blik op de toekomst

Samen toewerken naar een duurzame en efficiënte stadslogistiek

21 september 2017 • 6 min leestijd

Logistiek is noodzakelijk om een stad dynamisch en leefbaar te houden. Het efficiënter en duurzamer inrichten van het logistieke systeem kan bijdragen om negatieve effecten, zoals vervuiling en overlast, te verminderen. CE Delft, TNO en Connekt hebben samen de Outlook City Logistics 2017 opgesteld, waarin ze laten zien op welke wijze veranderingen binnen de stadslogistiek kunnen bijdragen aan het bereiken van de Parijse doelstellingen voor 2050.

Tijdens de klimaatconferentie van de Verenigde Naties in Parijs eind 2015 is vastgelegd dat de uitstoot van broeikasgassen moet worden teruggedrongen en de opwarming van de aarde moet worden beperkt tot 1,5-2 graden Celsius. Voor de logistieke wereld, waarvan stedelijke logistiek ongeveer een derde deel uitmaakt, betekent dit dat de CO2-uitstoot met een factor zes moet worden verminderd ten opzichte van 1990. Daarnaast is de ambitie van de Europese Commissie dat stadscentra in 2030 vrij zijn van schadelijke emissies zoals fijnstof, NOx en CO2. In Nederland richt de Green Deal Zero Emissie Stadslogistiek zich op emissieloze stedelijke logistiek in 2025. Om dit voor elkaar te krijgen zijn acties van veel verschillende partijen noodzakelijk.

Toekomstbestendige visie ontwikkelen

“De Topsector Logistiek is zich ervan bewust dat er wat moet gebeuren. Om de Parijse doelstellingen te halen moet Nederland in 2050 de emissie van broeikasgassen in transport en mobiliteit met 80-95% hebben verlaagd ten opzichte van 1990. Per saldo moet hiervoor elke kilo vracht die vervoerd wordt een factor zes efficiënter worden verwerkt. Veel meer vervoeren tegen minder uitstoot dus. Hoe krijgen we dit voor elkaar? Nu wijzen de verschillende stakeholders vaak naar elkaar als het gaat om oplossingen. Om meer zicht te krijgen op de reële mogelijkheden en de lasten en lusten enigszins gelijk te kunnen verdelen tussen de verschillende partijen binnen de stad, hebben we de Outlook City Logistics laten ontwikkelen”, vertelt Herman Wagter van Connekt, die opdrachtgever en meewerkend voorman is van het project.

CE Delft, TNO en Connekt hebben de Outlook City Logistics ontwikkeld en zijn daarbij ondersteund door de Hogeschool van Amsterdam. CE Delft heeft uitgebreide kennis van emissies van vervoerwijzen en de factoren die deze emissies beïnvloeden. Dit is gecombineerd met de kennis van TNO op dit gebied en op het gebied van logistieke innovaties en ontwikkelingen. Walther Ploos van Amstel van de Hogeschool van Amsterdam doet onderzoek naar innovatieve stadslogistiek en heeft meegelezen met de Outlook City Logistics 2017 en het bekeken met de pet van het bedrijfsleven op.

“Het is van grote meerwaarde dat we naar het totale speelveld kijken en ons richten op een haalbare toekomst”

“Het doel is om met de Outlook City Logistics, in verschillende stappen, een toekomstbestendige visie en strategie te ontwikkelen door middel van backcasting. Door met deze vier partijen samen te innoveren hopen we het collectieve denken te bevorderen en een aantal mogelijke transitiepaden neer te hebben gelegd waarin de sector zich herkent. Het gaat nu vooral om expliciet te maken welke aannames onder de visie liggen, dat maakt de discussie met en tussen alle stakeholders rijker. In deze eerste versie zeggen we nog niet wie wat moet doen”, benadrukt Wagter.

