Foto: Vincent Basler
blik op de toekomst

Smart Industry: de turbo erop!

1 oktober 2015 • 7 min leestijd

In de politiek gaat het vooral over het verdelen van geld, terwijl we het juist moeten hebben over hoe we als land geld kunnen verdienen. De actieagenda Smart Industry - een initiatief van FME, het ministerie van EZ, VNO, KvK en TNO - gaat economische groei opleveren en is een banenmotor. Een interview met Ineke Dezentjé, voorzitter van de ondernemersorganisatie voor de technologische industrie FME: “We moeten blijven investeren in innovatie om voorop te blijven lopen.”

Tegenwoordig hebben we ecosystemen waarin bedrijven samenwerken met kennisinstellingen en de overheid. Is het stimuleringsinstrumentarium daarop voldoende ingericht?
“Daar zullen we zeer alert op moeten zijn. Als FME-voorzitter vind ik natuurlijk dat het altijd beter kan en er meer geld voor beschikbaar moet komen. Tegelijkertijd zie ik los van financiering het topsectorenbeleid van de grond komen. Dat is misschien niet volmaakt, maar er zijn tenminste keuzes gemaakt welke kant we als land op willen en waar we op mondiale schaal willen uitblinken.”

Kunt u meer vertellen over Smart Industry?
“Smart Industry is kort gezegd het digitaliseren van de productie. Dat gaat ons leven ingrijpend veranderen. We zitten in een nieuwe economische realiteit. Die van het jaar 2007, toen alles nog goed leek te gaan, zal nooit meer terugkeren. We kennen – als het om innovatie gaat – tal van initiatieven, samenwerkingsverbanden en stimuleringsregelingen die op zich prima zijn. Ik waarschuw alleen voor de bureaucratie eromheen.”

Wat zou er volgens u dan beter moeten?
“Zorg dat de regelingen toegankelijk zijn, weinig tijd kosten. Ondernemers willen aan de bak. Die houden niet van tijdverspilling. Dus als we serieus werk willen maken van innovatie, mag er nog wel een tandje bij. De turbo moet erop!”

TNO-bestuursvoorzitter Paul de Krom hield een pleidooi voor het versnellen van innovatie door meer erin te investeren. Bent u het met hem eens?
“Ik onderschrijf de uitlatingen van Paul de Krom volledig. Er is brede consensus over het streven 2,5% van ons bruto binnenlands product in 2020 te besteden aan onderzoek en ontwikkeling. Momenteel halen we nauwelijks 2%. Te weinig als je wilt groeien en werkgelegenheid wilt creëren.”

Wat vindt u in het algemeen van het R&D-klimaat in Nederland?
“Er is een goede samenwerking tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen, ook met die in het buitenland. Dan moet je zorgen voor een optimaal R&D-klimaat in ons land, want anders ben je niet eens een serieuze partner om mee samen te werken. Dan moet je dus niet bezuinigen, maar juist investeren in kennis en het toepassen daarvan. En die investeringen moeten ook nog eens in een hogere versnelling.”

Wat zouden we vooral niét moeten doen?
“Als we iets hebben geleerd van de crisis van 2008, dan is het wel dat we het voor groei niet moeten hebben van financiële producten. Daarvoor hebben we industriële productie nodig. En die vergt innovatie.”

“Als we iets hebben geleerd van de crisis van 2008, dan is het wel dat we het voor groei niet moeten hebben van financiële producten”

Remt het achterblijven van investeringen de ontwikkeling van Smart Industry?
“Ik zie de actieagenda Smart Industry niet in gevaar komen; daar zijn we veel te actief met vele partijen mee bezig. Maar overheid en politiek moeten zich realiseren dat investeren in innovatie nodig is voor groei en werk. Als klein land met een bescheiden thuismarkt moeten we exportkampioenen creëren. Je moet sneller innoveren dan anderen kunnen kopiëren.”

