innovatie

Sensoren helpen gezondheidsrisico’s bij bakkers voorkomen

20 mei 2020 • 4 min leestijd

Blootstelling aan meelstof is een serieus risico voor de gezondheid van bakkers. TNO doet in het kader van het programma ‘working-life exposoom’ onderzoek naar blootstelling aan (gevaarlijke) stoffen tijdens het werken. Waaronder naar de blootstellingsniveaus in bakkerijen en de inzichten die sensoren verschaffen. Sensoren hebben het grote voordeel dat daarmee vaker kan worden gemeten dan met traditionele meetmethoden.

Meer weten?

Wilt u meer weten over toepassingen van sensoren op de werkplek? Neem dan contact op met Eelco Kuijpers.

Neem contact op

Nieuwe technologieën bieden nieuwe kansen om gezondheidsrisico’s als gevolg van werk te verminderen. Eelco Kuijpers, onderzoeker bij TNO aan het programma ‘working-life exposoom’, onderzoekt het gebruik van nieuwe technologieën bij de preventie van beroepsziekten. Eelco: “Wij zijn dagelijks bezig met toegepast onderzoek naar de effectiviteit van nieuwe technieken om beroepsziekten te voorkomen. Sensoren bieden goede mogelijkheden om blootstelling van individuele werknemers op de werkvloer te meten. Wij hebben in verschillende sectoren de kwaliteit van verschillende sensoren getest, waaronder in de bakkerijsector.”

Tineke Rens, arbeidshygiënist en coördinator Veilig en gezond in het Bakkersbedrijf, hoorde tijdens een bijeenkomst over gevaarlijke stoffen over het onderzoek van TNO naar het gebruik van sensoren in de praktijk. “Ik vond het een interessante methode. Langdurige blootstelling aan meelstof kan leiden tot bakkersastma en bakkerseczeem. Inzicht in de momenten van blootstelling aan meelstof is daarom erg belangrijk.”

Zelf testen

Er waren meerdere redenen om mee te doen aan het onderzoek. “De sensoren geven inzicht in de momenten van hoge blootstelling, maar bieden ook een makkelijkere manier om de effectiviteit van interventies te beoordelen. Met de sensoren kun je als bakkerij zelf testen. Dan kun je zelf verder zoeken naar de oorzaak van hoge blootstellingen. Het zou er bijvoorbeeld op kunnen duiden dat de afzuiging niet goed werkt.” Het zou mooi zijn als op langere termijn sensoren ingezet kunnen worden om blootstelling te vergelijken met grenswaarden. “Maar zover is het op dit moment niet. Daar is nog veel meer kennis voor nodig.” Ten slotte kunnen de metingen ook helpen om gewenst gedrag van werknemers te stimuleren.

“Met sensoren kun je continu meten en krijg je een duidelijk beeld van pieken in blootstelling over de dag”

Realtime meten in bakkerijen

Tot nu toe laten veel bedrijven en ook bakkerijen af en toe blootstellingsmetingen uitvoeren. Eelco: “Het nadeel daarvan is dat het momentopnamen zijn. Over wat er in de tussentijd gebeurt, is vaak niets bekend. Ook krijg je met conventionele metingen, die een gemiddelde concentratie over een dag of enkele uren geven, niet te weten wanneer de blootstelling het hoogst is. Met sensoren kun je continu meten en krijg je een duidelijk beeld van pieken in blootstelling over de dag en zelfs over meerdere dagen, en bij diverse werkzaamheden.”

“Op basis van dit onderzoek hebben we sensoren geïdentificeerd die beter presteren dan andere sensoren”

Stofsensoren

TNO deed eind 2019 twee weken lang onderzoek bij twee industriële bakkerijen. Medewerkers werden gevraagd stofsensoren te dragen, hun locatie binnen het bedrijf werd continu geregistreerd en er werd informatie verzameld over werkzaamheden en de werkplek. Eelco: “Op basis van dit onderzoek hebben we sensoren geïdentificeerd die beter presteren dan andere. En we hebben locaties met hoge blootstellingen gevonden waarmee we aanbevelingen konden doen voor een veiligere werkplek. Daarnaast is er nieuw inzicht verkregen in het effect van gedrag op blootstelling. Het bleek dat een verschil in de manier van werken zorgde dat twee bakkers met dezelfde werkzaamheden compleet anders werden blootgesteld (zie ook de figuur hieronder).”

