blik op de toekomst

H-vision, Rotterdamse haven dringt CO2 terug met blauwe waterstof

3 juli 2019 • 4 min leestijd

Van alle ambitieuze plannen van de Rotterdamse haven- en industriebedrijven om de klimaatdoelstellingen te halen, springt één eruit: H-vision. Dit project, bedacht door TNO en onder leiding van Deltalinqs door zestien partijen uitgewerkt, heeft tot doel een substantiële bijdrage te leveren aan het behalen van de klimaatdoelen door de industrie met blauwe waterstof van energie te voorzien. Dat betekent vele megatonnen minder CO2-uitstoot.

Meer weten over H-vision?

Lees het rapport

“De industrie in Rotterdam staat aan de vooravond van een enorme transitie als het gaat om energie en grondstoffen. Dat gaat al onze zevenhonderd leden aan. Grootschalige productie en toepassing van blauwe waterstof stelt de industrie in Rotterdam in staat haar CO2-emissies al vóór 2030 aanzienlijk omlaag te brengen en tegelijk onze positie als innovatief havencluster te versterken”, zegt directeur Deltalinqs Climate Program Alice Krekt.

Nieuwe infrastructuur, ombouw installaties

Binnen het project H-vision hebben zestien partijen, waaronder TNO als kennispartner, de handen ineen geslagen om de waterstofeconomie versneld te realiseren. Daaronder vallen grote petrochemische- en energiebedrijven als Air Liquide, BP, ENGIE, Gasunie, Nouryon, Shell en Uniper. Ook het Havenbedrijf Rotterdam is er nauw bij betrokken. Ze hebben begin juli de resultaten van een haalbaarheidsonderzoek gepresenteerd waaruit blijkt dat overstappen op blauwe waterstof technisch en economisch zonder meer een haalbare kaart is. Wel zijn er van de kant van de overheid en de bedrijven forse investeringen nodig in nieuwe infrastructuur en de ombouw van bestaande installaties. Dat is voor de kolencentrales van ENGIE en Uniper op de Maasvlakte overigens ingewikkelder dan voor raffinaderijen en chemie en elektriciteitsproducten. De kolencentrales moeten hun proces compleet veranderen. Voor raffinaderijen is dat minder ingrijpend. Vervolgonderzoek moet uitwijzen hoe het plaatje er per bedrijf uit komt te zien.

Aanzienlijk minder CO2 uitstoot

Waterstof gaat een wezenlijke rol spelen in de energietransitie. In het havengebied wordt al veel waterstof gebruikt, vooral in industriële processen die hoge temperaturen vergen. Elektriciteit is namelijk niet toereikend om deze warmte te kunnen leveren. Daar is nu nog aardgas voor nodig en daar komt bij verbranding veel CO2 vrij. Door bij de productie van waterstof de CO2 vooraf af te vangen en op te slaan, ontstaat er CO2-vrije blauwe waterstof. Door die grootschalig te produceren vermindert de CO2-uitstoot aanzienlijk. In H-vision zijn drie scenario’s uitgewerkt met een jaarlijkse CO2-reductie van 2,2 in 2026 tot 4,3 megaton in 2031, en in de hoogste variant tot 7 Mton op jaarbasis. 

Overheid als aanjager energietransitie

“Technisch en economisch zijn er geen belemmeringen, maar we moeten wel investeren in een nieuwe infrastructuur om zowel waterstof naar de industriële bedrijven te transporteren als de afgevangen CO2 naar lege velden onder de Noordzee te vervoeren. Voor het transport van CO2 werkt Gasunie al samen met onder meer Havenbedrijf Rotterdam en EBN in het Porthos-project om de CO2 infrastructuur te realiseren. Voor het transport van waterstof moet een nieuw leidingenstelsel worden aangelegd door de haven van Rotterdam, waarbij de overheid een belangrijke rol kan spelen als aanjager”, aldus energie-expert René Peters van TNO.

Rigoureuze ommezwaai

De plannen van H-vision voorzien in waterstoffabrieken op de Maasvlakte die alle bedrijven in het havengebied kunnen bedienen. Dat is een rigoureuze ommezwaai ten opzichte van de huidige situatie, waarin bedrijven op hun eigen terrein  CO2 intensieve grijze waterstof produceren als brandstof voor hun processen. Productie van blauwe waterstof waarbij de vrijkomende CO2 wordt afgevangen en afgevoerd, vanaf één centrale plek is veel kosten effectiever. De investering in de benodigde infrastructuur om de waterstof naar alle aangesloten bedrijven te vervoeren is toekomstbestendig, omdat deze al geschikt is voor de volgende stap: groene waterstof. Die wordt geproduceerd uit zon en wind en is dus volledig duurzaam en CO2-vrij. Op dit moment is er echter nog veel te weinig groene stroom voor productie van groene waterstof op industriële schaal.

Investeren in een schone haven

“Zo werken we stap voor stap maar wel in een behoorlijk tempo aan de noodzakelijke decarbonisatie van de industrie”, zegt Alice Krekt. “We sluiten met H-vision goed aan bij grote initiatieven als Porthos en het North Sea Energy programma waar TNO een belangrijke rol in speelt. Daarin gaat het om het maken van slimme koppelingen tussen offshore windenergie en gasinfrastructuren. Onze bedrijven realiseren zich dat ze moeten investeren in een schone toekomst en waren dan ook van meet af aan geïnteresseerd deel te nemen in H-vision. Marktpartijen als BP, Shell en Uniper treden inmiddels op als ambassadeur van het project. Het geeft aan dat de industrie er hard aan wil trekken.”

Flexibel energiesysteem

René Peters: “Overschakelen op blauwe waterstof is de meest aantrekkelijke optie om snel CO2 te reduceren in de industrie. Uniper en ENGIE moeten hun kolencentrales op de Maasvlakte in 2030 sluiten en zoeken alternatieven om regelbare elektriciteitsproductie beschikbaar te houden voor de markt. Ombouw van een kolen- naar een flexibele waterstofcentrale die niet continu draait maar alleen als er behoefte is aan elektriciteit, is waardevol in het toekomstige energiesysteem. Daarin domineren zon en wind, maar de opwekking gaat altijd gepaard met pieken en dalen die de waterstofcentrale kan opvangen.”

Voorop lopen in energietransitie

Uitvoering geven aan de plannen zou Rotterdam positioneren als vooruitstrevende en duurzame haven. Nu al behoren de petrochemische installaties in het havengebied tot de meest schone en efficiënte ter wereld. Met blauwe en op termijn groene waterstof versterkt de haven zijn internationale concurrentiepositie. “Zo worden we ook een aantrekkelijke vestigingsplaats voor nieuwe bedrijven die zich richten op verduurzaming. Die faciliteer je hier met CO2-vrije waterstof en groene stroom. Met een grootschalige infrastructuur voor transport van waterstof en CO2 kunnen we voorop lopen”, aldus Alice Krekt.

Meer weten over H-vison?

Lees het rapport
blik op de toekomst

Nederland positioneren als waterstof-hub Noordwest-Europa

4 jul '19 - 3 min
Nederland heeft alle troeven in handen om dé waterstof-hub van Noordwest-Europa te worden. Onze uitgebreide gas-infrastructuur is perfect geschikt voor transport... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.