blik op de toekomst

Hoe een neurowetenschapper de recherche helpt

6 november 2018 • 5 min leestijd

Sinds drie jaar bestrijdt de recherche in West-Brabant de zware criminaliteit niet alleen met goed speurwerk, maar ook met wetenschappers. Met zijn team helpt neurowetenschapper Victor Kallen van TNO de politie het gedrag van criminelen en hun netwerken te voorspellen.

Meer weten?

Heeft jouw organisatie ook behoefte aan de praktisch inzetbare, wetenschappelijke kennis van de gedrags- en neurowetenschappers van TNO? Neem dan contact op met Victor Kallen.

Neem contact op

Het leven is goed in het Brabantse land. Maar niet overal. De provincie staat ook bekend om zijn drugscriminaliteit. Die heeft, volgens Rienk de Groot, hoofd van de recherche in het West-Brabant, vanaf de jaren zestig het leven in sommige volkswijken ernstig ontwricht. Er zijn parallelle economieën ontstaan waar topcriminelen de dienst uitmaken en nieuwe generaties bijna automatisch de misdaad inrollen. Een betrekkelijk nieuw inzicht is dat ‘repressie’ (opsporen en achter de tralies zetten) belangrijk blijft, maar dat ook toegepaste wetenschap kan helpen om criminaliteit te bestrijden.

Wetenschapper op werkvloer

Sinds 2015 laten De Groot en zijn 550 rechercheurs zich adviseren door neurowetenschapper Victor Kallen van TNO. Als ‘scientist on the job’ vertalen Kallen en zijn collega’s wetenschappelijke modellen over (crimineel) gedrag naar de politiepraktijk. Het doel is onder meer om inzicht krijgen in de fundamentele beweegredenen van een crimineel en de acties die daaruit voortkomen. Met deze kennis kunnen rechercheurs in het veld op een veel eerder moment in het criminele proces een verandering of impact maken. Het resultaat van deze succesvolle samenwerking is dat gedrags- en neurowetenschappelijke kennis nog breder ingezet gaat worden.

Bijvoorbeeld met het ‘Ondermijningslab’ dat op 6 november 2018 is gelanceerd. Hier kunnen wetenschappers hun kennis toepassen op de praktijksituaties, in samenwerking met professionals uit het veld. Zij draaien mee in de teams die verantwoordelijk zijn voor de bestrijding van zogeheten ondermijnend gedrag van criminelen in de dagelijkse praktijk. Ondermijning vormt een groot probleem en veroorzaakt zware maatschappelijke schade. In de praktijk laat het probleem zich vaak moeilijk oplossen.

De Groot: “We hebben Victor gevraagd wat de wetenschap ons kan leren over intimidatie. Met die kennis zijn we nu in staat de ernst van een bedreiging beter in te schatten”

Geef eens een voorbeeld van jullie samenwerking?

De Groot: “Actueel zijn helaas de bedreigingen aan het adres van burgemeesters en baliemedewerkers bij gemeentes. We hebben Victor gevraagd wat de wetenschap ons kan leren over intimidatie. Met die kennis zijn we nu bijvoorbeeld in staat de ernst van een bedreiging beter in te schatten. Maar op basis van wetenschappelijke inzichten is er ook voorlichting ontwikkeld voor gemeentemedewerkers die aan de balie met intimidatie te maken krijgen. In Bergen op Zoom zijn ze al een succes. Medewerkers voelen zich na een weerbaarheidstraining sterker, hebben meer zelfvertrouwen en het aantal incidenten is afgenomen omdat baliepersoneel beter weet hoe ze op bedreigingen moet reageren.”

Wat kan wetenschappelijke kennis concreet bijdragen aan het politiewerk?

Kallen: “Er is in de gedrags- en neurowetenschappen aardig wat onderzoek gedaan naar zogenaamd ‘ondermijnend gedrag’. Daar valt dus ook intimidatie onder. In de neurobiologie, maar ook in de sociale wetenschappen zijn er modellen ontwikkeld die verklaren volgens welke patronen intimidatie verloopt. Een mooi bijvoorbeeld is de heftige woordenstrijd tussen Trump en Kim Jong-un: een vrij klassiek intimidatievraagstuk, waarbij de manier van escaleren eigenlijk vrij logisch was. Veel mensen waren bang dat hun wederzijdse bedreigingen in een oorlog zou kunnen uitmonden. Maar uit de manier waarop ze elkaar verbaal te lijf gingen, was uiteindelijk een gezamenlijke kop koffie een logische uitkomst.”

Wat leert dit over het ondermijningsgedrag van topcriminelen?

De Groot: “Uit de taal waarmee ze hun slachtoffers bedreigen, en de wijze waarop ze hun dreigementen herhalen, kun je veel afleiden. Bijvoorbeeld of ze echt van plan zijn iemand iets aan te doen en op welke termijn.”

Kallen: “Er is onderzoek gedaan naar hoe Amerikaanse gangs zijn ontstaan en de manier waarop die georganiseerd zijn en functioneren. Ik probeer dat te vertalen naar de Brabantse praktijk”

Met neurowetenschappen vang je dus criminelen?

De Groot: “Het is aanvullend op al het andere recherchewerk. De wetenschappelijke kennis helpt ons om extra inzicht te krijgen in hoe topcriminelen denken en werken. Maar het gaat veel verder dan dat. Victor doet met zijn team bijvoorbeeld ook onderzoek naar hoe criminele netwerken ontstaan en hoe ze in stand worden gehouden. Daar zit een hele sociale dynamiek achter, van familieverbanden en buurtbewoners die bedreigd worden tot topcriminelen die niet alleen wiet telen maar ook de voetbalclub financieel steunen en tegen wie jongeren in de wijk opkijken.”

