innovatie

Publiek-private samenwerking: succesfactor voor innovaties

9 februari 2017 • 4 min leestijd

De manier waarop we in Nederland publiek-private samenwerking (PPS) vormgeven, trekt niet alleen veel toonaangevende buitenlandse bedrijven naar ons land, maar is ook een bron van inspiratie voor andere landen. In de huidige tijd is PPS hét instrument om innovatie tot een succes te maken en ons land in een aantal domeinen mondiaal te laten uitblinken.

“Deze vorm van samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en kennispartijen in onderzoek en innovatie leidt aantoonbaar tot succesvolle vernieuwing en oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken”, zegt Tom van der Horst, die binnen TNO leiding geeft aan strategisch onderzoek op het gebied van industrie en innovatie. Hij doet zijn uitlatingen naar aanleiding van het verschijnen van de tweejaarlijkse uitgave ‘De Staat van Nederland Innovatieland’, die CEO Paul de Krom van TNO eind vorig jaar heeft aangeboden aan minister Kamp van Economische Zaken.

Samenwerken zit in onze genen

Het onderwerp van deze publicatie is ‘Publiek-Private Samenwerking in Onderzoek en Innovatie’. TNO’ers Frans van der Zee, Arjen Goetheer en Govert Gijsbers geven hierin een compleet en onderbouwd beeld van hoe PPS zich in ons land gedurende decennia heeft ontwikkeld, wat de succesfactoren zijn, hoe PPS in onze buurlanden België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk wordt toegepast en welke lessen we hieruit kunnen trekken. “We mogen als land best trots zijn op hoe we PPS hier vormgeven”, zegt Tom. “Natuurlijk, die samenwerking zit op zich in onze genen: we zijn een ‘polderland’ waarin we gewend zijn de handen ineen te slaan, we zijn direct, open en niet hiërarchisch ingesteld. Maar onze aanpak vindt ook over de grens navolging. Het initiatief ‘Digital Innovation Hubs across Europe’ van de Europese Commissie is geïnspireerd op de fieldlabs (praktijkomgevingen, red.) van onze Smart Industry. De EU stimuleert digitale vernieuwing in de lidstaten met als voorbeeld onze proeftuinen waarin bedrijven en kennisinstellingen innovatieve oplossingen ontwikkelen en toepassen.”

“De markt lost het klimaatprobleem niet op en de overheid ontwikkelt geen medicijnen”

Digitaal de verbinding zoeken

Hij noemt de Smart Industry-fieldlabs een succesvol voorbeeld van PPS. Er zijn er inmiddels een kleine twintig actief, soms in één provincie, een andere in twee of drie, soms in alle twaalf. Eén daarvan is het ‘Smart Connected Supplier Network’ in Brabant/Limburg, waar bedrijven met kennisinstellingen samenwerken aan de ‘ge-netwerkte’ digitale fabriek voor de ontwikkeling en fabricage van complexe machines. In de toekomstige hightech supply chain moeten bedrijven onderling simpel en betrouwbaar data kunnen delen. “Toeleveranciers zoeken hier digitaal op een compleet nieuwe manier de verbinding met elkaar, om zo veel efficiënter te kunnen produceren. Een typerend voorbeeld van PPS, want geen bedrijf kan zo’n ontwikkeling zelf in gang zetten. Samenwerking en innovatie zijn altijd de sleutelwoorden. En veel partijen in de regio doen mee: gemeenten, provincies, onderwijs, universiteiten en TNO. Door gezamenlijk op te trekken creëer je massa, schaalgrootte, snelheid.”

Vernieuwing aanjagen

‘De Staat van Nederland Innovatieland’ maakt volgens hem ook duidelijk dat publiek-private samenwerking zeker in het huidige tijdsgewricht pure noodzaak is. Er ontstaat bij veel mensen onzekerheid over de gevolgen van globalisering, digitalisering, robotisering, klimaatverandering. “Het is inmiddels duidelijk dat noch de markt, noch de overheid zelfstandig in staat is maatschappelijke vraagstukken het hoofd te bieden. De markt lost het klimaatprobleem niet op en de overheid ontwikkelt geen medicijnen. Onderwerpen als de energietransitie, circulaire economie, slimme mobiliteit, digitalisering of betaalbare zorg vergen samenwerking tussen markt en overheid met ondersteuning van kennisinstellingen. Het maakt daarbij niet uit welke partij iets op de agenda zet en anderen mobiliseert. De overheid kan het voortouw nemen om in een sector of regio iets van de grond te krijgen, waarbij wij kennis ontwikkelen en bedrijven aanhaken. In het andere geval heeft het bedrijfsleven een vraag en slaan we de handen ineen, of kaarten wij als TNO iets aan en schakelen bedrijven en overheden in. Feit is dat we voor enorme transities staan die heel snel gaan en waarbij we samen in actie moeten komen om vernieuwing aan te jagen.”

