Foto: BP
blik op de toekomst

Elektrificatie dringt CO2-uitstoot Rotterdamse haven terug

29 april 2019 • 4 min leestijd

De industrie zal de fossiele brandstoffen die nu nog op grote schaal worden gebruikt moeten vervangen door duurzaam opgewekte elektriciteit en groene waterstof. Haven-industriecluster Rotterdam-Moerdijk is grootverbruiker van energie en verantwoordelijk voor bijna 20% van de totale CO2-emissie in Nederland. Daar is dus grote winst te boeken. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft ambitieuze plannen voor verduurzaming, waar TNO nauw bij is betrokken.

4 manieren om de industrie CO2-neutraal te maken

Lees meer

“Voor het maken van de juiste keuzes is veel onderzoek nodig. Een paar jaar geleden bijvoorbeeld leek waterstof nog maar een beperkte rol te gaan spelen in de energietransitie. Nu zetten partijen daar vol op in. Wat betekent die ontwikkeling, hoeveel CO2 kunnen we daar concreet mee besparen, hoe gaan we dat alles hier organiseren? Voor het antwoord op zulke vragen hebben we kennispartners als TNO waarmee we in tal van projecten samenwerken”, vertelt Randolf Weterings, programmamanager Elektrificatie bij Havenbedrijf Rotterdam.


Driestappenplan

Elektrificatie en waterstof vormen voor het industriecluster Rotterdam-Moerdijk de hoekstenen voor een nieuw systeem voor energie en grondstoffen. Het driestappenplan van het cluster richting 2050 voorziet in een uitbreiding van de energie-infrastructuur waarin CO2 transport en opslag, verzwaring van het elektriciteitsnet en waterstof een belangrijke plaats innemen. Grote vraag daarbij is hoe het aanbod van windenergie vanaf de Noordzee zich gaat ontwikkelen en hoeveel groene waterstof er geproduceerd gaat worden. Dat is bepalend voor de snelheid waarmee de industrie kan elektrificeren.


Van grijs, via blauw naar groene waterstof

Op dit moment is de Rotterdamse haven nagenoeg de grootste producent en gebruiker van waterstof. Dat is vooral grijze waterstof, gemaakt uit aardgas, en binnen een decennium waarschijnlijk ook blauwe waterstof wanneer bij dat proces CO2 wordt afgevangen en opgeslagen. De weg naar groene, volledig duurzaam geproduceerde waterstof, is echter nog lang. In de toekomst moet dit een alternatief zijn voor fossiele brandstoffen in productieprocessen en voor hoge temperatuur warmte in de industrie. Dat levert een belangrijke bijdrage aan het verminderen van de CO2-uitstoot. In 2030 wil het industriecluster op jaarbasis de CO2-emissies met 49% reduceren, in lijn met de nationale ambities. Blauwe waterstof moet de komende periode al een alternatieve energiebron worden die aardgas vervangt.


Strategische vragen

“Zo komen er allerlei strategische vragen op het bedrijfsleven in deze regio af”, zegt TNO-expert Martijn de Graaff. “Het gaat steeds om investeringsbeslissingen voor de langere termijn. Wanneer doe je wat? Wanneer neem je welk risico? Wij dragen samen met andere partijen kennis aan om de juiste keuzes te kunnen maken. Voor alle relevante ontwikkelingen zetten we tijdlijnen uit. Die bieden handvatten voor de toekomst. Hoe ontwikkelt de vraag naar waterstof zich, hoe snel neemt het aanbod van zonne- en windenergie toe, welke technologieën zijn straks achterhaald en welke veelbelovende nieuwe dienen zich aan? Daarvoor werken we samen met uiteenlopende partners uit de regio in bijvoorbeeld SmartPort, het Fieldlab Industriële Elektrificatie en verbinden we de regio met nationale en internationale ontwikkelingen via het VoltaChem-programma. Zo brengen we kennisontwikkeling, ketenvorming en implementatie in de praktijk samen.”