Kunnen jullie iets leren van andere landen?

Kallen: “Er is onder meer aardig wat onderzoek gedaan naar hoe Amerikaanse gangs zijn ontstaan en de manier waarop die georganiseerd zijn en functioneren. Ik probeer dat te vertalen naar de Brabantse praktijk. Er zijn zeker verschillen tussen Philadelphia en Vlijmen, maar een overeenkomst is dat jongeren in bendes, zowel in Amerika als in Brabant, zich bijvoorbeeld vaak gemarginaliseerd voelen. Die kennis helpt je te voorspellen welke groepen zich mogelijk aangetrokken voelen tot een criminele carrière. Een ander mooi voorbeeld is dat criminelen niet alleen op straat antisociaal gedrag vertonen, maar in veel gevallen ook achter de eigen voordeur. Daarom onderhoudt de politie nauwe contacten met maatschappelijk werkers. Die signaleren vaak als eerste dat het in een gezin fout dreigt te lopen. Daarop kan de politie anticiperen.”

De Groot: “Het blijft niet bij wetenschappelijke modellen, maar dat de mensen van TNO vertalen hun kennis in praktische aanbevelingen. Daarmee kunnen wij direct iets doen”

Jullie samenwerking trekt inmiddels breed de aandacht.

De Groot: “Wij zijn niet de enige rechercheregio die samenwerkt met gedragswetenschappers, maar ik denk wel dat we redelijk vooroplopen. Het succes zit ’m erin dat het niet bij wetenschappelijke modellen blijft, maar dat de mensen van TNO hun kennis vertalen in praktische aanbevelingen. Daarmee kunnen wij direct iets doen. Het Ministerie van Justitie & Veiligheid ziet dat ook en maakt het mogelijk dat wij het ‘Ondermijningslab’ hebben gelanceerd. Dit is een centrum waarmee we de sociaal-wetenschappelijke kennis willen inbedden in onze organisatie en van waaruit we nieuwe projecten kunnen starten. Onze strategie blijft erop gericht om enerzijds criminelen zoveel mogelijk dwars te zitten, maar anderzijds om ook de voedingsbodem voor crimineel gedrag weg te nemen. Tegen werkloosheid en schooluitval kan de politie niet veel doen. Maar we kunnen buurtbewoners wel weerbaarder maken, zodat ze tegen de buurman durven te zeggen dat hij moet stoppen met zijn wietkwekerij omdat de hele buurt eraan kapot gaat.”

Scientist on the job

De ‘scientists on the job’ van TNO zijn wetenschappers die zich onderdompelen in de praktijk. Enerzijds stellen zij hun wetenschappelijke kennis beschikbaar aan de organisaties en bedrijven waaraan zij verbonden zijn. Ook gaan zij op zoek naar resultaten uit nieuw onderzoek die direct toepasbaar zijn op de werkvloer. Anderzijds gebruiken ze de dagelijkse praktijk om hun eigen onderzoek te voeden, maar ook universiteiten en hogescholen met de praktijk te verbinden. Dr. Victor Kallen is neurowetenschapper en werkt sinds 2015 samen met de recherche in West-Brabant. Kallen: “Het geeft veel voldoening om met sociale wetenschap te kunnen bijdragen aan een veiligere samenleving. Het mooiste vind ik dat in een aantal voorheen beruchte wijken en gemeenschappen de sfeer inmiddels zover is omgeslagen, dat de bewoners gemeentelijke handhavers weer durven aan te spreken en te informeren over veiligheids- en sociale vraagstukken. Een buitengewoon sterk signaal van gegroeide maatschappelijk weerbaarheid.”

Lees onze whitepaper 'Zonder regie is Nationale Veiligheid kwetsbaar'

download
blik op de toekomst

Hoe een neurowetenschapper de recherche helpt

6 nov '18 - 5 min
Sinds drie jaar bestrijdt de recherche in West-Brabant de zware criminaliteit niet alleen met goed speurwerk, maar ook met wetenschappers. Met zijn team helpt neurowetenschapper... Lees meer
blik op de toekomst

Zeezoogdieren beter begrijpen

16 okt '18 - 3 min
Welke effecten heeft geluid dat de mens onder water veroorzaakt op zeezoogdieren en het milieu? Zolang die vraag niet nauwkeurig kan worden beantwoord, moeten beleidsmakers... Lees meer
op de werkvloer

Hoe gaming onze bewustwording van hybride dreigingen verhoogt

12 apr '18 - 3 min
We leven in een open, democratische samenleving en dat willen we graag zo houden. Voor TNO-unit ‘Defence, Safety and Security’ betekent dit een opdracht om de samenleving... Lees meer
blik op de toekomst

QUIN helpt opsporingsteam in nieuwe seizoen tv-programma ‘Hunted’

6 nov '17 - 3 min
Het tweede seizoen van tv-programma Hunted is 6 november van start gegaan, bij AvroTros op NPO3. In dit programma proberen veertien deelnemers, de ‘voortvluchtigen’,... Lees meer
blik op de toekomst

Blootstelling aan zenuwgas snel diagnosticeren met biosensor

17 okt '17 - 4 min
TNO ontwikkelt een biosensor waarmee je met een druppel bloed kunt bepalen of iemand in bijvoorbeeld Syrië is blootgesteld aan zenuwgas. Binnen een paar minuten... Lees meer
dossier

Blockchain security by design: innovatie en beveiliging hand in hand

14 jul '17 - 4 min
Blockchain is een prachtige en veelbelovende technologie. Maar gegeven de forse reeks incidenten de afgelopen jaren, zijn bij de beveiliging de nodige vraagtekens... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.