innovatie

Uitdagingen in duurzame logistiek de baas

15 april 2019 • 4 min leestijd

De klimaatdoelstellingen van Parijs stellen de logistieke sector voor bijzondere uitdagingen. Om die uitdagingen en de potentiële oplossingen in kaart te brengen publiceerden experts van TNO een paper. Zo slaat roadmapping een brug tussen de visie op lange termijn en plannen op kortere termijn, en is carbon footprinting het instrument om de effecten van maatregelen te monitoren.

Download de paper

Alles over duurzame logistiek

Download

“De CO2-uitstoot van het goederenvervoer moet de komende jaren fors omlaag om de klimaatdoelstellingen te halen”, zegt Jordy Spreen van TNO. “Eigenlijk komt het er in de praktijk op neer dat bijna alle CO2 er tegen 2050 gewoon uit moet. Dat is een nog grotere uitdaging dan voor personenvervoer. Een auto kun je gemakkelijker elektrificeren dan een truck, die een grotere afstand moet afleggen en meer lading en een groter gewicht moet kunnen vervoeren. Duurzame dieselvervangers zullen nog lang duur en schaars blijven. Dus naast technische maatregelen in de sfeer van zuinige voertuigen op duurzame energie, moeten ook maatregelen die de logistieke efficiency verbeteren netto gaan bijdragen aan het reduceren van CO2-emissies.”

"Zuinige voertuigen alléén zijn niet genoeg; ook logistieke maatregelen zijn nodig om de klimaatdoelstellingen te halen."


Systeembenadering

In de paper brengen experts van TNO de samenhang en complexiteit van duurzame logistiek in kaart. Hoofdauteur Richard Smokers: “We bespreken de bijdrage van roadmapping, monitoring en carbon footprinting aan het realiseren van de klimaatdoelstellingen, met focus op zwaar goederenvervoer. Roadmapping is een manier om doelen op lange termijn te vertalen in een actieagenda voor de jaren tussen vandaag en die op de lange termijn.”

De klimaatdoelstellingen van Parijs gelden voor de logistiek, maar ook voor andere vormen van wegvervoer. “Daarom bekijken we de uitdagingen in samenhang”, legt Spreen uit. “Je kunt niet zeggen: we maken alle bestelauto’s elektrisch zonder de infrastructuur mee te nemen of te weten of ondernemers de veranderingen wel kunnen betalen. Juist die systeembenadering is de kracht van TNO. Met onze multidisciplinaire kennis modelleren en analyseren we het volledige systeem. Op basis daarvan helpen we de sector roadmaps te ontwikkelen voor het halen van de klimaatdoelen.”

"Hubs zijn ook een belangrijk element wanneer je door middel van zero-emissiezones het binnenstedelijk goederenvervoer voor 100% elektrisch wilt maken."

Logistieke hubs

De onderzoekers brengen zoveel detail aan als nodig is om de toepasbaarheid en effectiviteit van maatregelen goed in te schatten. Spreen: “Vervolgens kunnen we de resultaten aggregeren op elk gewenst niveau. Het unieke van TNO is bovendien dat het overgrote deel van de gegevens die we gebruiken afkomstig is van emissiemetingen in de praktijk. Dat maakt onze resultaten objectief en betrouwbaar.”

Door reductie van het aantal voertuigkilometers en door modal shift dragen logistieke efficiencymaatregelen bij aan reductie van de CO2-emissies. Maar logistieke maatregelen zijn ook nodig om duurzame technologie in te zetten. Richard Smokers: “Om een voorbeeld te noemen: in diverse steden wordt gekeken naar de introductie van logistieke hubs aan de rand van de stad, waarbij goederenstromen van verschillende leveranciers worden gebundeld. Daarmee bespaar je voertuigkilometers. Maar hubs zijn ook een belangrijk element wanneer je door middel van zero-emissiezones het binnenstedelijk goederenvervoer voor 100% elektrisch wilt maken. De modellen van TNO stellen ons in staat te komen tot een goed ontwerp van zo’n logistieke maatregel.”

"We kijken nadrukkelijk ook naar de kosten van maatregelenpakketten, zodat het voor bedrijven betaalbaar blijft en we kunnen adviseren waar of wanneer de overheid kan bijspringen."


