dossier

In sneltreinvaart naar CO2-neutrale brand- en grondstoffen

3 april 2018 • 3 min leestijd

Duurzame energie versneld invoeren en fossiele energie soepel uitfaseren, terwijl de energievoorziening veilig, beschikbaar en betaalbaar blijft. En tegelijk energie besparen. Met die ambitie besloten ECN en TNO de krachten te bundelen als ‘ECN part of TNO’. Het plan telt acht roadmaps. Vijf vragen en antwoorden over de roadmap ‘Naar CO2-neutrale brand- en grondstoffen’.

Om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen is het nodig de energietransitie te versnellen. Dat vraagt om technische, sociale en beleidsinnovaties. ECN part of TNO gaat de uitdaging aan, door de komende jaren samen met het Nederlandse bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen en de overheid programma’s uit te voeren in acht met elkaar samenhangende roadmaps. Over een van die roadmaps beantwoordt René Peters, directeur gastechnologie bij TNO, vijf vragen.

1. Wat is het doel van de roadmap ‘Naar CO2-neutrale brand- en grondstoffen’?

“Verregaande reductie van de CO2-uitstoot vraagt om een grote transitie in de vervoersector. Op dit moment zijn op aardolie gebaseerde brandstoffen daar dominant. Daarom gaan we de komende decennia vloeibare brandstoffen ontwikkelen met kleine CO2-footprint voor zwaar vrachtvervoer, scheepvaart en luchtvaart. Voor personenvervoer is elektrisch rijden een belangrijke optie, met accu’s of waterstof als energiedrager. Bovendien richten we ons in de diverse programma’s op nieuwe grondstoffen voor de industrie, onder meer voor plastics, chemische producten en kunstmest.”

“We gaan de komende decennia vloeibare brandstoffen ontwikkelen met kleine CO2-footprint voor zwaar vrachtvervoer, scheepvaart en luchtvaart”

2. Hoe gaan jullie dat realiseren?

“We doen het in twee stappen. Ten eerste gaan we veel meer gebruikmaken van reststromen uit biomassa, zoals hout en snoeiafval. Daarmee verlagen we de CO2-footprint al significant. De tweede lijn duurt enkele jaren langer. Daarin moeten we helemaal terug naar de bouwstenen van brandstoffen en grondstoffen, zoals waterstof, koolmonoxide of kooldioxide. Vanuit die basiselementen is het mogelijk om met chemische conversieprocessen allerlei brandstoffen te produceren. Nu worden die nog uit aardgas gemaakt, maar met elektriciteit kun je bijvoorbeeld water splitsen in waterstof en zuurstof, en daarmee produceer je waterstof als bouwsteen voor een nieuwe brandstof. Zo maken we het op lange termijn mogelijk om de CO2-footprint terug te brengen naar nul.”

3. Waarom is de krachtenbundeling zo essentieel?

“ECN part of TNO is essentieel om de energietransitie te versnellen en tegelijk de concurrentiepositie van Nederland te versterken. Op het gebied van energietechnologie hebben beide organisaties een sterke positie. Bij ECN betreft dat vooral zonne- en windenergie, biomassaonderzoek en energie-efficiency. TNO heeft expertise van de ondergrond, met name voor olie- en gaswinning, geothermie, CO2-opslag, energieopslag en warmteopslag. Op diverse gebieden werkten we al samen, zoals in Solliance voor zonneceltechnologie, VoltaChem voor elektrochemie en North Sea Energy voor systeemintegratie op de Noordzee. Deze nieuwe samenwerking maakt ons alleen maar sterker. Met het kennisinstituut van ruim 700 experts, dat is ontstaan door de krachtenbundeling, overzien we het volledige energiespectrum: van traditionele tot volledig duurzame energiebronnen.”

