blik op de toekomst

In een toekomstbestendig mobiliteitssysteem staat de reiziger centraal

9 juni 2017 • 4 min leestijd

Er moet iets gebeuren om Nederland bereikbaar te houden. Met de toenemende groei van economie en wegverkeer neemt het verlies van reistijd in 2021 toe met 38% ten opzichte van 2015. De noodzaak van een toekomstbestendig mobiliteitssysteem wordt met het jaar groter. Daarvoor zijn drie dingen nodig: een betere benutting van de infrastructuur, uitbreiding van coöperatieve automobiliteit en smart mobility-diensten. Plus een omslag van conventioneel vervoer en gewoontegedrag naar een Mobility as a Service-dienstenmodel. Daarin staan gemak en flexibiliteit centraal, waardoor geen sterveling zich nog zal verzetten tegen betalen voor gebruik. Want beprijzen is onontkoombaar.

Meer lezen?

Wilt u meer weten over de visie van TNO op mobiliteit? Download dan de whitepaper 'Mobiliteit is meer dan wegen bouwen'.

Download de whitepaper

Naadloos. Dat is het belangrijkste woord in de visie van Paul van den Avoort van TNO over hoe het mobiliteitssysteem van de toekomst eruit moet zien. De verschillende vervoersvormen die een mens nodig heeft om van A naar B te komen moeten naadloos op elkaar aansluiten. Het woord naadloos benadrukt ook het belang van het denken vanuit de gebruiker in plaats van vanuit de vervoersmodaliteit, benadrukt Van den Avoort. Dat vereist een omslag. “Nu bepaalt het spoorboekje of de buslijn hoe jij reist, terwijl jouw behoefte het uitgangspunt zou moeten zijn.”

Auto niet handig

Paul van den Avoort is directeur Mobiliteit en Logistiek van TNO. Hij neemt zijn eigen woon-werksituatie als voorbeeld. “Ik woon in een dorp vlakbij Den Bosch en werk in Den Haag. Eén keer per halfuur rijdt een bus naar het station van Den Bosch en als hij vol zit, rijdt-ie soms door. Met de auto naar de P&R in Den Bosch rijden om daar de trein te pakken is ook niet handig, het kost me 45 minuten om door de file de stad in te komen.” En met de auto naar Den Haag is ook al verre van ideaal in een dichtslibbende randstad.

“De ontwikkeling van Mobility as a Service vraagt om een omslag in het denken over mobiliteit”

Oplossing in combinatie

Wat dan? Het reduceren van het autobezit of de frequentie van streekbussen omhoog brengen is ook niet het wondermiddel. Er is niet één magische oplossing. De grote oplossing om tot een effectief en flexibel mobiliteitssysteem te komen zit in een combinatie van heel veel dingen. Daartoe behoren een goede infrastructuur en slimme, coöperatief rijdende auto’s maar ook betalen voor gebruik. En dat laatste ook via een naadloos systeem van betalen, waarbij een gebruiker met één pasje (of ander betaalmiddel) alles eenvoudig kan afrekenen. Plus, en dat is nog het allerbelangrijkste in een duurzaam mobiliteitssysteem: de ontwikkeling van Mobility as a Service. “Dat vraagt om een omslag in het denken over mobiliteit”, vertelt Diana Vonk Noordegraaf. Zij is senior consultant Smart Mobility bij de afdeling ‘Sustainable Urban Mobility and Safety’ van TNO.

Latente vraag

De infrastructuur in Nederland is al heel goed, legt zij uit. “Extra in wegen investeren blijft noodzakelijk, maar vooral rond steden is dat erg duur. Dat komt door de grondprijs en investeringen om geluidoverlast, emissies en luchtverontreiniging te bestrijden.” Bovendien gaan er dankzij de latente vraag bij elke weguitbreiding weer extra auto’s van gebruik maken. Om de capaciteit van de wegen optimaal te benutten is daarnaast coöperatieve mobiliteit een must. “Als auto’s rechtstreeks met elkaar communiceren, bijvoorbeeld met coöperatieve, adaptieve cruise control, kunnen auto’s dichter op elkaar rijden”, verklaart Vonk Noordegraaf. “Zo bestrijd je ook de gevreesde spookfiles.”

“Als auto’s rechtstreeks met elkaar communiceren, bijvoorbeeld met coöperatieve, adaptieve cruise control, kunnen ze dichter op elkaar rijden”

In de stroom mee

Daarvoor hoeven niet eens álle auto’s op de weg voorzien te zijn van cooperative adaptive cruise control (c-acc), vult Van den Avoort aan. “Bij tien procent werkt het al, omdat andere auto’s vanzelf in de stroom meegaan.” Hij zou wel graag stimuleringsregelingen van de overheid zien voor een snellere uitrusting van nieuwe auto’s met smart mobility-systemen. “Je kunt auto’s met c-acc fiscaal stimuleren, omdat zo’n auto de infrastructuur minder belast.” Bijkomend effect is minder schade door kopstaartbotsingen, voert hij aan. “En denk ook aan immateriële schade. Als het verkeer veiliger wordt heb je minder uitval van werknemers.” Je hebt vrij snel een goede businesscase te pakken.