Carbon accounting

Hoe weet je of het werkt? “Eenvoudig gezegd, ga je gewoon CO2 turven”, zegt medeauteur Igor Davydenko. “Bij maatregelen zoals een hub hoort wat ons betreft dan ook een monitorprogramma, zodat de exploitant data kan verzamelen: hoeveel elektriciteit gebruiken de busjes, hoeveel diesel gebruiken de trucks en wat is hun vervoersprestatie? Aan de hand van die informatie berekenen we de CO2-uitstoot en kunnen we die toewijzen aan de betreffende transportactiviteit. Daarom wordt carbon footprinting wel in één adem genoemd met carbon accounting.”

De paper laat ook zien hoe TNO, veelal samen met universiteiten en andere kennisinstellingen, deelneemt aan Europese projecten. Davydenko: “Die projecten gaan vaak over oplossingsrichtingen voor het decarboniseren van vrachtvervoer en het ontwikkelen van betere en geharmoniseerde methodieken om de carbon footprint te berekenen. Je wilt het liefst dat bedrijven in elk land op dezelfde manier kunnen opereren. In het verlengde daarvan kijken we nadrukkelijk ook naar de kosten van maatregelenpakketten, zodat het voor bedrijven betaalbaar blijft en we kunnen adviseren waar of wanneer de overheid kan bijspringen.”


2050 is dichterbij dan het lijkt

Long-term targets are actually not so far away’, luidt een opmerkelijke quote in de paper. “Parijs staat voor 2050, dus dat lijkt niet zo’n vaart te lopen”, waarschuwt Smokers. “Maar laten we ons vooral niet vergissen hoe snel 2050 eraan komt. Neem de vervanging van een voertuigvloot die gemiddeld tien jaar meegaat. Daar moet je rond 2035 mee beginnen om in 2050 een emissievrije vloot te hebben. Dan heb je nog maar 15 tot 20 jaar om de daarvoor benodigde technieken tot wasdom te brengen. Bij binnenvaart duurt die vervanging veel langer en moet je dus nog eerder beginnen. En ook de implementatie van nieuwe logistieke systemen en bijbehorende infrastructuur vergt veel tijd.”

Smokers: “Voordat we echt kunnen gaan opschalen moet er nog veel worden uitgezocht, ontwikkeld en uitgeprobeerd. Ambities voor zero-emissiezones in 2025 worden dan een instrument om de benodigde versnelling te stimuleren. Bedrijven en overheden die meer willen weten over duurzame logistiek nodig ik dan ook van harte uit om de paper te downloaden of direct contact met ons op te nemen.”

innovatie

Slimme afvallogistiek halveert transportbewegingen

11 apr '19 - 2 min
In Amsterdam Zuidoost is de eerste stap naar volledig CO2-neutraal afvaltransport gezet. Onder leiding van TNO en de Hogeschool van Amsterdam slaagden SUEZ en Renewi... Lees meer
innovatie

Energietransitie goedkoper dankzij innovatie

4 apr '19 - 4 min
De kosten van de energietransitie kunnen drastisch omlaag door slimme innovaties en een doordachte aanpak. In de maatschappelijke en politieke discussies ligt de... Lees meer
innovatie

Een snellere uitrol van flexibele displays dankzij SALDtech

27 mrt '19 - 2 min
Ja, er bestaan al telefoons met flexibele displays. Maar het kost momenteel wel veel tijd en geld om beeldschermen met de gewenste buigbaarheid te produceren. Ondertussen... Lees meer
innovatie

Zoek het zonnepaneel: energieopwekkende gevelplaten

22 mrt '19 - 3 min
Hoe kunnen we zonnepanelen visueel aantrekkelijk en flexibel toepasbaar maken, zodat architecten en andere ontwerpers ze op grote schaal gaan gebruiken? Die vraag... Lees meer
innovatie

Waar komt fijnstof vandaan? TOPAS brengt het in beeld

21 mrt '19 - 2 min
De luchtkwaliteit wordt in Nederland steeds beter. Ondertussen zorgt luchtverontreiniging er nog altijd voor dat er in ons land jaarlijks zo’n 12.000 mensen vroegtijdig... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.