dossier

Smart Industry

1 juni 2014 • 9 min leestijd

De Nederlandse maakindustrie moet een beslissende stap zetten naar de toekomst. We leveren nu vooral technische hoogwaardige producten. Maar om bij te blijven moeten we de stap gaan maken naar ‘Smart Industry’.

Automatisering, robotisering, digitalisering, globalisering, individualisering van de klantvraag en nieuwe productietechnieken zoals 3D-printen hebben bijna ongemerkt een aardverschuiving teweeggebracht: de Vierde Industriële Revolutie. Apparaten en productiesystemen kunnen met elkaar praten zonder menselijke interface. Intelligente sensoren en embedded sytems brengen zero defect-productie binnen handbereik, flexibel, desnoods per stuk en precies op maat voor de klant.

Het benutten van big data

Door goed gebruik te maken van big data wordt het tevens mogelijk door en over de keten heen waarde toe te voegen die er vroeger niet was. Logistiek op de minuut bijvoorbeeld. Het zijn allemaal ontwikkelingen waar de Nederlandse industrie iets mee zal moeten om wereldwijd te kunnen blijven concurreren. Smart Industry is het antwoord.

Samenwerkingspartners Smart Industry

Daarom sloegen FME, TNO, het ministerie van EZ, VNO-NCW, de KvK en de ROMs de handen ineen. Tom van der Horst, programmamanager Strategies for Industry & Innovation: “Smart Industry is niets anders dan productietechnologie en ICT. Dat is de kortst mogelijke definitie. ICT en Internet of Things pakken ook door in de productieomgeving. Daar moeten we de kansen uit pakken in plaats van alles over ons heen laten komen.”

Grootste internetdichtheid ter wereld

“Nederland is het land met de grootste internetdichtheid. Dat maakt het tot een perfecte proeftuin. We praten hier echt over een systeemverandering, een transitie.” Ir. Sam Helmer, business development manager High-Tech Systems & Materials: “Onze extra welvaart komt uit drie dingen: onze locatie tussen Duitsland en de zee, het gas in Groningen en een goed draaiende industrie die exporteert. Binnen die industrie zijn chemie, agrofood en high-tech de grootverdieners. Die zorgen voor tachtig procent van onze export. Die industrie bepaalt het verdienvermogen van Nederland. Met speciale programma”s om de productie in juist die sectoren vooruit te brengen, zit je direct aan de goede kant van de hefboom.”

Proactieve maakindustrie

Volgens Arnold Stokking, managing director Industrial Innovation, kan onze maakindustrie het zich niet veroorloven om af te wachten: “De essentie is dat ondernemingen door de transitie naar Smart Industry concurrerender worden. Daarvoor moeten we de Gouden Driehoek van overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven meenemen in deze trend. We gaan toe naar het Internet of Things: apparaten die met andere apparaten kunnen communiceren zonder tussenkomst van de mens. Deze uitrol gaat nog sneller dan die van smartphones. Volgens Ericson zijn in 2020 50 miljard apparaten met elkaar verbonden zonder menselijke interface.” Helmer: “Het doel is dat Nederland internationaal concurrerend kan produceren. Dat herkent iedereen.”

“De essentie is dat ondernemingen door de transitie naar Smart Industry concurrerender worden”

Uniek product

Het visiedocument Smart Industry is het Nederlandse antwoord op het Duitse initiatief Industrie 4.0. Van der Horst: “Industrie 4.0 werd vorig jaar op de Hannover Messe geïntroduceerd. Het was voor ons het voorbeeld. Net als ons initiatief is het gedacht vanuit kansen én noodzakelijkheid. Vergaande automatisering van de productie, zodat je rendabel één uniek product kunt maken.”

Produceren op maat

“Een bedrijf als Océ maakt nu drukmachines voor Amazon en Bol.com”, vertelt Van der Horst. “Die drukken een enkel exemplaar van een boek realtime, met andere woorden, pas als de klant op de bestelknop drukt. Zoiets is onmogelijk zonder ICT. Duitsland heeft een grote maakindustrie, en Industrie 4.0 betekent ook in Duitsland meer produceren op maat, dus stuksgewijs en uniek.”