Multidisciplinaire samenwerking

“De samenwerking is heel prettig verlopen. We zijn vaak bij elkaar geweest en het resultaat is echt een co-creatie”, vindt Eelco den Boer, themaleider duurzaam goederenvervoer bij CE Delft. “We kunnen wel uitrekenen wat een bepaalde technologie doet, maar het gaat uiteindelijk alleen bijdragen als het daadwerkelijk geïmplementeerd wordt. Het is van grote meerwaarde dat we naar het totale speelveld kijken en ons richten op een haalbare toekomst”, vult TNO-er Hans Quak, die zich toelegt op duurzame stedelijke logistiek, aan. Wagter: “De combinatie van ons vieren is wellicht onconventioneel. We wisten niet goed waar we aan begonnen, maar wel dat we een oplossing zouden vinden. De puzzeltocht heeft geleid tot inzichten die een versnelling zullen geven aan innovatie die we nodig hebben. Dit type vraagstuk, complex en met veel aannames over het verloop van de toekomst, is iets dat steeds vaker gaat voorkomen. De multidisciplinaire manier waarop we hebben samengewerkt was succesvol en is een aanpak die in de toekomst hopelijk vaker gebruikt zal worden.”

Deelsegmenten

Stadslogistiek is een heterogene verzameling van verschillende transportactiviteiten, daarom is in de Outlook een onderverdeling gemaakt in verschillende segmenten, zoals pakketten, afval, bouwmaterialen en temperatuur gecontroleerde goederen. Elk segment heeft zijn eigen deelsegmenten die allen zijn geanalyseerd. Per segment wordt in de Outlook ingegaan op vragen als: ‘wat is de logistieke vraag, hoe zit de keten in elkaar, hoe groot is de uitstoot, welke effecten hebben externe ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld automatisering, robotisering op de logistiek en hoe ver is de technische ontwikkeling op het gebied van voertuigen en ICT?’. Er is niet alleen verschil per vervoersegment in de stad, maar ook tussen steden onderling. De situatie in steden met een oude binnenstad als Utrecht, Delft en Amsterdam is anders dan in steden zoals Eindhoven.

Stedelijke distributie

Logistiek in de stad is tot op heden verre van optimaal. “Er zal nog een enorme slag gemaakt moeten worden. Iedereen is druk met het optimaliseren van zijn eigen stukje. In Outlook kijken wij naar de stad als geheel”, aldus Quak. “We moeten een nieuwe vorm vinden voor stedelijke distributie, die gericht is op meer doen met minder logistieke bewegingen en minder emissies. Dat kan bijvoorbeeld bereikt worden door het transport anders te organiseren, de regelgeving aan te passen, nieuwe technologie toe te passen, slim aan te besteden en duurzaam in te kopen.” 80% van de stadslogistiek bestaat uit bestelbussen. “Dat is iets waar we gedurende het project achter kwamen. Het is goed dat we dit nu zien. Op basis van onze bevindingen kunnen we op zoek gaan naar oplossingen voor elk specifiek probleem”, zegt Den Boer.

Concrete oplossingen

Het overstappen op elektrisch vrachtverkeer is een van de oplossingen die goed kan werken om de CO2-uitstoot in de stad terug te dringen, maar dat voorkomt de drukte nog niet. Schonere techniek is heel belangrijk, maar het anders organiseren biedt nieuwe kansen. Het gebruik van sensoren om goederen en voertuigen te volgen en het inzetten van robotisering en automatisering bieden tevens kansen om flexibiliteit, productiviteit en efficiëntie te verhogen. “Een systeem waardoor een chauffeur weet of een laad- en losplek vrij is en dus niet staat te wachten bijvoorbeeld. En wie weet kunnen in sommige gevallen personenmobiliteit en logistiek wel gecombineerd worden”, stelt Ploos van Amstel zich voor.

Dat de stadslogistiek een complex probleem is blijkt wel uit het volgende voorbeeld. Een chic restaurant in een grote Nederlandse stad heeft een eigen visleverancier en wil alleen door hem bediend worden, zodat hij zeker weet dat de vis bij de juiste temperatuur vervoerd wordt. Als zijn leverancier een sensor bij een goed verpakte vis zou meesturen waardoor op elk moment op afstand de temperatuur gevolgd kan worden, dan maakt het de restauranteigenaar niet meer uit wie de transporteur is. “Dit geeft aan dat er van alles meespeelt en zaken wellicht in de toekomst anders kunnen. Iedereen heeft zijn eigen wensen en doelen. De eerste stap is om te zorgen dat alle spelers inzien dat er wat moet gebeuren”, zegt Quak.