“Door de samenwerking van Topsector Energie, kennisinstellingen en industrie in de gehele keten kunnen we de innovaties eerder naar de markt brengen”

4. Met wie werken jullie verder samen?

“We werken intensief samen met bedrijven in de hele keten van de productie van brand- en grondstoffen: procesontwerpers, installatiebouwers, eindgebruikers, enzovoorts. Met Royal Dahlman en Gasunie, HVC en TAQA draait het bijvoorbeeld om vergassingstechnologie die we gemeenschappelijk ontwikkelen en in de markt zetten (zie kader). Of denk aan oliemaatschappijen als Shell en Total die alternatieven zoeken voor brandstoffen, zoals biobrandstof of waterstof. Traditioneel focusten we op de olie- en gassector. Daar komt nu ook de energiesector bij. We zien ook steeds meer bedrijven buiten de traditionele spelers aansluiten bij de innovatieprogramma’s en nodigen geïnteresseerde bedrijven uit om contact op te nemen.”

5. Wanneer is het klaar?

“De roadmaps hebben veelal een looptijd van meerdere jaren. Maar juist door de publiek-private samenwerking van Topsector Energie, kennisinstellingen en industrie in de gehele keten kunnen we de innovaties eerder naar de markt brengen. In elk programma werken we direct vanaf het begin met alle stakeholders samen. Dat zijn soms wel tien of twintig partners tegelijk. Op die manier kunnen we veel sneller innovaties ontwikkelen, en dragen we in de loop van het ontwikkelingsproces meteen al bij aan de reductie van CO2-uitstoot.”

“We gaan veel meer gebruikmaken van reststromen uit biomassa, zoals hout en snoeiafval”

Thermochemische vergassing

Terwijl de ene technologie nog in de kinderschoenen staat, wordt de andere al in de praktijk gedemonstreerd en opgeschaald. In het project MILENA-OLGA wordt gewerkt aan een pilot in Alkmaar, waarin we biogas niet produceren door de al breed toegepaste methode van vergisting maar door thermochemische vergassing. Door de biomassa zonder zuurstof te verhitten, valt die uiteen in componenten zoals methaan en waterstof. Deze technologie lijkt zeer aantrekkelijk voor droge biomassa zoals hout. Het biogas wordt als vervanging voor Groningen-gas in het gasnet geïnjecteerd of direct gebruikt in processen. Parallel aan de pilot draait een onderzoeksprogramma om de technologie verder te verbeteren. Zo brengen de partners hun innovatieve technologie ook in dit project eerder naar de markt.

Meer informatie?

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met René Peters

Neem contact op
blik op de toekomst

Uniek open innovatielab voor verbeteren technologieën geothermie

24 jul '19 - 4 min
Bedrijven die direct of indirect actief zijn in aardwarmte kunnen sinds deze zomer gebruik maken van een geavanceerd laboratorium in het Zuid-Hollandse Rijswijk.... Lees meer
blik op de toekomst

Delftse kinderen aan de slag voor duurzame toekomst

17 jul '19 - 4 min
Volgende week geven ruim twintig leerlingen van zes basisscholen in Delft de eerste dagen van hun zomervakantie een bijzondere invulling. Bij het bedrijf PHYSEE... Lees meer
blik op de toekomst

Waterstof kan de energietransitie een boost geven: 7 kansen

29 apr '19 - 6 min
Het is momenteel alle hens aan dek om de klimaatdoelen te halen. De energietransitie heeft echt nog een flinke boost nodig. Waterstof kan hier een belangrijke bijdrage... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights #13 - Is een rendabele energietransitie mogelijk?

8 apr '19 - 1 min
De energietransitie houdt heel Nederland bezig. Het duurt voor de meesten veel te lang en brengt hoge kosten met zich mee volgens de politiek. Maar kunnen de kosten... Lees meer
blik op de toekomst

Nieuwe fase SolaRoad: ook autoweg gaat elektriciteit opwekken

7 mrt '19 - 3 min
Het begon met een fietspad in Noord-Holland dat wereldwijd belangstelling trok als eerste wegdek dat energie opwekt. De SolaRoad-technologie wordt inmiddels op verschillende... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.