Foto: Pieter Magielsen / NFP Photography
op de werkvloer

“Ik ben een soort betondokter”

1 oktober 2015 • 4 min leestijd

De rode draad in het leven van de Griekse Penny Pipilikaki’s is duurzaam cement en beton. Ze studeerde chemische technologie in Athene en promoveerde daar in 2009 cum laude. Dan is ze al in dienst van Titan Cement in Athene. Sinds september werkt ze als scientist innovator bij de TNO-afdeling Structural Reliability in Delft.

Haar officiële Griekse voornaam is Panagiota, maar haar roepnaam is Penny. Penny Pipilikaki groeide op in een ondernemersgezin, vader heeft een bergingsbedrijf, waarin moeder en zoon volledig meewerken. Pipilikaki koos een andere weg en ging na haar middelbare school studeren.

Afstudeerscriptie over klinker

De cementproductie is een belangrijk exportproduct voor Griekenland. De technische universiteit in Athene werkt nauw samen met verschillende cementproducenten. Het was dan ook niet vreemd dat de afstudeerscriptie van Pipilikaki te maken had met cement, of om preciezer te zijn: met het gebruik van oude autobanden voor het branden van klinker. “Klinker is het basismateriaal voor cement dat in beton gebruikt wordt”, legt ze uit. “Je moet een mengsel van kalksteen en klei verhitten tot 1.450 graden Celsius. Dan ontstaan er klinkerkorrels. Als je die fijnmaalt en vermengt met gips, krijg je cement. Maar voor verhitting heb je veel brandstof nodig.”

Autobanden als brandstof

De vraag waar Pipilikaki zich op stortte was: kun je ook oude autobanden gebruiken als brandstof? Banden worden gewoon gestort of verbrand in de open lucht en zijn een milieuprobleem. Pipilikaki: “Via een specifiek verbrandingsproces in een cementoven kunnen die banden veel milieuvriendelijker vernietigd worden. Ik heb ook gekeken of de as die bij die verbranding vrijkomt en deels in de klinker gaat zitten, de sterkte en duurzaamheid van beton niet aantast. De resultaten waren goed en economisch haalbaar. Toen ik later bij het bedrijf Titan Cement in dienst kwam, werden in een aantal fabrieken al autobanden als brandstof gebruikt.”

Een eerste ontmoeting met Nederland

Tijdens haar promotieonderzoek naar de eigenschappen van cement gemengd met andere stoffen volgde Pipilikaki in 2006 in Delft een microscopiecursus georganiseerd door TNO en TU Delft. “Die cursus was een eyeopener voor mijn promotieonderzoek. Bovendien was mijn ervaring met Nederland en de Nederlanders heel goed. Zo was ik gevoelig geworden voor alles wat Nederlands was.”

Emigreren voor de liefde

Pipilikaki: “En ja hoor ... tijdens zijn vakantie in 2010 in Griekenland ontmoette ik Paul van Baarsen. We werden verliefd. Ik wilde wel naar Nederland komen als ik daar een baan had. Toevallig kwam ik een advertentie tegen van TNO. Ik heb gesolliciteerd en werd aangenomen. Toen ik voor het eerst in de trein zat naar Delft, begreep niets van wat de conducteur door de luidspreker zei. Dat was voor mij de trigger om zo snel mogelijk Nederlands te leren.”

Beton uit afvalmateriaal

Het eerste TNO-project waar Pipilikaki bij betrokken werd, was onderzoek naar geopolymeren: kun je dit materiaal gebruiken voor betonproductie? Pipilikaki: “Het voordeel is dan dat je beton kunt maken zonder hoge temperaturen. Kijk, de belangrijkste grondstoffen voor geopolymeren zijn mineralen die silicium en aluminium bevatten. Door een chemische reactie maken deze lange ketens. Zo krijg je een duurzaam en sterk soort beton.”

Toepassing geopolymeren

Inmiddels gebruiken al enkele bedrijven het nieuwe beton. Geopolymeren zijn ook gebruikt in het EU-project SUSCON (SUStainable innovative energy-efficient CONcrete) waarin TNO tussen 2012 en 2015 samenwerkt met partners uit negen landen waaronder Griekenland, Italië, Spanje, Noord-Ierland en Duitsland. Pipilikaki: “Het is ons gelukt beton te maken dat volledig uit afvalmateriaal bestaat. Dit levert een enorme winst op voor het milieu.”

De Adaptiwall

Een ander EU-project – Adaptiwall – loopt tussen 2014 en 2017. Hierin doet TNO gezamenlijk onderzoek met partners uit Frankrijk, België, Spanje en Polen. Volgens Pipilikaki is het idee om voor de woningbouw betongevels te maken die warmtegeleidend zijn. “We hebben daarvoor een nieuw soort cement ontworpen waarmee je de betoneigenschappen energie-efficiënt kunt maken. Dit beton kan voor een flinke reductie in het energiegebruik zorgen.”