“We moeten een nieuwe vorm vinden voor stedelijke distributie, die gericht is op meer doen met minder logistieke bewegingen en minder emissies”

Nieuwe logistieke vormen

“Als het gaat om bestelbussen zal met name de bouw in de toekomst voor een grote uitdaging zorgen. De bouwsector zal naar verwachting enorm groeien, met veel meer bestelbussen van aannemers, distributeurs en leveranciers tot gevolg. In deze sector zal er het nodige moeten veranderen, anders loopt de stad vol. De aanbouw van nieuwe woonwijken is iets dat kansen biedt. Het zou verstandig zijn om bij de inrichting niet alleen de mobiliteit mee te nemen maar ook bevoorrading. Nieuwe vormen van stadslogistiek worden steeds belangrijker. Er zijn veel nieuwe spelers binnen de stadslogistiek, denk aan Foodora die eten bezorgt met de fiets”, aldus Ploos van Amstel.

V.l.n.r. Eelco den Boer, Hans Quak, Herman Wagter en Walther Ploos van Amstel. 

Outlook 2018

De komende tijd zal het Outlook-team door middel van interviews en stakeholderbijeenkomsten de sector vragen om reacties op de huidige Outlook om zo te komen tot een verbeterde Outlook City Logistics in 2018. “De Outlook van 2017 is een mooi uitgangspunt. We hebben de eerste feedback binnen en die is positief”, zegt Quak. “Het is mooi om te zien dat partijen nu gaan vragen ‘maar wie moet wat doen?’. Dat betekent dat er langzaamaan ruimte komt en nagedacht kan worden over overstappen naar een elektrische vrachtwagen of bestelbus bijvoorbeeld”, licht Den Boer toe. Met de feedback zal de Outlook verder uitgewerkt worden en tevens concreter gemaakt worden. “Ook in de zin van wie moet wat doen”, besluit Wagter.

blik op de toekomst

Samen toewerken naar een duurzame en efficiënte stadslogistiek

21 sep '17 - 6 min
Logistiek is noodzakelijk om een stad dynamisch en leefbaar te houden. Het efficiënter en duurzamer inrichten van het logistieke systeem kan bijdragen om negatieve... Lees meer
innovatie

25 jaar onderzoek om kwetsbare verkeersdeelnemers te beschermen

17 nov '17 - 3 min
In 2016 vielen er in Nederland 629 verkeersdoden, waarvan 189 fietsers en 51 voetgangers. TNO ondersteunt de Europese ambitie om het aantal verkeersdoden tot nul... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe controleer je de betrouwbaarheid van data?

26 okt '17 - 5 min
Het verkeer, werkomstandigheden, ons voedsel: alles is voor onze veiligheid en gezondheid gereguleerd en staat onder streng toezicht. Hoe zit dat met data, nu veel... Lees meer
dossier

Blockchain zet extra vaart achter containertransport in Rotterdamse haven

29 jun '17 - 4 min
Afgesloten en verzegelde containers staan een derde deel van hun transporttijd doelloos te wachten. Omdat ligplaatsen schaars en kostbaar zijn, is dat ongewenst.... Lees meer
blik op de toekomst

In een toekomstbestendig mobiliteitssysteem staat de reiziger centraal

9 jun '17 - 4 min
Er moet iets gebeuren om Nederland bereikbaar te houden. Met de toenemende groei van economie en wegverkeer neemt het verlies van reistijd in 2021 toe met 38% ten... Lees meer
verhaal van de klant

Vrachtwagens matchen maakt groener vervoer mogelijk

20 mrt '17 - 4 min
Het is dé grote belofte om het vrachtvervoer sneller, productiever, veiliger en groener te maken: ‘truck platooning’. Een technologie waarbij vrachtwagens op korte... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.