column

Duurzaamheid: zo oud als de weg naar Rome

20 november 2017 • 2 min leestijd

Klimaatadaptatie, duurzaamheid, de circulaire economie: veel onderwerpen waar we vandaag de dag aan werken, zijn van alle tijden. Dat realiseerde ik me tijdens mijn vakantie in Italië de afgelopen zomer.

Stel je voor: het is een graad of 30, je loopt in de Italiaanse zon over een stoffig marmeren pad in Pompeï. Het valt je op dat de stoepen er zo hoog zijn en de straat heel diep ligt. En je ziet dat op de straat van stoep tot stoep verhoogde blokken zijn aangebracht. Trots vertelt de gids dat ze hier in het ontwerp van de straat, zo’n grove 2000 jaar geleden, al rekening hielden met extreme weersomstandigheden en klimaatverandering. Via de verhoogde stoep werd bij hevige regenval het regenwater namelijk netjes afgevoerd naar de straat zodat het de huizen niet in liep. De verhoogde blokken zorgden ervoor dat je als voetganger met droge voeten de straat kon oversteken naar de andere kant. En daarbij was er tussen de blokken ook nog eens genoeg ruimte over om een rijtuig te laten passeren. Tegenwoordig ontwerpen we klimaatbestendig en proberen we waterstromen te sturen, door de stad anders in te richten. Klinkt bekend, toch? Slimme jongens die Romeinen!

 

 

Waan je in de middeleeuwen

Stel je nu weer voor dat je na een lange dag struinen door de straten van Pompeï teruggaat naar je vakantieadres. Dat is Italië kennende dan vast een geweldig mooie plek waar je je in de middeleeuwen waant. Kijk nu eens wat beter naar de constructie van het pand waarin je je bevindt. Dat doe ik ook vaak, ik blijf toch altijd een beetje gek op techniek. Kijk vooral naar de zware houten balken, die in al die jaren al veel te verduren hebben gehad. Je ziet dan gewoon dat er in de loop van de tijd van alles mee is gebeurd: de beitelslagen zijn nog zichtbaar in het hout, maar ook zaagsneden, kleurverschillen, nagels, etcetera.

“Als een schip in de middeleeuwen niet meer voldeed, werd het hout ervan hergebruikt in de woningbouw. Zo behield het materiaal zijn waarde en functioneert het nu nog steeds prima”

Van schip tot woning

Ik vraag me dan altijd af wat er allemaal aan zo’n pand is vertimmerd. Nu heb ik het geluk dat mijn partner archeologe is en ook iets weet van bouwhistorie. Zij vertelde me dat voor de bouw in de middeleeuwen vaak oud scheepshout werd hergebruikt. Als een schip niet meer voldeed, werd het hout ervan hergebruikt in de woningbouw. Zo behield het materiaal zijn waarde en functioneert het tot op de dag van vandaag prima.

Scheepshuiden als fundering

Die wetenschap loste ook meteen een andere vraag op. Ik mocht afgelopen zomer mee met een rondleiding in de St.-Bavokerk op de Grote Markt in Haarlem. Er werd me verteld dat de kerk op huiden is gefundeerd. Ik vond dat eerst een raar verhaal, dierenhuiden als fundering. Totdat ik bedacht dat scheepshuiden, de buitenbekleding van een scheepsromp, ook perfect kunnen werken als fundering…  

Leren van het verleden

Maar terug naar vandaag waar ons grondstoffenverbruik tegen de wens aan schuurt om minder CO2 te produceren en we zelf merken dat extreem weer de leefbaarheid in de stad in het gedrang brengt. Om tot oplossingen te komen moeten we misschien eens wat meer bij onze voorvaderen te rade gaan. Want er valt blijkbaar veel te leren van het verleden: duurzaamheid en circulair denken zijn van alle tijden.

Dus, ga veel op reis, geniet en blijf je verbazen. Want wie weet helpt de technologie van onze voorouders ons nog eens een stap verder!

Auteur

Fred Hartendorf

column

Duurzaamheid: zo oud als de weg naar Rome

20 nov '17 - 2 min
Klimaatadaptatie, duurzaamheid, de circulaire economie: veel onderwerpen waar we vandaag de dag aan werken, zijn van alle tijden. Dat realiseerde ik me tijdens mijn... Lees meer
dossier

Circulaire economie: van organisch afval naar waardevolle grondstoffen

13 feb '18 - 1 min
Op dit moment worden organische afvalstromen gecomposteerd, vergist of verbrand. Afvalleveranciers zouden meer willen bijdragen aan een circulaire economie en zien... Lees meer
dossier

TNO geeft richting aan de circulaire economie

23 jan '18 - 4 min
Welke kansen biedt de transitie naar een meer circulaire economie in Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid en milieu? De complexiteit maakt het... Lees meer
dossier

Zo gaan we de transitie naar een circulaire kunststoffeneconomie versnellen

9 jan '18 - 4 min
Een breed gedragen agenda met projecten die de transitie naar een volledig circulaire kunststoffeneconomie versnellen. Dat is het resultaat van de samenwerking in... Lees meer
column

Vier redenen om de impact van circulaire economie te kwantificeren

20 dec '17 - 2 min
Een circulaire economie: wie wil dat nou niet? De overheid streeft naar een volledig circulaire economie in 2050 en een groot bedrijf als PWC heeft die ambitie zelfs... Lees meer
column

Een circulaire economie vraagt om nieuwe begrippen

1 nov '17 - 1 min
Het kabinet wil dat alle grondstoffen in 2050 worden hergebruikt. Dat staat in het grondstoffenakkoord. En dat is weer een uitvloeisel van de wens een circulaire... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.