Reisadvies op maat

En via dezelfde geavanceerde in car-informatietechnologie kun je ook persoonlijk reisadvies op maat geven, gaat Vonk Noordegraaf verder. “Als automobilist hoor je dan bijvoorbeeld dat je beter eerder of zelfs later weg moet gaan. Zo spreid je het verkeer beter in de tijd en kun je de spits ontlasten.” Daar komt ook het betalen voor gebruik om de hoek kijken. “Dat is een heel effectief middel om gedrag mee te sturen”, weet Vonk Noordegraaf uit onderzoek en praktijkvoorbeelden uit Londen en Stockholm. “Betalen voor gebruik levert een goede prikkel om schaarste te managen.” Dat is in het ov al heel normaal, de NS werkt tenslotte ook met lagere Daluurtarieven. “En we noemen het bij de trein ook geen rekeningrijden”, merkt Van den Avoort op, met een verwijzing naar het politiek erg gevoelige R-woord: zowel de invoering van rekeningrijden met tolpoortjes als later de kilometerprijs leidde enkele jaren geleden tot veel ophef.

“Een toekomstbestendig mobiliteitssysteem is minder op autobezit en meer op mobiliteitsdiensten gebaseerd”

Anders betalen

Vonk Noordegraaf spreekt ook liever van ‘betalen voor mobiliteit’. “Wij koppelen ook niet direct een concrete vorm van betalen aan het probleem, maar kijken eerst naar de doelstelling en dan welke concrete maatregelen je eraan moet koppelen.” Eén ding daarbij staat vast, een toekomstbestendig mobiliteitssysteem is minder op autobezit en meer op mobiliteitsdiensten gebaseerd. TNO ziet veel heil in het concept Mobility as a Service, waarin mobiliteit veel meer als een dienst wordt beschouwd, en waarin de gebruiker en zijn/haar actuele vervoersbehoefte centraal staat. Vonk Noordegraaf: “Je ziet dan een verschuiving van bezit naar gebruik, en haalt dan ook de lock-in op automobiliteit en gewoontegedrag eruit.”

Integraal systeem

Daarnaast brengt Mobility as a Service veel meer gemak en flexibiliteit, omdat je gemakkelijk van meer modaliteiten kunt gebruikmaken. Naast de op dat moment geschikte auto ook trein, bus, taxi, Uber, ov-fiets of elektrische scooter. “Het systeem wordt veel meer integraal, zodat je per moment slimme keuzes kunt maken, afhankelijk van het weer, welke kleding je draagt, of je meerdere afspraken op een dag hebt, of je bagage moet meenemen. Het systeem wordt echt vanuit de gebruiker ingericht.” De eerste Mobility as a Service-diensten zijn al in ontwikkeling, opgezet door startups of zogeheten spin-outs die als serviceprovider mobiliteitspakketten aanbieden, vergelijkbaar met mobiele-telefoonabonnementen. Met reisbundels waarin niet het type vervoer maar het gemak centraal staat. En natuurlijk naadloze verbindingen en moeiteloos overstappen, en een naadloos betaalsysteem waarmee je al je vervoer automatisch kunt afrekenen. Dan rekenen we ook automatisch af met de files en wordt een anders onafwendbaar verkeersinfarct voorkomen.

Meer lezen?

Wilt u meer weten over de visie van TNO op mobiliteit? Download dan de whitepaper 'Mobiliteit is meer dan wegen bouwen'.

Download de whitepaper
blik op de toekomst

In een toekomstbestendig mobiliteitssysteem staat de reiziger centraal

9 jun '17 - 4 min
Er moet iets gebeuren om Nederland bereikbaar te houden. Met de toenemende groei van economie en wegverkeer neemt het verlies van reistijd in 2021 toe met 38% ten... Lees meer
innovatie

25 jaar onderzoek om kwetsbare verkeersdeelnemers te beschermen

17 nov '17 - 3 min
In 2016 vielen er in Nederland 629 verkeersdoden, waarvan 189 fietsers en 51 voetgangers. TNO ondersteunt de Europese ambitie om het aantal verkeersdoden tot nul... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe controleer je de betrouwbaarheid van data?

26 okt '17 - 5 min
Het verkeer, werkomstandigheden, ons voedsel: alles is voor onze veiligheid en gezondheid gereguleerd en staat onder streng toezicht. Hoe zit dat met data, nu veel... Lees meer
blik op de toekomst

Samen toewerken naar een duurzame en efficiënte stadslogistiek

21 sep '17 - 6 min
Logistiek is noodzakelijk om een stad dynamisch en leefbaar te houden. Het efficiënter en duurzamer inrichten van het logistieke systeem kan bijdragen om negatieve... Lees meer
dossier

Blockchain zet extra vaart achter containertransport in Rotterdamse haven

29 jun '17 - 4 min
Afgesloten en verzegelde containers staan een derde deel van hun transporttijd doelloos te wachten. Omdat ligplaatsen schaars en kostbaar zijn, is dat ongewenst.... Lees meer
verhaal van de klant

Vrachtwagens matchen maakt groener vervoer mogelijk

20 mrt '17 - 4 min
Het is dé grote belofte om het vrachtvervoer sneller, productiever, veiliger en groener te maken: ‘truck platooning’. Een technologie waarbij vrachtwagens op korte... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.