de impact van circulaire economie te kwantificeren

20 dec '17 - 2 min
Een circulaire economie: wie wil dat nou niet? De overheid streeft naar een volledig circulaire economie in 2050 en een groot bedrijf als PWC heeft die ambitie zelfs... Lees meer
verhaal van de klant

De CO2-roadmap van Rotterdam naar Parijs

4 dec '17 - 2 min
Welke stappen moet de stad Rotterdam zetten om te voldoen aan de klimaatakkoorden van Parijs? Met de CO2-roadmap bracht TNO de effecten van maatregelen op het gebied... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.