verhaal van de klant

Efficiëntie in de haven vraagt om meer dan datatechnologie

15 juli 2019 • 4 min leestijd

Via gemakkelijk te verkrijgen publieke informatiebronnen en de juiste datatechnologie is het momenteel al mogelijk om de aankomsttijden van zeeschepen redelijk nauwkeurig te voorspellen. Die conclusie trokken Vopak en TNO na een verkennend traject. En dat is de eerste stap naar een efficiëntere afhandeling van schepen in de haven. Maar om dat echt succesvol te kunnen doen, is de menselijke factor nog wel een groot aandachtspunt.

Meer informatie?

Wil je meer weten over de bevindingen van het consortium? Of de data-analyse-modellen van TNO? Neem dan contact op met Gerwin Zomer.

Neem contact op

De haven van Rotterdam. Hier komen jaarlijks bijna 30.000 zeeschepen binnen. En die moeten allemaal gelost of geladen worden. Of allebei. Een complexe logistieke operatie. Gezien de drukte gebeurt het regelmatig dat schepen uren of zelfs dagen op de Noordzee voor anker moeten gaan. Zeer inefficiënt. In deze tijd van datatechnologie moet dat toch beter kunnen, vindt Vopak.

Veel initiatieven

Vopak heeft al ruim vier eeuwen ervaring in de opslag en overslag van goederen. Daarbij speelt vervoer over zee een grote rol. Het bedrijf is dan ook zeer actief in de Rotterdamse haven. Je zou denken dat alle bij het zeetransport betrokken partijen anno 2019 volop gebruikmaken van datatechnologie om informatie met elkaar te delen en zo de bewegingen van zeeschepen nauwkeurig te kunnen monitoren. Maar hoewel er op dat vlak veel initiatieven zijn, ook van de Rotterdamse Haven zelf, gaat het allemaal nog lang niet zo efficiënt als Vopak zou willen.

“Je ziet vaak dat schepen op volle kracht naar de haven varen, maar daar vervolgens lang moeten wachten tot ze kunnen laden of lossen”

Efficiënter en minder CO2-uitstoot

In 2016 besloot Vopak om TNO in te schakelen. Die samenwerking leidde onder andere tot een consortium dat zich tot doel stelde om de aankomsttijden van zeeschepen nauwkeuriger te berekenen. “Je ziet nu vaak dat schepen op volle kracht naar de haven varen en dat ze daar vervolgens lang moeten wachten tot ze kunnen laden of lossen”, weet Erik Lankamp, innovatiemanager bij Vopak. “Dat kan een halve dag duren. Of één dag. Of twee dagen. Zeer inefficiënt natuurlijk. Maar stel nu dat ze vooraf al hadden gehoord wanneer ze aan de beurt zouden zijn. Dan hadden ze op weg naar de haven wat rustiger kunnen varen. Dan zouden ze bij aankomst niet lang hoeven wachten. Dan zou het minder druk zijn in de haven. Veel efficiënter dus, waarbij er ook nog eens minder CO2 zou worden uitgestoten.”

Open houding

“De partijen die TNO voor het consortium had uitgenodigd, zagen allemaal meteen het nut in van het delen van data en een nauwere samenwerking. Dat is best bijzonder. Maar ook essentieel”, benadrukt Lankamp. “Een open houding is namelijk een voorwaarde voor innovatie.”

Goede mix van partijen

Naast Vopak zaten er ook een rederij, een terminal operator, verschillende service- en dienstverleners en een hoogleraar van de Erasmus Universiteit in het consortium. “Het was een goede mix van partijen”, vindt Gerwin Zomer, de business consultant van TNO die het project leidde. “Daarbij zaten er mensen met verschillende achtergronden aan tafel. Dat leidde tot interessante inhoudelijke discussies en nieuwe inzichten.”