Intelligente mass customisation

Toen de Duitsers hoorden dat Google een nieuwe auto ontwikkelde schrokken ze enorm – dat Google al zo groot is dat ze gewoon een auto gaan maken. Hun voorsprong is dat ze hun gebruikers dan wel klanten goed kennen. Google en Amazon weten precies wat wij zoeken en willen.” Stokking: “Een van de consumententrends is dat iedereen straks – en eigenlijk nu al – een eigen uniek product wil hebben. Dan moet je denken aan intelligente mass customisation. Bij VDL Nedcar rolt bijvoorbeeld iedere tachtig seconden een nieuwe auto van de band die in allerlei opzichten kan verschillen van het voorgaande en nakomende exemplaar.”

Samenwerkingspartners

Het Nederlandse antwoord op Industrie 4.0 betekende dat er snel moest worden gehandeld. Helmer: “Om met een gedragen Nederlandse visie op de industrie te komen, hebben we de energie gebundeld die er overal in het land al was. Hiervoor hebben we met ongeveer honderd bedrijven en kennisinstellingen om tafel gezeten en veel samengewerkt met de regionale ontwikkelingsmaatschappijen en brancheorganisaties, zoals de NOM, BOM, NV-Oost en Brainport Industries.”

Nationaal industriebeleid

“We wisten al snel één ding: we missen nationaal beleid specifiek voor het stimuleren van productieontwikkeling”, vertelt Helmer. “In Europa staat Smart Industry echt met stip op één, zoals de Factories of the Future echt een Europees speerpunt is. Dat is overigens in Nederland op provinciaal niveau ook het geval, met name in Brabant, Limburg, Gelderland, Overijssel en de drie noordelijke provincies. Nu is het zaak ook op nationaal niveau instrumenten te creëren om productie ontwikkeling mogelijk te maken en niet enkel te focussen op productontwikkeling.”

Goedkoop produceren

“Iedereen is het erover eens dat ook een hogelonenland als Nederland concurrerend kan produceren”, zegt Helmer. “Maar het spel is nu anders. Vroeger zette je een fabriek neer en ging je je proces steeds verder verfijnen en ineens was je concurrerend. Wil je nu winnen, dan moet je van tevoren heel veel investeren in kennis, hardware en een productielijn, zodat je direct vanaf het begin goedkoop kunt produceren.”

Smart Industry creëert banen

Een van de speerpunten uit het visiedocument is de versnelde ontwikkeling van nieuwe producten, productietechnologieën en businessmodellen op basis van de kennis die er al is. Denken we nieuwe productietechnologieën, dan denken we robots en automatisering. Gaat dat banen kosten? Stokking: “Automatisering en robotisering zijn niet per definitie slecht. Bij 247TailorSteel hebben ze het machinepark zo ingericht dat een enkel stuk tegenwoordig even duur is als de prijs van een stuk uit een batch die voorheen per 300 stuks werd gemaakt. Dan kun je concurreren.”

De slimme fabriek

Bij dit bedrijf kunnen klanten via het web metaalplaten en pijpen in alle vormen en maten bestellen op basis van een 3D-tekening. Ze ontvangen direct een offerte (daar zit dus geen mens meer tussen) en na acceptatie wordt het product geheel automatisch vervaardigd, 24/7. De individuele klant stuurt daarmee de productie aan. De slimme fabriek is nu het verlengstuk van de klant. De ervaring van Helmer is dat een dergelijke stap juist banen kan opleveren: “Van de ongeveer honderd bedrijven die we hebben bevraagd zei geen enkel bedrijf dat automatisering en robotisering banen gaan kosten. Integendeel, er is meer werk en ze hebben meer mensen nodig. Alleen is het ander werk. Niet meer aan de productielijn, maar bijvoorbeeld in de afhandeling.”

