innovatie

Sensoren helpen gezondheidsrisico’s bij bakkers voorkomen

20 mei 2020 • 4 min leestijd

Blootstelling aan meelstof is een serieus risico voor de gezondheid van bakkers. TNO doet in het kader van het programma ‘working-life exposoom’ onderzoek naar blootstelling aan (gevaarlijke) stoffen tijdens het werken. Waaronder naar de blootstellingsniveaus in bakkerijen en de inzichten die sensoren verschaffen. Sensoren hebben het grote voordeel dat daarmee vaker kan worden gemeten dan met traditionele meetmethoden.

Meer weten?

Wilt u meer weten over toepassingen van sensoren op de werkplek? Neem dan contact op met Eelco Kuijpers.

Neem contact op

Nieuwe technologieën bieden nieuwe kansen om gezondheidsrisico’s als gevolg van werk te verminderen. Eelco Kuijpers, onderzoeker bij TNO aan het programma ‘working-life exposoom’, onderzoekt het gebruik van nieuwe technologieën bij de preventie van beroepsziekten. Eelco: “Wij zijn dagelijks bezig met toegepast onderzoek naar de effectiviteit van nieuwe technieken om beroepsziekten te voorkomen. Sensoren bieden goede mogelijkheden om blootstelling van individuele werknemers op de werkvloer te meten. Wij hebben in verschillende sectoren de kwaliteit van verschillende sensoren getest, waaronder in de bakkerijsector.”

Tineke Rens, arbeidshygiënist en coördinator Veilig en gezond in het Bakkersbedrijf, hoorde tijdens een bijeenkomst over gevaarlijke stoffen over het onderzoek van TNO naar het gebruik van sensoren in de praktijk. “Ik vond het een interessante methode. Langdurige blootstelling aan meelstof kan leiden tot bakkersastma en bakkerseczeem. Inzicht in de momenten van blootstelling aan meelstof is daarom erg belangrijk.”

Zelf testen

Er waren meerdere redenen om mee te doen aan het onderzoek. “De sensoren geven inzicht in de momenten van hoge blootstelling, maar bieden ook een makkelijkere manier om de effectiviteit van interventies te beoordelen. Met de sensoren kun je als bakkerij zelf testen. Dan kun je zelf verder zoeken naar de oorzaak van hoge blootstellingen. Het zou er bijvoorbeeld op kunnen duiden dat de afzuiging niet goed werkt.” Het zou mooi zijn als op langere termijn sensoren ingezet kunnen worden om blootstelling te vergelijken met grenswaarden. “Maar zover is het op dit moment niet. Daar is nog veel meer kennis voor nodig.” Ten slotte kunnen de metingen ook helpen om gewenst gedrag van werknemers te stimuleren.

“Met sensoren kun je continu meten en krijg je een duidelijk beeld van pieken in blootstelling over de dag”

Realtime meten in bakkerijen

Tot nu toe laten veel bedrijven en ook bakkerijen af en toe blootstellingsmetingen uitvoeren. Eelco: “Het nadeel daarvan is dat het momentopnamen zijn. Over wat er in de tussentijd gebeurt, is vaak niets bekend. Ook krijg je met conventionele metingen, die een gemiddelde concentratie over een dag of enkele uren geven, niet te weten wanneer de blootstelling het hoogst is. Met sensoren kun je continu meten en krijg je een duidelijk beeld van pieken in blootstelling over de dag en zelfs over meerdere dagen, en bij diverse werkzaamheden.”

“Op basis van dit onderzoek hebben we sensoren geïdentificeerd die beter presteren dan andere sensoren”

Stofsensoren

TNO deed eind 2019 twee weken lang onderzoek bij twee industriële bakkerijen. Medewerkers werden gevraagd stofsensoren te dragen, hun locatie binnen het bedrijf werd continu geregistreerd en er werd informatie verzameld over werkzaamheden en de werkplek. Eelco: “Op basis van dit onderzoek hebben we sensoren geïdentificeerd die beter presteren dan andere. En we hebben locaties met hoge blootstellingen gevonden waarmee we aanbevelingen konden doen voor een veiligere werkplek. Daarnaast is er nieuw inzicht verkregen in het effect van gedrag op blootstelling. Het bleek dat een verschil in de manier van werken zorgde dat twee bakkers met dezelfde werkzaamheden compleet anders werden blootgesteld (zie ook de figuur hieronder).”

