column

Duurzame mobiliteit: economische groei, maatschappelijke impact

27 februari 2019 • 4 min leestijd

In de discussies over de toekomst van mobiliteit gaat het vaak over drie grote uitdagingen: hoe realiseren we een mobiliteitswereld zonder ongelukken en slachtoffers, met minimale belasting voor onze leefomgeving en hoe houden we de steden en regio’s bereikbaar? Ze vormen de pijlers onder de gewenste duurzame samenleving. TNO ontwikkelt kennis en technologieën voor Nederlandse marktpartijen en overheden om deze ambities effectief te verwezenlijken.

]Het doen van onafhankelijk onderzoek en het aandragen van feiten en cijfers op basis daarvan, is zeer noodzakelijk voor maatschappelijk belangrijke en vaak politiek gevoelige onderwerpen. Tegelijkertijd is het voor het ondersteunen en uitbouwen van de concurrentie positie van het Nederlands bedrijfsleven van groot belang dat zij toegang hebben tot technologisch grensverleggende methoden, modellen en analyses op onder andere het gebied van slimme en duurzame mobiliteit.

Vanuit haar wettelijke taak dient TNO als onafhankelijke, wetenschappelijke innovatie-organisatie geen ander belang dan het verschaffen van objectieve kennis aan publieke en private partijen. Zeker als het gaat over duurzame mobiliteit, waarmee grote belangen zijn gemoeid en de emoties hoog kunnen oplopen. Als geen ander kunnen wij met onze brede kennis de politiek ondersteunen bij het nemen van beslissingen. Terwijl wij tegelijkertijd het bedrijfsleven technologisch grensverleggende methoden, modellen en analyses verschaffen om verantwoord te investeren in nieuwe slimme en duurzame technologieën. Het gaat erom inzicht te bieden in nieuwe technologie ten dienste van maatschappelijke vraagstukken. Altijd met respect voor bestaande investeringen en een reëel beeld van de mogelijkheden voor opschaling en impact.

“We onderzoeken in samenhang de effecten van nieuwe disruptieve technologieën naar kansen voor het bedrijfsleven en maatschappelijk gewenst perspectief”

Verbrandingsmotor voorlopig nog onmisbaar

Neem de zero-emissie-ambitie. Elektrische aandrijflijnen, al dan niet met brandstofcel, zijn hier een antwoord. Maar we moeten tegelijkertijd vaststellen dat verbrandingsmotoren voorlopig onmisbaar zijn voor zwaar transport over lange afstand via de weg, het water en de lucht. Dus richten we ons niet alleen op onderzoek naar elektrische aandrijving en batterijtechnologie, maar ook op het schoner en zuiniger maken van verbrandingsmotoren en het ontwikkelen van productieprocessen voor duurzame brandstoffen. Voor alle routes kijken we verder dan het voertuig. We laten niet alleen zien wat technologisch mogelijk is, maar verkennen ook wat maatschappelijk verantwoord is, wat de gevolgen voor het milieu zijn en welke disrupties nieuwe technologieën met zich mee kunnen brengen.

Ons mobiliteitssysteem zal veranderen

Niet alleen elektrificering geeft uitdagingen en kansen. Door automatisering en digitalisering ziet ons vervoer er in de toekomst heel anders uit. Denk aan voertuigen (auto’s, maar zeker ook treinen en andere vervoersmiddelen) die in toenemende mate connected en automatisch rijden, maar ook aan nieuwe voertuigen, variërend van elektrische stepjes, drones en hyperloops. En dat gemixt met het ‘oude verkeer’.

“Hoe gaat de reiziger met deze nieuwe systemen om en welke gevolgen heeft zijn gedrag voor de veiligheid?”

Op het niveau van het voertuig zijn nieuwe kaders nodig om de veiligheid te garanderen. Maar ook op systeemniveau zijn er nog vele vragen: welke aanpassingen zijn nodig aan de (digitale) infrastructuur? Wat zijn de maatschappelijke effecten? Welke randvoorwaarden zijn er wat betreft data en security? Hoe gaat de reiziger met deze nieuwe systemen om en welke gevolgen heeft zijn gedrag voor de veiligheid? Wat vragen deze ontwikkelingen voor de ruimtelijke inrichting van onze steden? Met onze simulatieomgevingen, zoals Streetwise en New Mobility Modeller voor MaaS, onze unieke Smart en Sustainable testfaciliteiten en in combinatie met onze kennis van zaken, verkorten we de time to market van producten en diensten voor het bedrijfsleven. Tegelijkertijd kunnen we de  beslisinformatie  versnellen voor en effectieve systemen implementeren.