Samenwerking mens en robot

“De nieuwe generatie werknemers in de Smart Industry moet trouwens niet schrikken van ICT.” Van der Horst: “Robotisering en digitalisering van de productie is onafwendbaar. We gaan ook toe naar robots die heel nauw met mensen zullen samenwerken. Dat zal gevolgen hebben voor de werkgelegenheid, maar bij een hightechbedrijf als Prodrive Technologies hebben ze na de automatisering nog steeds evenveel mensen in dienst. Ze doen alleen andere dingen en moeten dus ook andere competenties hebben. Bij VDL Nedcar zetten negenhonderd robots in drie hallen Mini’s in elkaar. Wat mensen zich niet realiseren, is dat deze robots voor het eerst in jaren weer een echte autofabriek naar Nederland hebben teruggehaald.” Dat schept ook weer banen bij de toeleveranciers, meent Van der Horst.

Gebruiken van informatie

Smart Industry is het maximaal en slim gebruiken van informatie. Machines die met machines praten, door en over de keten heen. Bij VDL Nedcar werkt men bijvoorbeeld met het ‘magazijn op wielen’. Er is geen fysiek magazijn meer. Slimme software en communicatie zorgen dat alle onderdelen op tijd en in de juiste volgorde worden aangeleverd. Bestelt een klant iets bij VDL, dan krijgen toeleveranciers automatisch bericht welke onderdelen ze moeten leveren. Goed gebruik van informatie maakt ook foutloze productie mogelijk.

Innovatieslag

Van der Horst: “Om van een fabriek tot een slimme fabriek te komen, is een innovatieslag nodig. De inbedding van intelligentie in een productieomgeving hoort ook echt thuis in de agenda van TNO. Samen met Philips Consumer Lifestyle Drachten werken we bijvoorbeeld aan embedded systems die zero defect-productie mogelijk maken. Al tijdens het stansen ziet een sensor of een scheermesje goed is. Met die productieaantallen heb je het over realtime big data.”

Forse kostenbesparing

“Fokker Space maakt kunststof vliegtuigdelen en ook daar wordt tijdens het maakproces al gemeten of een onderdeel aan de specificaties voldoet”, legt Van der Horst uit. Het gevolg: geen misbaksels meer. De kostenbesparing is evident. Informatie en vooral feilloze beheersing van informatie maakt ook nieuwe businessmodellen mogelijk.

Informatie als waardecreatie

Stokking: “Onze welvaart komt van de verkoop, we verkopen meer dan we kopen. Met een initiatief als Nederland Distributieland ga je je geld niet verdienen. Voorheen had je voor een fabriek maar drie dingen nodig: mens, materiaal en machine. Daar is nu informatie bijgekomen als onafhankelijke bron van waardecreatie.”

Zero defectproductie

“Een bedrijf als Gordian is in staat om de logistiek van een groot aantal bedrijven in de keten en tussen de ketens bij te houden, en is daarmee in staat te optimaliseren over meerdere ketens heen”, zegt Stokking. “Bij TomTom gaat het ook al lang niet meer om het kastje, maar om de informatie die je via dat kastje kunt krijgen. Het feit dat informatie alles aan alles kan koppelen maakt ten slotte zero defectproductie mogelijk.”

De werknemer van morgen

Smart Industry vraagt wel nieuwe vaardigheden van de werknemer van morgen. Van der Horst: “Opleiding was in Nederland altijd al een uitdaging en zal dat altijd blijven. We hebben vrijheid van onderwijs. Maar in ons visiedocument zeggen we het heel expliciet: New Skills for Smart Industries. Het is duidelijk dat het aandeel personeel dat met ICT kan omgaan moet groeien. Neem Siemens. Die maakt harde producten, maar tachtig procent van het personeel bestaat uit softwareontwikkelaars. Onze kinderen groeien op met computers en zullen goed kunnen aanhaken bij deze trend.”

