verhaal van de klant

Microtracing met AMS-technologie leidt tot snellere medicijnontwikkeling

1 februari 2019 • 4 min leestijd

TNO’s geavanceerde AMS-technologie (Accelerator Massa Spectrometer) maakt snellere ontwikkeling van geneesmiddelen mogelijk. AMS wordt succesvol gebruikt door partner Pfizer. Het farmaceutische bedrijf heeft inmiddels twee studies met succes afgerond en er staan nieuwe studies op de rol. TNO’ers Steven Erpelinck en Wouter Vaes en Doug Spracklin van Pfizer vertellen over de meerwaarde van de samenwerking en de mogelijkheden voor de toekomst.

Meer weten?

Wilt u meer weten over hoe TNO u kan helpen om de ontwikkeling van geneesmiddelen te versnellen? Neem dan contact op met Steven Erpelinck of Wouter Vaes.

Neem contact op

De ontwikkeling van nieuwe medicijnen duurt ontzettend lang en de kosten zijn enorm. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) kaartte eind 2017 in een rapport deze problemen van het huidige ontwikkelmodel aan. Het proces kan sneller, beter en goedkoper stelt de RVS. Van veel kandidaat-geneesmiddelen blijkt pas laat in het traject dat ze niet veilig zijn of minder werkzaam zijn dan gedacht.

AMS & microtracing

Eén van de manieren om geneesmiddelonderzoek te optimaliseren, is het doen van meer metingen in een vroeg stadium van klinisch onderzoek, bij een beperkt aantal gezonde vrijwilligers. “Dankzij steeds gevoeligere meetmethoden, zoals AMS, kunnen we de concentratie en mogelijke effecten van geneesmiddelkandidaten eerder vast te stellen”, vertelt senior business developer bij TNO, Steven Erpelinck. TNO is de enige organisatie in Europa die gebruikmaakt van een biomedische AMS.

“We voerden als eerste organisatie een microtracing-studie uit met biotechnologische geneesmiddelen”

“We voerden als eerste organisatie een microtracing-studie uit met biotechnologische geneesmiddelen”, stelt Wouter Vaes, senior scientist en hoofd AMS-lab bij TNO. “Microtracing is een techniek waarbij zeer kleine hoeveelheden van een geneesmiddel bij mensen worden toegediend om al vroeg de haalbaarheid van het middel te onderzoeken. Dit kunnen we vervolgens analyseren met AMS. Het kan helpen om te onderzoeken wat het menselijk lichaam met het medicijn doet, en andersom.”

Toxische metabolieten

Vaes vervolgt: “TNO combineert microtracing met metabolietidentificatie, daarmee zijn we in staat om kandidaat-geneesmiddelen, die zijn toegediend aan proefpersonen, te volgen. Zo kunnen we onderzoeken of het menselijk lichaam het geneesmiddel misschien heeft omgezet in een andere stof, dat noemen we dan een metaboliet. Het is essentieel om te weten wat er in het menselijk lichaam gebeurt, of er bijvoorbeeld schadelijke afbraakproducten (toxische metabolieten) vrijkomen en wat daar vervolgens mee gebeurt.”

“AMS zorgt voor minder proefdiergebruik en voor een kostenbesparing, maar bovenal voor een korter ontwikkeltraject”

“Dankzij AMS zijn deze farmacokinetische gegevens – over hoe een werkzame stof in het lichaam wordt verwerkt – jaren eerder beschikbaar dan met klassieke methoden het geval was. Daardoor kan veel eerder een goede inschatting worden gemaakt over de slagingskans van een kandidaat-geneesmiddel. Het gebruik van microtracing-technieken zorgt voor minder proefdiergebruik, een kostenbesparing, maar wellicht nog belangrijker: het ontwikkeltraject wordt verkort. Daarbij moet wel gezegd worden dat het overschakelen naar microtracers heel spannend is voor farmaceutische bedrijven, omdat het de volgorde van het ontwikkeltraject van medicijn behoorlijk verandert”, aldus Vaes.

Samenwerking met pfizer

Pfizer werkt met succes met de AMS-technologie van TNO. De samenwerking is twee jaar geleden tijdens een meeting over geneesmiddelmetabolisme en farmacokinetiek (DMPK) bij Pfizer in Groton (VS) ontstaan. “Wij vonden TNO proactief en hadden bewondering voor hun kennis en aanpak”, vertelt Doug Spracklin, die de afdeling Biotransformation & Environmental Sciences bij Pfizer in Groton leidt. “En het werk van TNO met AMS sloot goed aan bij onze interesse om deze aanpak te testen voor onze onderzoeken op mensen naar ADME (absorptie, distributie, metabolisme en excretie) en massabalans. Bovendien versterkt het ons vertrouwen in onze partner dat TNO een breed pakket DMPK-diensten aanbiedt en ruime ervaring heeft met het profileren en identificeren van metabolieten. En belangrijker nog, TNO beschikt over een uniek proces dat snelle monsteranalyses en feedback aan het klinische team mogelijk maakt.

