dossier

Potentiële markt voor koudgebakken keramische bakstenen in Malawi

3 april 2019 • 3 min leestijd

Mensen in Malawi wonen het liefst in een stenen huis, dus de vraag naar bakstenen is enorm groot. Bij de traditionele productie van bakstenen wordt er gebruik gemaakt van klemmen en brandhout. Dit leidt tot ontbossing en hoge CO2-uitstoot. De geproduceerde bakstenen zijn van slechte kwaliteit en tijdens het proces wordt maar liefst 40 procent van de bakstenen afgekeurd. TNO heeft de technische mogelijkheden onderzocht om zonder verhitting kwalitatief hoogwaardige bakstenen te maken uit materiaal afkomstig van afvalstromen. Lokale bedrijven zijn naarstig op zoek naar samenwerkingsverbanden op dit terrein.

Voor meer informatie over de oplossingen van TNO voor ontwikkelingslanden

I4D

In november 2017 ging TNO op een verkenningsmissie naar Malawi om te kijken of er mogelijkheden waren om met plaatselijke ondernemers samen te werken aan de ontwikkeling en productie van koudgebakken keramische bakstenen. Dit gebeurde in nauwe samenwerking met Breaking New Business Ground en een lokale partner, GiZ/Eco-Matters. We kwamen er al snel achter dat er volop ruimte voor innovatie is in Malawi. De ministeries van Huisvesting en Natuurlijke Hulpbronnen willen traditionele bakstenen gaan verbieden en zodoende het probleem van ontbossing en CO2-uitstoot aanpakken. Naar verwachting zal binnen 20 jaar de laatste boom worden gekapt als het land op deze voet verder gaat met de traditionele productie van bakstenen en met eten koken op houtvuur.

De betreffende ministeries zijn dan ook op zoek naar alternatieve technologieën. Op kleine schaal houden lokale bedrijven zich bezig met de duurzame productie van bakstenen in betere ovens. Daarnaast proberen ze alternatieve brandstoffen en bakstenen te gebruiken die gemaakt zijn van andere materialen, zoals betonsteen of verstevigde aarden bakstenen. Maar er zijn meer innovaties nodig om verdere ontwikkeling mogelijk te maken en aan de marktvraag te voldoen, en tegelijkertijd de impact van de baksteenproductie op het milieu terug te dringen. Ook moeten er realistische alternatieven tegen lage prijzen beschikbaar komen voor lokale baksteenproducenten en hun klanten.

Koudgebakken keramische bakstenen van TNO

Er ging een jaar van gedegen voorbereiding aan deze verkenningsmissie vooraf. We hebben een marktanalyse en stakeholderinventarisering uitgevoerd. Daarnaast hebben TNO-labs diverse plaatselijke afvalstromen onderzocht om te testen of dit afval als basismateriaal kon dienen voor de productie van koudgebakken keramische bakstenen. Siska Valcke van TNO: “Het is een interessant gegeven dat de grondstoffen in Malawi vanwege de andere samenstelling van de klei veel actiever reageren dan de Nederlandse grondstoffen. Daardoor zijn ze uitermate geschikt om koudgebakken keramische bakstenen van te maken. De bakstenen hadden een druksterkte van 70 MPa, tien keer hoger dan de sterkte die in Malawi vereist is. Deze waarden tonen aan dat er, gezien de kwaliteit van de lokale grondstoffen, volop mogelijkheden zijn om het materiaal en de productiekosten verder te optimaliseren.”

We hebben drie baksteenmonsters in Malawi laten zien en alle organisaties waren onder de indruk van de sterkte, vormvastheid, grootte, textuur en kleur van de bakstenen. De volgende stap is verder werken aan het bedrijfsmodel en een samenwerkingsverband opzetten om specifiek lokaal onderzoek te doen en een proefproductiefaciliteit op te zetten. Onze huidige aanpak is erop gericht om samen met plaatselijke private partijen een aantal gecentraliseerde baksteenfabrieken te bouwen. In een later stadium worden dan kleinschalige fabriekjes in lokale gemeenschappen opgezet die werkgelegenheid en broodwinning zullen bieden aan lage-inkomensgroepen.

Breaking New Business Ground

In dit traject werkt TNO nauw samen met Martine Berger van Breaking New Business Ground, een sociale onderneming die in Nederland is gevestigd en veel ervaring en een goed netwerk in Malawi heeft. Martine is een Nederlandse ondernemer die sinds 1997 drie bedrijven heeft opgericht in Malawi. Deze houden zich respectievelijk bezig met gerecycled plastic, papier en keramiek. Ze ondersteunt veelal kleine werkplaatsen die voor de lokale markt produceren, maar ze is met deze bedrijven ook op de internationale markt doorgedrongen. Na tien jaar in Malawi is ze teruggekomen naar Nederland en heeft ze het management met succes overgedragen aan het personeel ter plaatse. Alle drie de bedrijven zijn nog steeds actief.

“Met mijn zakelijke ervaring in Oost-Afrika kan ik TNO wegwijs maken in deze regio, inzichtelijk maken wat de mogelijkheden en beperkingen zijn en informatie geven over wat de do’s en don’ts zijn. Om in Afrika met succes een bedrijf op te zetten, moet je persoonlijke contacten leggen en goede relaties opbouwen.” Martine had een vol programma samengesteld voor het werkbezoek en in één week hebben we alle relevante stakeholders bezocht. “Ik werk graag samen met TNO, omdat ik ervan overtuigd ben dat ondernemerschap en welvaart in Oost-Afrika kunnen worden bevorderd met behulp van toegepaste technologie. De praktische, zakelijke aanpak van het TNO Innovation for Development-programma sluit goed aan bij mijn ambitie om lokale bedrijven op te zetten en bij de ontwikkeling van het land te betrekken.”

verhaal van de klant

Hoe Nederland zijn internationale koppositie in de tuinbouw kan behouden

2 okt '18 - 4 min
Negentig procent van de glazen kassen in de wereld is gebouwd en ingericht door Nederlandse bedrijven. Innovatie is echter een must om deze koppositie te behouden,... Lees meer
blik op de toekomst

Warmtepomp essentieel voor toekomst zonder aardgas?

2 mei '18 - 3 min
Na het besluit over het stoppen met gas uit Groningen is de discussie over nut en noodzaak van warmtepompen in alle hevigheid losgebarsten. Uiteindelijk gaan we... Lees meer
feiten & cijfers

Nieuw verkeersbelastingmodel voor bruggen levert miljardenbesparing op

5 apr '18 - 4 min
Dat stadsbruggen veel minder (zwaar) verkeer te verduren krijgen dan de drukke Van Brienenoordbrug is duidelijk. Toch gelden voor alle bruggen sinds enkele jaren... Lees meer
blik op de toekomst

De energietransitie, verstedelijking, digitalisering: kansen voor de installatiebranche

3 apr '18 - 4 min
Hoe ziet ons land er in 2025 uit? Hoe wekken we energie op? Hoe verwarmen we onze woningen, kantoren en fabrieken? Hoeveel apparaten zijn er op dat moment verbonden... Lees meer
innovatie

NeroZero-lab: samenwerken aan gezond, duurzaam en energiezuinig wonen

12 jan '18 - 4 min
Duurzame oplossingen laten zien in de bouw. Daarvoor werken het bedrijfsleven, TKI Urban Energy en TNO samen in het NeroZero-lab. Vanaf 8 maart 2018 is deze duurzame... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.