"Veel bedrijven zitten met dezelfde vragen die we kunnen bundelen en zo kunnen we ook het gezamenlijk investeren stimuleren."


Infrastructuur voor elektriciteit, waterstof en CO2

“Vanuit de bedrijven in het industriecluster is er veel belangstelling voor deze initiatieven”, zegt Randolf Weterings. “Ze overbruggen het gat tussen R&D en de daadwerkelijke grootschalige invoering van nieuwe technologieën en processen. Het Havenbedrijf speelt daarbij een faciliterende rol. Veel bedrijven zitten met dezelfde vragen die we kunnen bundelen en zo kunnen we ook het gezamenlijk investeren stimuleren. Dan gaat het vooral om de toekomstige infrastructuur voor elektriciteit, waterstof en CO2. TNO onderzoekt welke het meest geschikt zijn, technisch, financieel, organisatorisch. Als Havenbedrijf kijken we naar bedrijfsoverstijgende belangen. Samen kunnen we de ambities versneld dichterbij brengen.”


Enorme kostenreducties door gezamenlijke infrastructuur

Steeds meer interesse is er ook in het Porthos-project voor de afvang, transport en hergebruik van CO2. Dit initiatief van Havenbedrijf Rotterdam, Gasunie en EBN voorziet in een basisinfrastructuur in het uitgestrekte havengebied waar bedrijven op kunnen aansluiten om hun afgevangen CO2 te kunnen transporteren naar lege gasvelden onder de Noordzee. Door dit grootschalig en collectief aan te pakken zijn enorme kostenreducties te behalen.

"In 2050 zal de infrastructuur die we nu voorbereiden volop worden ingezet voor hernieuwbare energiestromen”


Centrale plek voor elektrolyse

Ook voor elektriciteit en waterstof moet en kan het transport slimmer. Om te kunnen elektrificeren moet de infrastructuur op een hoger plan worden getild. Met netbeheerders Stedin en TenneT is onderzocht hoe de elektrische infrastructuur geschikt is te maken voor verdere elektrificatie in de haven. Voor waterstof geldt hetzelfde. Verschillende bedrijven doen haalbaarheidsstudies naar electrolysers in Rotterdam. Een daarvan is een onderzoek van Nouryon, BP en Havenbedrijf naar een electrolyser van 250 MW voor de raffinaderij van BP. Door elektrolyse op een centrale plek te organiseren in plaats van decentraal bij de bedrijven zelf zijn grote besparingen op de aanleg van infrastructuur mogelijk. Het Havenbedrijf kijkt nu naar de mogelijkheden om een conversiepark voor 2 GW aan electrolysers te realiseren. Overigens werkt TNO met partners aan het ontwerp van een elektrolysefabriek die aanzienlijk meer duurzame waterstof kan produceren tegen een derde van de huidige kosten.


Stappen richting 2030 en 2050

“Zover is het nog niet, maar we zetten nu al de stappen die nodig zijn om steeds verder te kunnen opschalen. Echt grote stappen verwacht ik pas na 2030, zoals opgenomen in het plan van de regionale industrietafel Rotterdam-Moerdijk. In 2050 zal de infrastructuur die we nu voorbereiden volop worden ingezet voor hernieuwbare energiestromen”, zegt Randolf Weterings.


Martijn de Graaff: “In de tussentijd zullen steeds meer bedrijven in de regio overstappen op Power2Heat, oftewel groene warmte uit duurzame energie in plaats van gas. Richting 2030 gebeurt hier al heel veel.”

4 manieren om de industrie CO2-neutraal te maken

Lees meer
dossier

Een industrie zonder CO₂-uitstoot… Hoe gaan we dat doen?

15 mrt '19 - 4 min
In Nederland is de industrie verantwoordelijk voor 30 procent van alle CO₂-uitstoot. Een aanzienlijk aandeel dus. Ondertussen liggen er ambitieuze klimaatdoelen.... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.