Voorbeeld van sensormetingen. In deze grafieken is te zien dat er ongeveer elke 10 minuten meelstof vrijkomt doordat een zak meel wordt gestort (bakker 1). Ondanks dat bakker 2 dezelfde activiteit uitvoert verschilt de hoeveelheid stof die vrijkomt, waarschijnlijk door de manier van storten.

 

Werkmethodes vergelijken

Tineke benadrukt wel dat er voor gedragsverandering meer nodig is dan het vergelijken van werkmethodes. “Ik zie de metingen als nuttige aanvulling op het complete stofbeheersingsbeleid. Bovendien is de ene persoon meer data-gedreven dan de ander. We zien wel dat er een professionaliseringsslag gaande is als het gaat om arbeidsomstandigheden en personeelsbeleid in de bakkerijsector, te beginnen bij de grotere bakkerijen. Dit soort laagdrempelige metingen kunnen daarbij helpen.”

Privacy

Het dragen van een sensor betekent wel dat je als werknemer tijdelijk ‘gevolgd’ wordt. Volgens Tineke is dat bij werknemers in de bakkerijsector niet direct een probleem. “Ze vinden dit soort onderzoeken meestal vooral leuk en interessant. Maar dat neemt niet weg dat er heel zorgvuldig moet worden omgegaan met privacy. De metingen moeten echt gebruikt worden om van te leren en niet om op individueel niveau werknemers af te rekenen op hun manier van werken. Daar moeten goede afspraken over worden gemaakt en mensen moeten daar vertrouwen in hebben.”

TNO ontwikkelde eind 2019 verschillende infobladen rond ethiek en privacy bij gebruik van sensoren op de werkvloer die werknemers en werkgevers kunnen gebruiken om met elkaar in gesprek te gaan over een verantwoorde en acceptabele inzet van sensoren op de werkvloer.

“We werken aan een data-omgeving waar continu advies wordt gegeven aan werkgevers en werknemers”

Toekomstmuziek

Deze technologie biedt nieuwe mogelijkheden voor arbeidshygiënisten, KAM-medewerkers en werkgevers die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van hun medewerkers. Op een automatische manier kan direct een overzicht worden gecreëerd van waar zich de risico’s bevinden en waar en waarom werknemers mogelijk te hoog worden blootgesteld. Eelco: “We werken aan de ‘Virtual Occupational Hygiene Assistant’ van de toekomst: een data-omgeving, bijvoorbeeld een app of dashboard, waar continu (persoonlijk) advies geformuleerd wordt voor werkgevers en werknemers, op basis van de nieuwste technologieën. Zo willen we samen de 3.000 sterfgevallen per jaar als gevolg van blootstelling aan chemische stoffen op de werkplek zoveel mogelijk voorkomen.” 

blik op de toekomst

Podcast serie biedt achtergronden bij Arbobalans 2020

7 apr '21 - 1 min
De recent gepubliceerde Arbobalans 2020 biedt inzicht in de kwaliteit van de arbeid en werkgerelateerde gezondheid in Nederland en de achterliggende ontwikkelingen.... Lees meer
blik op de toekomst

De economie na het coronavaccin: hoe Nederland zich uit de crisis kan innoveren

15 feb '21 - 3 min
Nu het vaccineren is opgestart, groeit de aandacht voor de toekomst. Met de bankencrisis in ons achterhoofd willen we koste wat het kost voorkomen dat onze economie... Lees meer
blik op de toekomst

Slimme sensoren voor een veilige en gezonde werkomgeving

11 jan '21 - 4 min
Nog altijd hebben beroepsziekten een grote impact. Jaarlijks overlijden duizenden mensen aan de gevolgen van langdurige blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Dat... Lees meer
op de werkvloer

Thuiswerken: leidt dat tot meer werkstress?

16 nov '20 - 4 min
Thuiswerken is natuurlijk geen nieuw fenomeen. Een groot deel van de Nederlandse werknemers doet het al jaren. Maar nooit eerder werkten zoveel mensen thuis. Wat... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe maken we medicijnontwikkeling sneller, veiliger en kostenbesparend?

8 okt '20 - 1 min
Een groeiend begrip van ziekteprocessen maakt mogelijk dat er geneesmiddelen worden ontwikkeld die ‘op maat’ zijn gemaakt voor een specifieke patiënt of groep van... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.