“Dankzij de inzet van verschillende data-analyse-modellen lukte het ons met publieke data al om dicht bij een nauwkeurigheid van anderhalf uur te komen”

Tot op anderhalf uur nauwkeurig

Hoe nauwkeurig moet de ETA, de Estimated Time of Arrival, van zeeschepen zijn om het echt interessant te maken voor de betrokken partijen? Op die vraag kreeg het consortium een duidelijk antwoord: de ETA’s zouden tot op anderhalf uur nauwkeurig moeten zijn. “Tijdens onze verkenning hebben we alleen maar publieke databases gebruikt die makkelijk verkrijgbaar waren”, vertelt Zomer. “Maar dankzij de inzet van verschillende data-analyse-modellen lukte het ons met die publieke data toch al om dicht bij die anderhalf uur te komen.”

Gedragsverandering nodig

Bij de eindevaluatie van het consortium twijfelde geen deelnemer eraan dat het mogelijk is om de ETA nog een stuk nauwkeuriger te bepalen dan waar de markt feitelijk om vraagt. Toch is dat niet de volgende stap. “Met alleen nauwkeurige ETA-meldingen ben je er nog niet”, licht Lankamp toe. “Om daadwerkelijk een grote efficiencyslag te kunnen maken, moeten rederijen, slepers, operators en andere dienstverleners eerst op een andere manier gaan werken. Om data daadwerkelijk leidend te laten zijn bij de acties die ze ondernemen, is er echt een gedragsverandering nodig. En dat valt niet mee: mensen vinden veranderingen sowieso al lastig, en al helemaal in een omgeving waar ze al jarenlang op dezelfde manier werken. Die benodigde gedragsverandering zal dus pas plaatsvinden als iedereen ook echt de meerwaarde van zo’n nieuw op data gebaseerd systeem ziet.”

“Om een grote efficiencyslag te kunnen maken, moeten rederijen, slepers, operators en andere dienstverleners op een andere manier gaan werken”

Rotterdam? Singapore?

“Ondertussen zorgen de huidige afspraken en contracten ervoor dat sommige partijen er profijt bij hebben als schepen moeten wachten”, vult Zomer aan. “Als een schip niet binnen de afgesproken ligtijd wordt geholpen, volgt er een financiële compensatie. En als een schip onvoldoende retourlading heeft, kan dat een aantrekkelijke optie zijn. Dankzij die compensatie wordt er dan tenminste nog geld verdiend met wachten. Ondertussen is dat vanuit systeemoogpunt natuurlijk verre van optimaal.”

“Er is dus een systeeminnovatie nodig”, vervolgt hij. “En om dat te kunnen doen, moeten we als TNO eerst goed in kaart brengen welke processen, werkwijzen en afspraken er binnen een haven zijn. We zijn nu aan het kijken welke haven voor zo’n nadere verkenning in aanmerking komt. Dat kan elke grote haven in de wereld zijn. Naast Rotterdam komt bijvoorbeeld ook Singapore in aanmerking. Wordt vervolgd dus.”

feiten & cijfers

TNO heeft positieve impact op bedrijvigheid

14 nov '19 - 3 min
De missie van TNO is het verbinden van mensen en kennis om zo innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn van de samenleving duurzaam... Lees meer
blik op de toekomst

Wereld maakt kennis met slimme mobiliteitssystemen

29 mrt '19 - 3 min
In de zomer van 2019 laat Nederland aan Europa zien hoe ver we zijn met het mogelijk maken van het rijden met geautomatiseerde voertuigen in de praktijk. Dat gebeurt... Lees meer
column

Duurzame mobiliteit: economische groei, maatschappelijke impact

27 feb '19 - 4 min
In de discussies over de toekomst van mobiliteit gaat het vaak over drie grote uitdagingen: hoe realiseren we een mobiliteitswereld zonder ongelukken en slachtoffers,... Lees meer
blik op de toekomst

Artificial Intelligence helpt ons kennis wijs toe te passen

20 feb '19 - 4 min
Wijs gebruikmaken van wetenschappelijke kennis kan ons leven aanzienlijk verbeteren. Alleen, in de praktijk doen we dat veel te weinig. TNO onderzoekt hoe we die... Lees meer
blik op de toekomst

Artificial Intelligence voor veilige infrastructuur

4 feb '19 - 3 min
Wanneer moet je onderhoud plegen aan een brug? Hoe lang blijft een dijk betrouwbaar? Artificial Intelligence (AI) kan de kwaliteit van controle over grote bouwwerken... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.