blik op de toekomst

Wetten en regels vertragen energie-integratie op de Noordzee

11 februari 2019 • 4 min leestijd

Energie-expert Rene Peters aan het woord over de belemmeringen van de huidige wet- en regelgeving.

Meer weten?

Lees meer over North Sea Energy.

North Sea Energy

De Noordzee gaat door het grootschalig opwekken van energie door windparken een cruciale rol spelen in de energietransitie. De overheid heeft middels succesvol beleid grote stappen bewerkstelligd dat er grote windparken tegen geringe kosten worden gerealiseerd. Door deze parken te koppelen aan de infrastructuur van de olie- en gasindustrie, zoals platforms en pijpleidingen, is milieuwinst te behalen en komt het duurzamer energie opwekken sneller dichterbij. Alleen staat wet- en regelgeving deze innovatie soms nog in de weg.

“We moeten echt gaan nadenken over aanpassingen in de wetgeving om deze belemmeringen weg te nemen. Zo mag netbeheerder TenneT alleen elektriciteit van windparken naar land brengen, terwijl we ook behoefte hebben aan verbindingen tussen windparken en platforms. Er is een slim energienet op de Noordzee nodig om platforms te elektrificeren, waterstof te produceren en CO2 op te slaan in lege velden. Dat zijn belangrijke stappen in de energietransitie.”

Aan het woord is TNO energie-expert Rene Peters, tevens programmamanager van North Sea Energy. North Sea Energy is een TKI-programma waarin TNO, New Energy Coalition, Rijksuniversiteit Groningen, Wageningen Marine Research en Royal Haskoning DHV samenwerken met olie- en gasbedrijven, windoperators, toeleveranciers en de overheid. Op 6 februari presenteerde het programma de resultaten van een onderzoek naar systeemintegratie op de Noordzee. Het programma analyseerde de kansen en uitdagingen op het vlak van techniek, economie, milieueffecten en wet- en regelgeving.

Twee opgaven combineren

“We staan voor twee grote opgaven.”, zegt Rene Peters. “De olie- en gasindustrie is wettelijk verplicht om platforms en pijpleidingen die niet meer worden gebruikt, op te ruimen. De komende twintig jaar gaat het om zo’n 150 platforms en drieduizend kilometer pijpleiding. Daarnaast moeten putten en reservoirs worden afgedicht. We hebben als samenleving de ambitie veel meer duurzame energie op te wekken en de CO2-uitstoot te reduceren. De Noordzee speelt met de komst van enorme windparken die steeds verder uit de kust komen te liggen, een belangrijke rol. Voor het aan land brengen van de op zee opgewekte elektriciteit moet nieuwe infrastructuur worden aangelegd. Als je die uitdagingen combineert, wordt dat allemaal een stuk slimmer, goedkoper en milieuvriendelijker.”

Waterstof veelbelovend

Waterstof is een belangrijk onderdeel van de plannen. Door de opgewekte windenergie niet als elektronen maar in de vorm van moleculen aan land te brengen, is bestaande infrastructuur op de Noordzee te gebruiken om waterstof te produceren en te transporteren via bestaande gasleidingen. Maar hier vormen nationale en internationale regels een belemmering. Volgens een conventie uit 1998 over bescherming van het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan moeten platforms op de Noordzee die niet langer produceren, worden opgeruimd. Ook onze eigen wetgeving vormt een hindernis. Terwijl waterstof een van de veelbelovende opties is in de energietransitie, valt waterstofproductie niet binnen een duidelijk wettelijk kader, is transport nog niet gereguleerd in de gaswet en wordt bijmenging van waterstof nog maar beperkt toegestaan. “Als we de platforms een nieuwe bestemming willen geven en waterstof op zee gaan produceren, moet er iets veranderen. De wetgeving staat momenteel oplossingen in de weg die milieutechnisch en maatschappelijk gewenst zijn”, aldus Rene Peters.

