dossier

Wereldwijde aanpak voor verbetering ontwikkeling jonge kinderen

11 juli 2016 • 3 min leestijd

Het verzoek van de Bill & Melinda Gates Foundation (BMGF) kwam voor TNO’er prof. Stef van Buuren, gespecialiseerd in de gezondheid van jonge kinderen en in statistiek, volkomen uit de lucht vallen. “We hebben met grote interesse kennis genomen van uw bijdragen op het terrein van de groei en ontwikkeling van kinderen. Wilt u over een paar weken naar Washington DC komen om daarover met een selecte groep wetenschappers van gedachten te wisselen?”

Dat was twee jaar geleden en inmiddels is er binnen TNO een team geformeerd om deze grote charitatieve instelling terzijde te staan in het terugdringen van gebrekkige groei en ontwikkeling van kinderen. Kern van het probleem: de eerste duizend dagen van een kind, gerekend vanaf de conceptie. Want twee jaar na het zien van het levenslicht blijken de verschillen in gewicht en lengte tussen kinderen in de welvarende en minder ontwikkelde wereld enorm.

Samenwerking wereldwijd

“Wat me vooral aansprak en duidelijk werd na de bijeenkomst in Washington DC, was de multidisciplinaire aanpak die Bill Gates bepleitte. Deskundigen op uiteenlopende terreinen bij elkaar brengen, van elkaar leren, elkaar inspireren, voeden met kennis en zo sneller tot betere oplossingen komen. Het vraagstuk moet je vanuit allerlei disciplines benaderen, precies zoals we bij TNO werken. Dit probleem te lijf gaan vergt samenwerking tussen wetenschappers op al die terreinen.”

Unieke Nederlandse aanpak

“Het verzoek van dr. Shasha Jumbe, directeur van het programma Healthy Birth, Growth and Development knowledge integration (HBGDki) van de foundation, was duidelijk: onze kennis zou hen kunnen helpen bij het ontwikkelen van een methodologie en hulpmiddelen om data over de groei van kinderen te analyseren. Ze hadden uitvoerige literatuurstudies gedaan en waren daarbij gestuit op ons langdurige onderzoek naar de groei van kinderen. Nederland is als land uniek met onze aanpak van consultatiebureaus waar gegevens per kind over gewicht, lengte en andere ontwikkelingen nauwkeurig worden bijgehouden. Dat levert een schat aan waardevolle gegevens op, zoals groeidiagrammen. We verzamelen hier van oudsher veel data over kinderen, die voor de stichting goed bruikbaar zijn.”

Missing data

De combinatie van kennis van jeugdgezondheidszorg en statistiek was precies wat de BMGF zocht en vond bij Stef van Buuren van TNO. Stef heeft eerder een statistische methode ontworpen om verantwoord uitspraken te kunnen doen over ‘missing data’ in onderzoeken. Het idee hiervoor was geopperd door een hoogleraar statistiek aan Harvard University en door Stef tot een softwareprogramma uitgewerkt dat nu wereldwijd veelvuldig door statistici wordt gebruikt.

“Op termijn kunnen we hiermee betere analyses ontwikkelen om de groei tot aan de puberteit te kunnen volgen. Consultatiebureaus of artsen sturen data over de groei van een kind naar de TNO-server, die via speciale algoritmes de groeicurve berekent en interpreteert.”

Vroege achterstand met levenslange gevolgen

De kennis van TNO van jeugdgezondheidszorg en statistiek vormt nu de basis voor de ontwikkeling van een nieuwe methode om vast te kunnen stellen welke interventies op welke plekken ter wereld het meest effectief zijn om de sterfte en gebrekkige ontwikkeling van kinderen substantieel terug te dringen.

“De eerste duizend dagen zijn cruciaal”, zegt Stef. “Bij geboorte zijn kinderen overal ter wereld vrijwel gelijk in lengte en gewicht. Maar na twee jaar zie je in veel ontwikkelingslanden dat kinderen flink onder de standaard van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zitten. Die achterstand haal je nooit meer in. Een slechte start heeft gevolgen voor de rest van je leven. Het programma van de BMGF moet daar verandering in brengen.”

“Een slechte start heeft gevolgen voor de rest van je leven. Het programma van de BMGF moet daar verandering in brengen”

Ideale mix van interventies

Potentiële maatregelen om deze schrijnende situatie te verbeteren zijn er legio: gezonde voeding, schoon drinkwater, riolering, goede hygiëne, voorlichting en educatie, medicijnen, het uitroeien van ziekten als malaria. Maar die zijn vaak niet alleen moeilijk te realiseren, er moet ook een methode komen om vast te stellen welke interventies of een combinatie daarvan het meeste effect sorteren. Wat werkt voor dat individu of die groep, in die stad, dorp of regio.

“Daar komen wij in beeld”, vertelt Stef. “We zijn bezig een tool te ontwikkelen die daarop antwoord geeft. Dat betekent heel veel data bij elkaar brengen en statistische modellen bouwen om de ideale mix van interventies waar ook ter wereld te bepalen. Het is de grootste uitdaging in mijn loopbaan tot nu toe. Onze ambitie is een werkende tool op te leveren, zodat wetenschappers en mensen uit de praktijk de gezondheid van jonge kinderen hiermee effectief kunnen verbeteren.”

Kennis gezondheid ‘exporteren’

Het programma HBGD duurt tot medio 2017. Stef hoopt met zijn team dan tenminste een prototype te hebben opgeleverd. “We zijn vereerd en gemotiveerd vanuit onze unieke Nederlandse kennis en kunde aan dit ambitieuze programma een bijdrage te leveren. We zijn als land beroemd om onze exportproducten op het gebied van land- en tuinbouw, innovatieve oplossingen voor waterkeringen en meer. Wat is nou mooier dan kennis over de gezondheid van jonge kinderen te verspreiden en zo hun situatie concreet te verbeteren?”

 

Healthy Birth, Growth, and Development

In 2011, zo stelde de BMGF vast, zijn wereldwijd 165 miljoen kinderen getroffen door gebrekkige groei. Dat leidt tot ziektes, vroege sterfte, fysieke en psychische problemen, armoede. De stichting heeft daarom begin 2015 het programma Healthy Birth, Growth, and Development in het leven geroepen. Wetenschappers vanuit verschillende vakgebieden werken hierin wereldwijd samen. Het brengt data bijeen over levenscycli, ziekten en interventies.

uitgelicht

Als je ouders uit elkaar gaan

13 sep '19 - 2 min
Waaraan hebben tieners met gescheiden ouders behoefte? Een website, een app? Nee, ze willen graag in een praktisch boek kunnen lezen over alles waar ze tegenaan... Lees meer
uitgelicht

ScheidingsATLAS: laagdrempelige training voor ouders na scheiding

27 mrt '18 - 4 min
Een derde van alle huwelijken eindigt in een echtscheiding, ongeveer 35.000 per jaar. Daarnaast worden jaarlijks nog eens zo’n 60.000 samenwoonrelaties verbroken.... Lees meer
verhaal van de klant

Richtlijnen Jeugdgezondheidszorg: hoe komen die tot stand?

12 dec '16 - 5 min
Sinds 1998 ontwikkelt TNO richtlijnen voor de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Aan een nieuwe richtlijn gaat een heel traject vooraf, waarin TNO samenwerkt met verschillende... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.