Samenhang bezien

Winst behalen op het ene vlak, kan elders negatief uitpakken. Het gaat altijd om de samenhang tussen maatregelen en technologieën, wat nu kan en straks mogelijk wordt. Met ons instrument Urban Strategy is bijvoorbeeld inzichtelijk te maken wat het effect is van ruimtelijke en infrastructurele maatregelen op verkeersstromen, luchtkwaliteit, geluid en veiligheid. Ook hebben we berekend wat de optimale dienstregeling, batterijcapaciteit en oplaadstrategie is voor de inzet van zero-emissie-bussen in een stad of regio. Dit instrument passen we continu aan om de nieuwe ontwikkelingen hanteerbaar te maken voor besluitvormers.

“Met de aangescherpte doelstelling van het Parijs-akkoord, is het belang van efficiënt vervoer als CO2-reductiemaatregel toegenomen”

Het beheersen en in goede banen leiden van de groei van mobiliteit was altijd al van belang voor de bereikbaarheid. Maar sinds de aangescherpte doelstelling van 1,5˚C uit het Parijs-akkoord, is het belang van efficiënt vervoer van personen en goederen als CO2-reductiemaatregel, ook toegenomen. Eén van de beleidsinstrumenten waarmee daarop kan worden gestuurd, is gebaseerd op betalen naar gebruik (zoals een kilometerbeprijzing). Een nieuw argument om een dergelijk instrument opnieuw in overweging te nemen, is de toekomstige noodzaak om nieuwe mobiliteitsdiensten waaronder Mobility as a Service (MaaS) op een eerlijke manier te laten meebetalen aan hun gebruik van publiek gefinancierde infrastructuur.

Balans zoeken

Het vinden van de juiste balans geldt ook voor de ontwikkelingen van autobezit naar autodelen. Dankzij digitalisering is het mogelijk om verplaatsingen te maken zonder een vervoermiddel te bezitten. Nieuwe generaties zullen hun mobiliteit vanuit de individuele reisbehoefte gaan organiseren. Mobility as a Service gaat deze mogelijkheden bieden. In combinatie met autonoom rijden en elektrificering zal dit een revolutie in de organisatie van mobiliteit veroorzaken. Onze rol is onderzoeken hoe we technische en andere ontwikkelingen kunnen laten bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken en tegelijkertijd nieuwe economische kansen kunnen creëren voor het Nederland bedrijfsleven door het verkorten van hun time-to-market van producten en diensten

Opnieuw gaat het om de balans tussen wat technisch mogelijk en maatschappelijk wenselijk is: je kunt een briljant reserveringssysteem maken maar wie organiseert dat? Wie is de eigenaar? Is het voor echt iedereen toegankelijk? Is het dataverkeer adequaat beveiligd en is de privacy gewaarborgd? En dat zijn nog maar een paar vragen die wij voor de overheid en het bedrijfsleven onderzoeken.

Ellen Lastdrager is Managing Director Traffic & Transport bij TNO

Dag van de uitvinder

9 nov '21 - 5 min
Bij TNO werken onze uitvinders al sinds 1932 aan de uitvindingen en innovaties van morgen. In het kader van de Dag van de Uitvinder staan we stil bij enkele TNO... Lees meer
innovatie

TNO’ers bestrijden de stikstofcrisis met programma Brains4Nitrogen

15 okt '21 - 4 min
Na het succes van het Brains4corona-programma, waarin TNO zich richtte op de aanpak van het coronavirus in 2020, is de organisatie nu van plan meer van deze 'Brains4x'-uitdagingen... Lees meer
innovatie

Met Brains4x van TNO versnelde innovatie op maatschappelijke uitdagingen in Nederland

15 okt '21 - 2 min
Van de coronapandemie tot aan de stikstofcrisis: Nederland staat voor grote uitdagingen. Na het succes van Brains4corona en Brains4nitrogen gaat TNO vaker challenges... Lees meer
blik op de toekomst

Met waterstofverbranding naar een schone toekomst voor scheepvaart

8 mrt '21 - 5 min
De scheepvaart is verantwoordelijk voor 3,15% van alle CO2-uitstoot. Dat is niet veel minder dan de luchtvaart. Het goede nieuws is dat motoren met waterstofverbranding... Lees meer
blik op de toekomst

De economie na het coronavaccin: hoe Nederland zich uit de crisis kan innoveren

15 feb '21 - 3 min
Nu het vaccineren is opgestart, groeit de aandacht voor de toekomst. Met de bankencrisis in ons achterhoofd willen we koste wat het kost voorkomen dat onze economie... Lees meer