“Onderwerpen als de energietransitie, slimme mobiliteit en betaalbare zorg vergen samenwerking tussen markt en overheid met ondersteuning van kennisinstellingen”

Internationaal onderscheiden

Het boek beschrijft hoe publiek-private samenwerking de laatste decennia in Nederland is ontstaan en zich heeft getransformeerd tot een veelheid aan initiatieven. De internationale component is steeds belangrijker geworden. Op het terrein waar Philips vroeger het eigen R&D-centrum NatLab had, staat nu de High Tech Campus Eindhoven. Hier werken meer dan 150 bedrijven en tienduizend onderzoekers uit tientallen landen in open innovatie en shared research samen aan nieuwe technologieën en producten. Holst Centre en Solliance, mede opgericht door TNO, zijn hier ook gevestigd. “Of neem QuTech in Delft, waar we samenwerken met de TU Delft en gerenommeerde Amerikaanse bedrijven. We hebben het dan over strategische publiek-private samenwerkingen waarmee we ons internationaal onderscheiden, met de ambitie om tot de mondiale top te behoren. Dat trekt weer internationale toppers uit wetenschap en bedrijfsleven. Je wilt als land op bepaalde terreinen het verschil maken.”

 

Gezondere koeien

Een mooi voorbeeld daarvan is ook het fieldlab ‘Smart Dairy Farming’ in het noorden en oosten van ons land. Met bedrijven in de melkveehouderij en kennisinstellingen is een systeem ontwikkeld waarbij de fysieke gesteldheid van de koeien via sensoren continu en real time wordt gemonitord. Zo blijven de koeien gezonder, geven ze meer melk en leven ze langer. “Hier laten we als land zien dat we onze kennis van agro en voedsel weten te combineren met die van ICT en hightech. Een goed voorbeeld van de veel bepleite ‘cross-overs’. Daarmee creëren we een prachtig exportproduct, want geen land heeft dit tot nu toe voor elkaar gekregen.”

Aantrekkelijk zijn voor bedrijven

‘De Staat van Nederland Innovatieland 2016’ biedt ook aanknopingspunten voor het maken van scherpe keuzes voor de inzet van publiek-private samenwerkingen. “Dat is belangrijk”, aldus Tom. “De voorbeelden hierboven laten zien hoe je jezelf aantrekkelijk kunt maken voor binnen- en buitenlandse bedrijven die willen mee-investeren in veelbelovend onderzoek. PPS stimuleert private partijen meer te investeren in R&D. Dan is hopelijk ook de gewenste 2,5% bbp die we gezamenlijk moeten investeren in onderzoek en ontwikkeling eerder een feit.”

innovatie

Publiek-private samenwerking: succesfactor voor innovaties

9 feb '17 - 4 min
De manier waarop we in Nederland publiek-private samenwerking (PPS) vormgeven, trekt niet alleen veel toonaangevende buitenlandse bedrijven naar ons land, maar is... Lees meer
blik op de toekomst

CPB-model hindert innovatie

9 nov '18 - 7 min
TNO heeft regelmatig contact met de overheid over innovatiebeleid en de rol van organisaties voor toegepast onderzoek (TO2-instellingen). Is het innovatiebeleid... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights #3: Kansen voor datagedreven overheidsbeleid

5 nov '18 - 1 min
Big Data, Machine Learning en Kunstmatige Intelligentie veroorzaken een revolutie bij overheden. Datagedreven overheidsbeleid belooft een meer efficiënte en een... Lees meer
nieuwsbericht

Welkom op TNO Insights!

1 nov '18 - 1 min
TNO Insights is de nieuwe naam voor het TNO TIME platform. Lees meer
verhaal van de klant

TNO actief in de regio: vruchtbare samenwerkingen in Gelderland

24 okt '18 - 6 min
TNO is flink actief in de provincie Gelderland. Binnen een aantal consortia wordt samengewerkt met onder meer Wageningen University & Research (WUR), diverse grote... Lees meer
verhaal van de klant

RESPECT4U: hoe de nieuwe privacyregels ook kansen bieden voor organisaties

26 jan '18 - 3 min
Vanwege nieuwe EU-maatregelen op het gebied van privacy moeten organisaties die persoonsgegevens verwerken hun procedures aanpassen. Dat is een flinke operatie,... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.