Vergelijking beton en mens

Beton is niet alleen een nuttig, maar ook heel bijzonder product. Pipilikaki: ‘Het is net een mens: het leeft, veroudert en kan doodgaan. Je mengt cementpoeder en andere bindmiddelen, die vaak afvalmateriaal zijn, en water. Dit reageert met elkaar en wordt als vloeibaar beton in een vorm gegoten. De eerste maand gaan de reacties in het beton vrij snel. Daarna gaan die reacties door, maar veel langzamer tot pakweg vijftig jaar na de ‘geboorte’.

Doktertje spelen

“Ik probeer de processen in het beton te begrijpen en te voorspellen. Bij de veroudering kan beton ziek worden” legt Pipilikaki uit. Denk aan betonrot, degradatie of aantasting door vocht, zouten en hitte. Als een soort betondokter onderzoek ik dan hoe je het beton het beste kunt beschermen of proberen te ‘genezen’. Ook probeer ik de restlevensduur van dat beton te voorspellen.

I have a dream

Mijn droom is nu om ook beton te maken dat buigzaam en elastisch is. Je zou zo zelfreparerende eigenschappen kunnen ontwikkelen. Dat elastische beton kun je gebruiken in vloeren en pijpen en bij de olie- en gaswinning op land of in zee. Bij TNO zijn we er al een tijdje mee bezig en het begin is er al.”

‘Mijn droom is nu om beton te maken dat buigzaam en elastisch is. Het begin is er al’

Economische situatie Griekenland

Tot slot komt, onvermijdelijk, de slechte economische situatie in haar geboorteland even aan bod in het gesprek. “Na de uitslag van de verkiezingen in januari was ik kwaad op mijn landgenoten”, zegt Pipilikaki. “Alexis Tsipras en Syriza konden de regering gaan vormen. Alle bezuinigingen en noodzakelijke hervormingen zijn toen stopgezet. Onze schuld nu is veel groter dan zo’n jaar geleden. Het is onrealistisch te denken dat Europa je geld geeft waar niets tegenover staat. Dus op zich maakt het niet uit welke partij er aan de macht is, want de uitweg uit de huidige ellende blijft dezelfde, helaas! Sommigen van mijn hoogopgeleide leeftijdgenoten hebben hun werk verloren en verlaten Griekenland op zoek naar een baan in Europa. Ook met ons familiebedrijf gaat het economisch minder goed. Maar ondanks alles hoop ik toch dat Griekenland in de eurozone kan blijven."

op de werkvloer

“Ik ben een soort betondokter”

1 okt '15 - 4 min
De rode draad in het leven van de Griekse Penny Pipilikaki’s is duurzaam cement en beton. Ze studeerde chemische technologie in Athene en promoveerde daar in 2009... Lees meer
verhaal van de klant

Hoe Nederland zijn internationale koppositie in de tuinbouw kan behouden

2 okt '18 - 4 min
Negentig procent van de glazen kassen in de wereld is gebouwd en ingericht door Nederlandse bedrijven. Innovatie is echter een must om deze koppositie te behouden,... Lees meer
blik op de toekomst

Warmtepomp essentieel voor toekomst zonder aardgas?

2 mei '18 - 3 min
Na het besluit over het stoppen met gas uit Groningen is de discussie over nut en noodzaak van warmtepompen in alle hevigheid losgebarsten. Uiteindelijk gaan we... Lees meer
feiten & cijfers

Nieuw verkeersbelastingmodel voor bruggen levert miljardenbesparing op

5 apr '18 - 4 min
Dat stadsbruggen veel minder (zwaar) verkeer te verduren krijgen dan de drukke Van Brienenoordbrug is duidelijk. Toch gelden voor alle bruggen sinds enkele jaren... Lees meer
blik op de toekomst

De energietransitie, verstedelijking, digitalisering: kansen voor de installatiebranche

3 apr '18 - 4 min
Hoe ziet ons land er in 2025 uit? Hoe wekken we energie op? Hoe verwarmen we onze woningen, kantoren en fabrieken? Hoeveel apparaten zijn er op dat moment verbonden... Lees meer
innovatie

NeroZero-lab: samenwerken aan gezond, duurzaam en energiezuinig wonen

12 jan '18 - 4 min
Duurzame oplossingen laten zien in de bouw. Daarvoor werken het bedrijfsleven, TKI Urban Energy en TNO samen in het NeroZero-lab. Vanaf 8 maart 2018 is deze duurzame... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.