Meerwaarde

Spracklin is zeer tevreden over de samenwerking met TNO. “Die verloopt enorm goed. We wisselen ideeën uit over de aanpak, bespreken technische aspecten en logistiek in detail en coördineren zaken goed. De ondersteuning bij onze ADME-studies is fantastisch. TNO schakelt snel en heeft veel technologische kennis en expertise om methoden te verbeteren. Het is een pluspunt dat we nu sneller onze ADME-dataset hebben en dat de klinische studies efficiënter worden uitgevoerd. Dat we biobeschikbaarheidsdata en humane, intraveneuze  farmacokinetiek eerder dan normaal hebben, is voor ons heel belangrijk. Onze samenwerking levert veel voordelen op, die bezorgt ons een positie in de voorhoede”, benadrukt Spracklin.

“Onze samenwerking met TNO levert veel voordelen op, die bezorgt Pfizer een positie in de voorhoede”

Ook TNO kijkt positief naar de samenwerking. “Pfizer heeft veel goede onderzoekers in huis, die de studies en de techniek begrijpen en de meerwaarde ervan inzien. We wisselen methoden en technieken uit en bespreken toekomstige mogelijkheden. Al met al is het een zeer waardevolle relatie die gebaseerd is op wederzijds vertrouwen. Het is goed om te horen dat ons werk wordt gewaardeerd”, aldus Erpelinck.

Implementatie AMS

Het kostte Spracklin en zijn onderzoekers wel wat overredingskracht en tijd om de projectteams te overtuigen van de techniek waarover zijn afdeling zo enthousiast was. “Dat we de teamdeadlines voor ADME-studies wel konden behalen met AMS, maar niet met de traditionele tools, gaf in sommige gevallen de doorslag. Voor ADME-studies op mensen is AMS een goede techniek. Een toekomstig doel kan zijn om het in een nog vroeger stadium te gebruiken en snel een einde te maken aan onderzoek naar geneesmiddelen die niet lijken te werken op basis van farmacokinetiek of dispositie”, denkt Spracklin. Wellicht kan AMS, naast de ADME-studies, in de toekomst worden ingezet op andere gebieden.

Toekomst

De samenwerking tussen TNO en Pfizer beperkt zich niet tot AMS, ook op het gebied van I-screen wordt samengewerkt: hiermee kan in kaart worden gebracht hoe het darmbacteriën omgaan met en reageren op verschillende stoffen en omstandigheden. En van InTESTine: onderzoek naar intestinale doordringbaarheid. Daarnaast evalueert Pfizer ook de eiwitbindingstest Comp3 van TNO.

Met Pfizer wordt tevens gesproken over de inzet van microtracers binnen geneesmiddelenontwikkeling voor kinderen, maar dat staat nog in de kinderschoenen. “De uitdagingen die wij naar verwachting de komende jaren tegenkomen, en waar nog gebrek aan kennis over is, zijn onder meer het voorspellen van farmacokinetiek van nieuwe medicijnen met niet-traditionele werkingsmechanismen en die daardoor wellicht op andere manieren door ons lichaam worden afgebroken. Daar zijn nog geen goede tools voor, terwijl we de farmacokinetiek van bekende metabolismeroutes, cytochroom P450, al wel goed kunnen voorspellen. TNO kan daarbij helpen door met ons mee te denken. Deze uitdagingen zijn niet alleen een probleem van Pfizer maar zijn zaken waar andere bedrijven ook tegenaanlopen. Het is van meerwaarde dat TNO hierop inspringt”, zegt Spracklin.

innovatie

D-score: wereldwijd inzicht in de ontwikkeling van kinderen

20 mrt '19 - 2 min
Wereldwijd zijn er nog altijd veel kinderen die in hun eerste vijf levensjaren een achterstand oplopen, doordat ze te weinig goede voeding, zorg en leermogelijkheden... Lees meer
blik op de toekomst

Blijf gezond en houd de controle over je data

5 feb '19 - 1 min
Tegenwoordig dringen de voordelen van internet en digitale innovaties door in elk aspect van ons leven. Bovendien vergaren we enorm veel data. Is dit niet hét moment... Lees meer
column

Leefstijlgeneeskunde cruciaal voor transitie gezondheidszorg

13 nov '18 - 4 min
‘Leefstijl als medicijn’, waarbij leefstijl aanpassing als therapie wordt aangeboden in de zorg, kan veel gezondheidswinst teweegbrengen. Maar wie gaat dat betalen?... Lees meer
verhaal van de klant

Met sensoren risico’s op de werkvloer beheersen

2 nov '18 - 3 min
Onwetendheid of onzorgvuldigheid leidt ertoe dat mensen op de werkplek vaak onnodig worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen of lawaai. Accenture en TNO hebben... Lees meer
column

Type 2 diabetes: niet 1 soort ziekte, niet 1 soort behandeling

3 okt '18 - 3 min
Artsen stellen de diagnose type 2 diabetes nu na vrij eenvoudig onderzoek. Ze bepalen een ‘nuchtere glucose’ en stellen zo vast of iemand last heeft van een verstoorde... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.