 “Je moet sneller innoveren dan anderen kunnen kopiëren”

Intussen wordt de financiering voor kennisoverdracht door TNO aan het mkb met miljoenen euro's gekort. Wat vindt u hiervan?
“Dat is een slechte zaak. Ook hier geldt weer: besef nou waarmee we als land ons geld verdienen, waarom innovatie zo belangrijk is. Kom als politiek eens uit je comfortzone. Onze actieagenda Smart Industry is zeker ook gericht op het mkb. Daar zullen de kannibalen ontstaan die met zeer vernieuwende producten komen. Dat noemen we ook wel disruptieve ontwikkelingen; innovaties die een bedrijfstak en gevestigde verdienmodellen compleet op hun kop zetten.”

Wat doet FME eraan om disruptieve ontwikkelingen te voorkomen?
“We hebben het afgelopen jaar een reeks sessies in de regio gehouden met ondernemers onder het motto 'eat or be (b)eaten'. Er zijn diverse voorbeelden te noemen van disruptieve ontwikkelingen. Denk aan de cd die wordt opgegeten door iTunes en Spotify, of 3d-printen dat straks overal grote veranderingen teweeg zal brengen, van de gezondheidszorg tot de logistiek. Die disruptie gaat zich in alle bedrijfstakken voltrekken, van agro tot offshore, van hightech tot in de creatieve industrie.”

“Kom als politiek eens uit je comfortzone”

Kunt u iets vertellen over de samenwerking tussen TNO en FME?
“TNO koestert het mkb en daar ben ik heel blij mee. Veel van de bijna 2300 bedrijven die bij FME zijn aangesloten, behoren tot het mkb. Het is er ons, net als TNO, alles aan gelegen hen goed voor te bereiden op de nieuwe ontwikkelingen die veel sneller gaan dan velen voor mogelijk houden. TNO stond ook aan de wieg van de actieagenda. De kennis die het instituut in huis heeft, is daarom belangrijk voor onze bedrijven.”

Hoe zit het met de samenwerking tussen het mkb en grote bedrijven?
“Die hebben elkaar keihard nodig, want ze zijn complementair aan elkaar. Ook zal de politiek gas moeten geven om het innovatiebeleid een verdere impuls te geven. De politiek moet goed tot zich laten doordringen dat we midden in de vierde industriële revolutie zitten.”

U geeft aan dat Smart Industry het digitaliseren is van de productie. Tegelijkertijd benadrukt u ook de sociale kant. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar?
“Velen hebben het idee dat Smart Industry alleen over technologische ontwikkelingen gaat. maar er zitten nog twee kanten aan: management en onderwijs. We hebben eind augustus in Marknesse het Fieldlab sociale innovatie gelanceerd waar we samen met de vakbeweging de gevolgen van bijvoorbeeld robotisering voor de arbeidsverhoudingen verkennen. De snelle technologische ontwikkelingen gaan ongetwijfeld traditionele banen kosten, maar leveren tegelijkertijd nieuwe, hoogwaardige werkgelegenheid op.”

Hoe bereidt FME ondernemers voor op de robotisering?
“We organiseren sessies met ondernemers uit onze achterban om ze voor te bereiden op die veranderingen. Het is zaak dat je als bedrijf tenminste een middag per maand besteedt aan die ontwikkelingen en de gevolgen voor je businessmodel en de samenstelling van je personeelsbestand.”

Hoe ziet de arbeidsmarkt er volgens u in de toekomst uit?
“Binnen twintig jaar zal 45% van de banen die we nu kennen verdwijnen en daarvoor komen nieuwe in de plaats die een heel andere opleiding vergen. Dat wordt een transitie die zijn weerga niet kent. De arbeidsmarkt heeft straks mensen nodig die heel anders zijn opgeleid. Zonder een goed opgeleide beroepsbevolking kunnen we Smart Industry op onze buik schrijven. Management, techniek en onderwijs vormen hier een samenhangend geheel.”

“De arbeidsmarkt heeft straks mensen nodig die heel anders zijn opgeleid”

Andere Europese landen hebben vergelijkbare initiatieven als Smart Industry. Wat kunnen we van elkaar leren?
“Ik heb veel contacten met onze buitenlandse zusterorganisaties en mij is gebleken dat Nederland een heel goede uitgangspositie heeft om onze kansen te verzilveren. We hebben de beste ICT-infrastructuur van Europa, we zitten in de top als het gaat om internetgebruik, we scoren heel hoog op tal van dat soort lijstjes. Die infrastructuur heb je ook nodig voor e-commerce of voor het laten communiceren van allerlei apparaten, tot robots aan toe, via het internet. Gezien onze ligging en onze kleine thuismarkt zit over de grens kijken en samenwerken van oudsher in ons DNA.”