Onomkeerbaar proces

Naar aanleiding van het visiedocument heeft minister Kamp (Economische Zaken) – vanuit het begrip dat ons topsectorenbeleid zich juist ook zou moeten richten op de productieontwikkeling – toegezegd dat er in september 2014 nog een serieuze agenda voor Smart Industry op tafel ligt. Een agenda die de maakindustrie als geheel naar een hoger plan moet tillen. Dat is een flinke ambitie. Vooral ook omdat niet duidelijk is waar het geld vandaan moet komen.

Keten herinrichten

Voor kleinere bedrijven uit het mkb zijn investeringen op dit moment moeilijk te financieren. Clustering zou hier een oplossing kunnen zijn. Helmer: “Maar krachtenbundeling is ook belangrijk. In Zuidoost- en Oost-Nederland zitten bijvoorbeeld de Brainporttoeleveranciers van low-volume, high-complexity producten. Door alleen al de keten opnieuw in te richten is hier veel winst te behalen.”

Van massaproductie naar zero defect-productie

“In het noorden en oosten van ons land zit meer de massaproductie”, aldus Helmer. “Die wil toe naar zero defect-productie, zodat ze kunnen blijven concurreren. Dat betekent dus honderd procent inspectie, en sensoren en embedded systems. Daar is TNO heel goed in.”

Omvormen tot keten

“Het westen is de derde regio van Nederland. Daar zit veel instrumentatiebouw voor de (bio)chemie, de ruimtevaart en de machinebouw”, zegt Helmer. “Die zouden we kunnen omvormen tot een keten. Wat de mensen in het westen kunnen, is prima in het noorden toe te passen. Als TNO de rol van technologische ontwikkelingsmakelaar op zich neemt, dan moet de eerste taak zijn om die partijen op het technologische vlak samen te brengen.” Stokking: “Het is enorm goed dat het ministerie van Economische Zaken mede-initiatiefnemer is op een inhoudelijk gericht onderwerp als dit. Kennisinstellingen en bedrijven sturen immers ook op specifieke onderwerpen.”

Een andere bril

“Smart Industry is allemaal niet extreem nieuw en ver weg, we moeten alleen een andere bril opzetten”, meent Stokking. “En dan zie je dat het proces al lang aan de gang is. En onomkeerbaar. Wij kunnen dit als Nederland zelf ook, voorbeelden genoeg. Nu moeten we massa creëren, en kijken hoe we onze visie samen met onze buurlanden werkelijkheid kunnen maken. Die Smart Industry, die kómt er.”

dossier

Smart Industry

1 jun '14 - 9 min
De Nederlandse maakindustrie moet een beslissende stap zetten naar de toekomst. We leveren nu vooral technische hoogwaardige producten. Maar om bij te blijven moeten... Lees meer
uitgelicht

Kanker opsporen met licht

6 mrt '18 - 3 min
Het principe werkt: je kunt met een eenvoudige, goedkope en pijnloze lichtmeting aan de binnenkant van de wang vroegtijdig zien of er een tumor aanwezig is in het... Lees meer
blik op de toekomst

Diep in de zee vinden we antwoorden op vragen rond ons bestaan

6 feb '18 - 4 min
Sinds de oerknal bestoken neutrino’s, onzichtbare elementaire deeltjes, vanuit de kosmos de aarde. Door deze vaak miljarden jaren oude deeltjes te detecteren middels... Lees meer
blik op de toekomst

Hoe controleer je de betrouwbaarheid van data?

26 okt '17 - 5 min
Het verkeer, werkomstandigheden, ons voedsel: alles is voor onze veiligheid en gezondheid gereguleerd en staat onder streng toezicht. Hoe zit dat met data, nu veel... Lees meer
dossier

Video: wat is blockchain?

6 jun '17 - 1 min
Blockchain wordt door sommigen gezien als de nieuwe digitale revolutie na het internet. Maar wat is het nou precies? In deze video leggen verschillende blockchainexperts... Lees meer
dossier

Techruption biedt omgeving en voorwaarden om blockchain te laten floreren

6 jun '17 - 5 min
Binnen het Techruption Blockchain-programma, dat onderdeel is van de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen, werkt TNO samen met verschillende partners aan... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.