Voorbeeld van sensormetingen. In deze grafieken is te zien dat er ongeveer elke 10 minuten meelstof vrijkomt doordat een zak meel wordt gestort (bakker 1). Ondanks dat bakker 2 dezelfde activiteit uitvoert verschilt de hoeveelheid stof die vrijkomt, waarschijnlijk door de manier van storten.

 

Werkmethodes vergelijken

Tineke benadrukt wel dat er voor gedragsverandering meer nodig is dan het vergelijken van werkmethodes. “Ik zie de metingen als nuttige aanvulling op het complete stofbeheersingsbeleid. Bovendien is de ene persoon meer data-gedreven dan de ander. We zien wel dat er een professionaliseringsslag gaande is als het gaat om arbeidsomstandigheden en personeelsbeleid in de bakkerijsector, te beginnen bij de grotere bakkerijen. Dit soort laagdrempelige metingen kunnen daarbij helpen.”

Privacy

Het dragen van een sensor betekent wel dat je als werknemer tijdelijk ‘gevolgd’ wordt. Volgens Tineke is dat bij werknemers in de bakkerijsector niet direct een probleem. “Ze vinden dit soort onderzoeken meestal vooral leuk en interessant. Maar dat neemt niet weg dat er heel zorgvuldig moet worden omgegaan met privacy. De metingen moeten echt gebruikt worden om van te leren en niet om op individueel niveau werknemers af te rekenen op hun manier van werken. Daar moeten goede afspraken over worden gemaakt en mensen moeten daar vertrouwen in hebben.”

TNO ontwikkelde eind 2019 verschillende infobladen rond ethiek en privacy bij gebruik van sensoren op de werkvloer die werknemers en werkgevers kunnen gebruiken om met elkaar in gesprek te gaan over een verantwoorde en acceptabele inzet van sensoren op de werkvloer.

“We werken aan een data-omgeving waar continu advies wordt gegeven aan werkgevers en werknemers”

Toekomstmuziek

Deze technologie biedt nieuwe mogelijkheden voor arbeidshygiënisten, KAM-medewerkers en werkgevers die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van hun medewerkers. Op een automatische manier kan direct een overzicht worden gecreëerd van waar zich de risico’s bevinden en waar en waarom werknemers mogelijk te hoog worden blootgesteld. Eelco: “We werken aan de ‘Virtual Occupational Hygiene Assistant’ van de toekomst: een data-omgeving, bijvoorbeeld een app of dashboard, waar continu (persoonlijk) advies geformuleerd wordt voor werkgevers en werknemers, op basis van de nieuwste technologieën. Zo willen we samen de 3.000 sterfgevallen per jaar als gevolg van blootstelling aan chemische stoffen op de werkplek zoveel mogelijk voorkomen.” 

blik op de toekomst

Podcast Insights seizoen 2 #25 - Pandemiebestendig: samen uit voor én na de crisis

12 jun '20 - 1 min
Het mag weer: een gezellig avondje uit! Maar kan het allemaal wel? En hoe zorgen we - ondanks de noodzakelijke maatregelen - voor een veilige en positieve ervaring... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights seizoen 2 #24: Nederland na de energietransitie

29 mei '20 - 1 min
We staan voor een enorme uitdaging. Als we in 2050 klimaatneutraal willen zijn is er nog een lange weg met veel onzekerheden te gaan. Maar: we zijn op weg! Zoals... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights Seizoen 2 #23: Sterker uit de coronacrisis door innovatie

15 mei '20 - 1 min
Na de bankencrisis in 2008, verhoogde Duitsland de investering in innovatie en de Duitse economie bloeide hierdoor op. Door deze aanpak, beleefde Duitsland een ‘gouden... Lees meer
blik op de toekomst

De economie na het coronavaccin: hoe Nederland zich uit de crisis kan innoveren

11 mei '20 - 3 min
Nu de ‘intelligente lockdown’ stapsgewijs wordt versoepeld, groeit de aandacht voor de toekomst. Met de bankencrisis in ons achterhoofd willen we koste wat het kost... Lees meer
column

Gepersonaliseerd in plaats van ‘one size fits all’

7 mei '20 - 4 min
Minder verzadigd vet, meer bewegen en een aantal kilo’s afvallen. Het zijn adviezen die artsen vaak geven aan mensen die diabetes type 2 hebben. Maar wat voor de... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.