Wat is vooral de kracht van Nederland?
“We zijn gewend om in nichemarkten te opereren, maatwerk te leveren. Duitsland is van oudsher juist sterk gericht op massaproductie. Ik hoor daar ook dat zij vinden veel van ons te kunnen leren. Laatst ontving ik een groep Deense CEO's die graag aan de slag willen met Smart Industry zoals wij dat doen. Wat dat betreft zitten we in de Europese kopgroep. In andere landen nemen ze een voorbeeld aan onze aanpak. En die is even doordacht als pragmatisch.”

Hoeveel procent van de bedrijven is actief met Smart Industry?
“Uit onderzoek blijkt dat momenteel 14% van de bedrijven in de maaksector met Smart Industry actief is. Over vijf jaar moet dat gegroeid zijn tot 40%. Om dat te halen hebben we hier bijvoorbeeld FME vaartmakers. Een team van ICT-experts, marketeers, designers en andere creatieve denkers, helpt bedrijven nieuwe wegen naar succes te vinden en ze veerkrachtiger, efficiënter en slimmer te maken. Als we die 40% halen, betekent dat een verdrievoudiging ten opzichte van nu. Dat zou een enorme sprong voorwaarts zijn.”

Wat heeft Smart Industry ons over een paar jaar opgeleverd?
“Als al die bedrijven met Smart Industry hun producten en processen hebben vernieuwd, gaat dat een extra groei van 1% van ons BBP opleveren. Goed voor de schatkist, omdat daardoor meer belastinggeld binnenkomt. Maar veel belangrijker is dat we dan een echte banenmotor zijn. Als het buitenland ziet dat we hier met Smart Industry sneller, efficiënter en foutloos produceren, zijn we een aantrekkelijke partner voor hen om hun producten hier te laten maken.”

Waarom laat BMW de MINI bij VDL Nedcar in born produceren?
“Omdat daar een smart factory staat. Inderdaad, met robots, maar het levert ook veel banen op. door slim te produceren kunnen we hier in Nederland heel veel werk creëren en exportkampioenen maken.”

blik op de toekomst

Smart Industry: de turbo erop!

1 okt '15 - 7 min
In de politiek gaat het vooral over het verdelen van geld, terwijl we het juist moeten hebben over hoe we als land geld kunnen verdienen. De actieagenda Smart Industry... Lees meer
uitgelicht

Kanker opsporen met licht

6 mrt '18 - 3 min
Het principe werkt: je kunt met een eenvoudige, goedkope en pijnloze lichtmeting aan de binnenkant van de wang vroegtijdig zien of er een tumor aanwezig is in het... Lees meer
blik op de toekomst

Diep in de zee vinden we antwoorden op vragen rond ons bestaan

6 feb '18 - 4 min
Sinds de oerknal bestoken neutrino’s, onzichtbare elementaire deeltjes, vanuit de kosmos de aarde. Door deze vaak miljarden jaren oude deeltjes te detecteren middels... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe controleer je de betrouwbaarheid van data?

26 okt '17 - 5 min
Het verkeer, werkomstandigheden, ons voedsel: alles is voor onze veiligheid en gezondheid gereguleerd en staat onder streng toezicht. Hoe zit dat met data, nu veel... Lees meer
dossier

Video: wat is blockchain?

6 jun '17 - 1 min
Blockchain wordt door sommigen gezien als de nieuwe digitale revolutie na het internet. Maar wat is het nou precies? In deze video leggen verschillende blockchainexperts... Lees meer
dossier

Techruption biedt omgeving en voorwaarden om blockchain te laten floreren

6 jun '17 - 5 min
Binnen het Techruption Blockchain-programma, dat onderdeel is van de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen, werkt TNO samen met verschillende partners aan... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.