column

Nederland voor hulp, handel én innovatie

29 mei 2017 • 3 min leestijd

Ontwikkelingssamenwerking doen we niet alleen voor anderen, maar ook voor onszelf. Als er meer stabiliteit in de wereld is, verhoogt de kans dat we vrede in Nederland behouden. Als Nederlandse bedrijven hun producten kunnen verkopen in ontwikkelingslanden op het gebied van water, voeding en gezondheid, dan levert dat voor iedereen economisch voordeel op. Ontwikkelingssamenwerking gaat om krachten bundelen met voor iedereen return on investment; zowel hier als daar economische en sociale ontwikkeling.

Ik geloof enerzijds sterk in het tegelijk bereiken van financiële winst en sociale impact en anderzijds in de koppeling van activiteiten tussen geïndustrialiseerde landen en ontwikkelingslanden. Nederland heeft veel te bieden in de wereld. We zijn goed in hulp, we zijn goed in handel en we zijn ook trendsetter in de combinatie van beide. Mede ingegeven door de inspirerende beleidsnotitie van Lilianne Ploumen, Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, in 2012. We werken dan ook al jaren in publiek-private samenwerking aan ‘Hulp en Handel’. Ik mis alleen een onderdeel: ‘Innovatie’. Ik zie Nederland zich graag profileren op het gebied van Hulp, Handel én Innovatie.

“Nederland heeft veel te bieden in de wereld. We zijn goed in hulp, we zijn goed in handel en we zijn ook trendsetter in de combinatie van beide”

Samenwerkende vierhoek Dutch Diamond

Nederland is een van de innovatieleiders in Europa. We scoren hoog op wetenschappelijke kennis, hebben een wereldklasse aan bedrijven en een overheid met een sterk innovatiebeleid. De nauwe samenwerking tussen deze innovatiepartners in de ‘Triple Helix’ maakt dat we een bijzonder goed innovatie-ecosysteem hebben. In ontwikkelingslanden onderscheiden we nog een extra stakeholder voor innovatie: de NGO’s. Samenwerking in deze vierhoek heet de ‘Dutch Diamond’ en betekent in het Grieks ‘onverslaanbaar’. En dit is een exportproduct, zeker voor ontwikkelingslanden, want daar ontbreekt vaak die goede samenwerking tussen de verschillende partijen.

Technische innovaties in lokale context

Innoveren in ontwikkelingslanden gaat over technische vernieuwingen, sociale innovaties, toegang tot nieuwe businessmodellen voor innovatie, transitiemanagement en dus ook het bouwen van een ecosysteem met verschillende partijen. Nederland heeft in een aantal sectoren een internationale koppositie door onze unieke, hoogwaardige en onderscheidende producten die duurzaam tot stand gebracht zijn (de topsectoren). Ook in ontwikkelingslanden zijn we innovatief. Maar ik mis de extra aandacht voor technische innovaties en de ontwikkeling van nieuwe producten en diensten die passen in de lokale context van mensen met de laagste inkomens.

De kracht van innovatie zit in samenwerking

Die lokale context in Afrika en Azië is anders dan de Europese context. Er zijn andere producten en businessmodellen nodig om de consumenten te bedienen. Het volstaat vaak niet om producten uit Nederland naar bijvoorbeeld Afrika te brengen en daar te vermarkten. Terwijl veel tenders in ontwikkelingssamenwerking zich hier wel toe beperken: alleen bestaande producten en bestaande technologie mag ingezet worden in projecten en er mag geen nieuwe toegepaste technologieontwikkeling plaatsvinden. Dat wordt niet door de organisatie gefinancierd. Tevens is het vaak zo dat alleen inspanningen van het bedrijfsleven worden ondersteund en niet (of maar een heel klein deel) de inspanningen van toegepaste kennisinstellingen. Terwijl de kracht van de innovatie in de samenwerking zit en dat ons exportproduct zou moeten zijn.

“Toegepaste technologische ontwikkeling is nodig om kansrijke innovaties te realiseren”

Nieuwe technologie voor een nieuwe context

Een goed voorbeeld is het Ritu-project in Bangladesh waar TNO bij betrokken is. Naast campagnes om vrouwen aan het maandverband te krijgen, ontwikkelen we met de bestaande kennis van TNO op nanotechnologie en ervaring van Rodenburg Biopolymers BV betaalbaar biologisch afbreekbaar maandverband. Bengaalse fabrikanten van plastic en maandverband hebben grote interesse in deze nieuwe technologie om deze afbreekbare plastics te maken en zien naast maandverband ook mogelijkheden voor andere producten. Toegepaste technologische ontwikkeling is nodig om kansrijke innovaties te realiseren. En als Nederland zouden we daar meer op kunnen inzetten. Ik zie mogelijkheden op allerlei terreinen; in decentrale koeling voor groente en fruit, sensoren voor gezondheid van baby’s, opwaardering van lokaal bioafval naar nieuwe recepturen voor voeding enzovoorts. Oplossingen die we in Nederland niet nodig hebben en dus niet op de plank hebben liggen. Maar wel oplossingen waar we de kennis en technologie van hebben en waarvoor we maatwerk kunnen ontwikkelen passend binnen de context in ontwikkelingslanden. Een onafhankelijk innovatie-instituut kan lokaal en internationaal het bedrijfsleven, de overheid, kennisinstellingen en NGO’s optimaal laten samenwerken zodat de Dutch Diamond schittert en er lokaal een werkend innovatie-ecosysteem ontstaat. Een systeem dat in de toekomst weer gebruikt kan worden voor andere nieuwe ontwikkelingen.

blik op de toekomst

Een tweede leven voor bestaand beton

16 dec '21 - 2 min
De productie van beton is verantwoordelijk voor 5 tot 8 procent van de wereldwijde CO₂-uitstoot. Samen met de bouwwereld is TNO op zoek naar oplossingen voor dit... Lees meer
blik op de toekomst

Op zoek naar het beste recept voor circulair beton

9 dec '21 - 5 min
De productie van beton is verantwoordelijk voor 5 tot 8 procent van de wereldwijde CO₂-uitstoot. Samen met de bouwwereld is TNO naarstig op zoek naar oplossingen... Lees meer
blik op de toekomst

Zo maken we windmolenwieken van 120 meter mogelijk

8 dec '21 - 4 min
Windturbines moeten groter worden om windstroom echt concurrerend te maken. De verbinding van het rotorblad is echter een beperkende factor. Dit heeft consequenties... Lees meer
blik op de toekomst

Ziekenhuizen pakken verduurzamingsopgave voortvarend aan

24 nov '21 - 3 min
Ziekenhuizen realiseren volgens hun eigen plannen een CO2-emissiereductie die in 2030 fors hoger ligt dan de doelstelling in het Klimaatakkoord. Dit blijkt uit de... Lees meer

Dag van de uitvinder

9 nov '21 - 5 min
Bij TNO werken onze uitvinders al sinds 1932 aan de uitvindingen en innovaties van morgen. In het kader van de Dag van de Uitvinder staan we stil bij enkele TNO... Lees meer