Milieueffecten

De tien tot twintig grootste platforms een nieuwe functie geven in de energietransitie, resulteert in minder uitstoot van CO2, NOx en fijnstof, en minder geluidsoverlast. Eerder berekende North Sea Energy al dat het elektrificeren van de top tien platforms een halve megaton CO2-uitstoot bespaart door ze te voorzien van stroom van een windpark. Het nieuwe onderzoek gaat dieper in op de milieueffecten van het hergebruik van platforms en pijpleidingen. Hierbij zijn belangrijke synergieën voor het milieu gevonden, maar ook enkele negatieve effecten die mogelijk meer aandacht nodig hebben. Geen van deze geïdentificeerde milieueffecten zijn sterk verstorend voor het milieu.

Businesscase waterstof en CO2-opslag

In het onderzoek is verder bekeken welke lege velden in de Noordzee geschikt zijn voor CO2-opslag, of pijpleidingen zijn te gebruiken voor transport van CO2 en waterstof en welke platforms geschikt zijn voor de productie van waterstof. Ook is onderzocht hoe dat rendabel kan in combinatie met platform elektrificatie.
Voor CO2-opslag ziet de gecombineerde businesscase er positief uit. Waterstof is op de korte termijn een ander verhaal, omdat de markt wordt bediend door goedkopere grijze waterstof, geproduceerd uit aardgas. Voor het op grote schaal produceren van groene waterstof, via elektrolyse van duurzaam opgewekte elektriciteit als wind en zon, zijn de meeste platforms te klein. De businesscase van waterstof op zee ziet er beter uit als door waterstofproductie en transport op de aanlandingskosten van windenergie kan worden bespaard. Voor het transport vanaf grote platforms of energie-eilanden zijn dan bestaande gasleidingen te gebruiken. Zo wordt het elektriciteitsnet op land ook ontlast.

Handen ineen slaan

Voor de noodzakelijke aanleg van een offshore elektriciteitsnet dat windparken en platforms verbindt, moeten bedrijfsleven en overheid de handen snel ineen slaan en wettelijke beperkingen worden opgeheven. De decarbonisatie van de industrie met behulp van blauwe of groene waterstof zou een wezenlijke bijdrage moeten leveren aan de versnelling van de energietransitie. De ontwikkeling van de Noordzee als bron voor groene waterstof of voor opslag van CO2 is daarbij cruciaal. Omdat veel van deze bedrijven dicht bij de kust zitten (Maasvlakte en Botlek, Zeeland, IJmuiden, Eemshaven), is hier veel winst te behalen.

blik op de toekomst

Podcast Insights seizoen 2 #28: TNO over kabinetsvisie waterstof: begin nu

10 jul '20 - 1 min
Er is op korte termijn een nationaal uitvoeringsprogramma waterstof nodig. Nog dit jaar zou het kabinet die moeten uitwerken in concrete acties en doelen met een... Lees meer
blik op de toekomst

Met stappenplan op weg naar groenere VvE’s

2 jul '20 - 3 min
Veel Verenigingen van Eigenaren (VvE) willen wel verduurzamen maar stuiten op tal van praktische belemmeringen. Zoals gebrek aan kennis, weinig betrokken bewoners... Lees meer
blik op de toekomst

Podcast Insights seizoen 2 #27: De opgave om CO2-uitstoot in de industrie drastisch te verminderen

26 jun '20 - 1 min
De Nederlandse industrie staat voor een grote opgave om de CO2-uitstoot drastisch te verminderen. Met als ultiem doel vrijwel geen uitstoot in 2050. Voorlopig zijn... Lees meer
blik op de toekomst

Zuiniger en met minder CO2 dankzij nieuwe absorptietechniek

26 jun '20 - 2 min
Absorptie en distillatie zijn belangrijke scheidingstechnologieën in de chemische industrie maar ze vergen veel energie. TNO werkt met industriële eindgebruikers,... Lees meer
blik op de toekomst

Van Oord: Noordzee als broedplaats van innovaties

22 jun '20 - 3 min
Door het slim combineren van energiesystemen kan de uitstoot van CO2 op de Noordzee drastisch omlaag, blijft er genoeg ruimte voor scheepvaart en visserij, bespaart... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.