uitgelicht

Vuurwerkdetectiesysteem: in 10 seconden een knal lokaliseren

28 december 2016 • 3 min leestijd

De totale schade rond de jaarwisseling van 2015/2016 was in Nederland zo’n elf miljoen euro. Zeven gemeenten hopen dit jaar de schade binnen hun grenzen te verminderen. Hiervoor gebruiken ze het vuurwerkdetectiesysteem van Munisense, dat door TNO is ontwikkeld.

“Kunnen jullie bij TNO geen glazen bol maken, waarmee we kunnen zien waar illegaal vuurwerk ligt opgeslagen?” De politie stelde die vraag in november 2012 als een grapje. “Dat gaat niet lukken. Maar we kunnen wel zorgen voor een vuurwerkdetectiesysteem, waarmee je kunt zien waar en wanneer er vuurwerk wordt afgestoken. Als er bij een huis regelmatig veel geknald wordt, zal daar vast wel ergens vuurwerk liggen opgeslagen”, vertelt werktuigbouwkundige en TNO medior scientist Peter Wessels.

Aan elkaar knopen

De politie was enthousiast en Wessels ging aan de slag. “Binnen onze afdeling ‘Acoustics & Sonar’ zijn alle componenten voor zo’n systeem in huis. We weten hoe geluid zich door de stad verplaatst. We hebben expertise in geluidherkenning en in het onbemand geluid monitoren via meetkastjes die synchroon lopen. In feite hoefde ik alleen alles aan elkaar te knopen.” Al een maand later heeft het eerste prototype van het detectiesysteem succesvol proefgedraaid in een wijk in Voorschoten.

“Je kunt de data filteren op bijvoorbeeld dagen, tijdstippen en sterkte. Zo kun je de hardste knallen zichtbaar maken”

Kaartje met knal

Voor een standaardgebied van 2 km2 zijn vier geluidsmeters nodig. Zo’n geluidsmeter of knalsensor bestaat in principe uit een microfoon en een kastje met elektronica. De knallen worden herkend en deze informatie gaat dan naar een centrale server. De geluidsmeters staan op daken of hoge gebouwen. Zo kunnen de vier microfoons ongestoord een vuurwerkknal opvangen. Door verschil in aankomsttijden bij de knalsensors wordt automatisch de plek berekend waar de knal vandaan kwam. Die plek kun je vervolgens zien op een kaartje van het gebied. Alle gegevens worden centraal verzameld. Bovendien krijgt de politieagent of buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) in dat gebied een mailtje met een link op zijn of haar mobiel. Als ze op die link klikken, krijgen ze het kaartje met knal te zien. Dat duurt een minuut.

Kennis overdragen

Eind 2014 werd een verbeterde TNO-detectieversie opnieuw met succes uitgeprobeerd. Dit keer in Hilversum. TNO had al een paar jaar regelmatig contact met real time meetbedrijf Munisense, dat behalve geluidoverlast van evenementen ook onder meer grondwaterstanden meet. Wessels: “Munisense was eind 2015 ook geïnteresseerd in ons vuurwerkdetectiesysteem. Ze konden op hun eigen hardware onze software zetten en aanpassen. In een recordtijd heb ik aan de mensen van Munisense onze kennis overgedragen.” En zo kon in december 2015 het detectiesysteem proefdraaien in vijf gemeenten: Amersfoort, Hilversum, Leeuwarden, Rotterdam en Utrecht. Wessels: “Ik ging 's avonds regelmatig met de politie mee of liep zelf door de wijken heen om te kijken. Zo heb ik het hele traject doorlopen: uitvinden, bouwen, toepassen, overleg met de gebruikers en verwerking van hun feedback. December is een paar jaar lang mijn drukste werkmaand geweest!”

“Ik ging zelf regelmatig met de politie mee of liep zelf door de wijken heen om te kijken. Zo heb ik het hele traject doorlopen”

Licentie

Inmiddels heeft Munisense een exclusieve licentieovereenkomst van tien jaar voor het gebruik van de TNO-vuurwerkdetectietechnologie. Munisense-directeur George Boersma is zeer lovend over de samenwerking met TNO. “De overdracht was prima en op basis van hun kennis ontwikkelen we het detectiesysteem verder. Het systeem is nu al veel sneller en geavanceerder geworden. Zo ontwikkelden we een app waarbij handhavers binnen tien seconden de knal zien met het adres erbij.” De pakkans van de vuurwerkafstekers wordt zo veel groter. Sinds begin december worden in zeven gemeenten vuurwerkknallen gedetecteerd. Boersma: “De belangstelling was groter, maar veel gemeenten konden de deelname dit jaar nog niet regelen. Ik verwacht dat eind 2017 het aantal deelnemende gemeenten is verdubbeld.”

Filteren op dagen, tijdstippen en sterkte

Behalve de vergrote pakkans van vuurwerkafstekers en het opsporen van illegaal vuurwerk geeft het detectiesysteem de gebruikers vooral inzicht. Die kunnen ze gebruiken voor de handhaving, zoals boa’s effectiever inzetten en een beleid ontwikkelen op langere termijn. Boersma: “Uit de gegevens van vorige jaren weten we al dat het meest geknald wordt tussen zeven en tien uur ’s avonds. Je kunt de data filteren op bijvoorbeeld dagen, tijdstippen en sterkte. Zo kun je de hardste knallen zichtbaar maken: de cobra’s en ander illegaal, gevaarlijk vuurwerk. In de toekomst zal het systeem wellicht aan de knal het soort vuurwerk gaan herkennen.” Een standaardsysteem voor 2 km2 oppervlakte kost een gemeente bij een driejarig contract 7.000 tot 8.000 euro per jaar.

Slimme stad

Het vuurwerkdetectiesysteem kan ook aangepast gebruikt worden bij het opsporen van stropers, schietincidenten of het meten van bouwlawaai. Volgens Boersma zal het uiteindelijk een geïntegreerd onderdeel worden van een real time meet- en regelsysteem van slimme steden. Boersma: “Zo kun je dan in je gemeente allerlei evenementen en gebeurtenissen herkennen en daar beleidsmatig op inspelen of gaan handhaven.”

uitgelicht

Vuurwerkdetectiesysteem: in 10 seconden een knal lokaliseren

28 dec '16 - 3 min
De totale schade rond de jaarwisseling van 2015/2016 was in Nederland zo’n elf miljoen euro. Zeven gemeenten hopen dit jaar de schade binnen hun grenzen te verminderen.... Lees meer
blik op de toekomst

Op en top radar

7 nov '17 - 3 min
Al bijna tachtig jaar impact op de samenleving. Daarvoor staat het radaronderzoek door TNO. Het begon met een elektrisch luistertoestel. Nu werkt een nieuwe generatie... Lees meer
blik op de toekomst

Zwaaien naar radar

11 okt '17 - 3 min
Een apparaat bedienen zonder het aan te raken. Het kan al langer, maar de technologie is veelal kostbaar en verbruikt de nodige energie. Op de European Microwave... Lees meer
dossier

MUD-demonstrator detecteert mijnen onder zee

1 okt '15 - 1 min
Mijnen en explosieven opsporen die diep in de modder begraven liggen – TNO’s MUD-demonstrator maakt het mogelijk. Het helpt de ministeries van Defensie en Binnenlandse... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren. Ons privacystatement is aangepast aan de nieuwe privacywetgeving in de EU.