dossier

Zo gaan we de transitie naar een circulaire kunststoffeneconomie versnellen

9 januari 2018 • 4 min leestijd

Een breed gedragen agenda met projecten die de transitie naar een volledig circulaire kunststoffeneconomie versnellen. Dat is het resultaat van de samenwerking in het transitieteam Kunststoffen. De transitieagenda focust op de inzet van alternatieve grondstoffen, op het ontwerp van materialen die circulariteit bewerkstelligen en op nieuwe technologieën die de recycling verbeteren.

In het Rijksbrede programma 'Nederland Circulair in 2050' schetst het kabinet hoe we onze economie kunnen ombuigen naar een duurzaam gedreven, volledig circulaire economie in 2050. In die economie willen we afvalstromen voorkomen en zodoende verdwijnt het afval zoals we dat nu kennen. De afvalstromen die toch ontstaan, zullen veel hoogwaardiger worden ingezet. Op deze manier stappen we af van de huidige lijn van ‘produceren, consumeren en weggooien’ en maken we de cirkel rond. Zo sparen we behalve grondstoffen ook het milieu, verminderen we de CO2-uitstoot en stimuleren we innovatie, nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid.

Grondstoffenakkoord

Om de circulaire economie te verwezenlijken, sloten diverse partijen in Nederland – van brancheorganisaties en productiebedrijven tot overheden en ngo’s – op 24 januari 2017 het Grondstoffenakkoord. De ministeries van Infrastructuur & Waterstaat en Economische Zaken & Klimaat formeerden vervolgens vijf transitieteams voor de meest relevante domeinen: biomassa en voedsel, maakindustrie, bouw, consumptiegoederen en kunststoffen. Met de transitieagenda’s die deze teams opstelden werden de ambities concreter gemaakt: welke projecten gaan we uitvoeren op korte, middellange en lange termijn?

“Het gebruik van kunststoffen neemt nog steeds fors toe, en naar verwachting gaat dat de komende decennia zo blijven”

Kunststofgebruik neemt nog steeds toe

Jos Keurentjes, lid van de raad van bestuur van TNO, is voorzitter van het transitieteam Kunststoffen. “Het gebruik van kunststoffen neemt nog steeds fors toe, en naar verwachting gaat dat de komende decennia zo blijven”, legt hij uit. “Wil je toe naar een volledig circulaire kunststoffeneconomie in 2050, dan zul je dus flinke stappen moeten maken. In de transitieagenda focusten we op drie richtingen. Ten eerste zijn er ontwikkelingen nodig aan de voorkant, rond de inzet van alternatieve, ‘schone’ grondstoffen. Ten tweede voorzien we projecten rond het ontwerp van materialen, om gemakkelijker circulariteit te bewerkstelligen. Ten derde dienen we technologieën te creëren die de recycling verbeteren.”

Heel veel te doen

In 2050 mag nergens meer fossiele grondstof aan de voorkant binnenkomen. Keurentjes: “Dus daar valt heel veel te doen. Denk aan het in het systeem brengen van biobased polymeren of aan het creëren van nieuwe grondstoffen op basis van bijvoorbeeld CO2. Verder zien we een technologische uitdaging in het verbeteren van recyclingtechnologieën. We zullen veel meer uit mechanische recycling moeten halen dan nu het geval is, zodat minder plastic in de afvalverbrandingsoven verdwijnt. Tot slot zullen we toe moeten naar chemische recycling, waarmee je veel effectiever en gedifferentieerder polymeren uiteenrafelt en in de oorspronkelijke zuivere kwaliteit terugbrengt in de keten. Zo voorkom je dat grondstoffen in steeds laagwaardigere toepassingen terechtkomen en benut je het volle potentieel.”

“Mogelijk hoeven we over tien jaar niets meer zelf op huishoudniveau te scheiden”

Nanobots

Ook op ander technologisch vlak staat het nodige te gebeuren met grote sociaal-maatschappelijke impact. “Er wordt wel gesproken over nanobots die materialen herkenbaar maken. Zo kun je het sorteren van materialen aanzienlijk verbeteren, maar weet je ook waar de materialen vandaan komen, zodat je ze effectiever kunt inzetten. Mogelijk hoeven we over tien jaar niets meer zelf op huishoudniveau te scheiden, omdat de technologie dan zover is dat ons afval keurig weer tot grondstoffen wordt verwerkt. Dat zijn de uitdagingen die we naar de verdere toekomst zien, maar die met name in het traject 2030-2050 grote veranderingen teweeg gaan brengen.”

Aromaten uit afval

Als de uitvoering van de transitieagenda van start gaat, is er ook voor TNO genoeg te doen. “In Biorizon ontwikkelen we nu al met een aantal partners technologieën voor de productie van aromaten uit afval. Verder werken we in early research programmes aan energieopslag en ‑conversie. Aan de recyclingkant voltooiden we al de nodige studies rond chemische recycling. Bovendien richten we ons op het sociaal-maatschappelijke domein: uit welk land of werelddeel komen de grondstofstromen, waar gaan ze naartoe en welke gevolgen heeft dat voor bijvoorbeeld werkgelegenheid?”

“Dit hele verhaal krijgt alleen maar vleugels wanneer we op lange termijn een lonkend economisch perspectief kunnen duiden”

Lonkend economisch perspectief

“Dit hele verhaal krijgt alleen maar vleugels wanneer we op lange termijn een lonkend economisch perspectief kunnen duiden”, meent Keurentjes. “Ook daar voorzie ik kansen voor TNO. Denk aan het identificeren van de consequenties van activiteiten. Waar moet de overheid stimuleren met subsidies, dan wel kiezen voor bijvoorbeeld beprijzing van CO2? En wat betekent dat in internationaal perspectief? In die enorm complexe wereld kunnen wij vanuit onze multidisciplinariteit het spel handen en voeten geven, duiden waar economische mogelijkheden liggen en adviseren hoe de overheid stimulerend kan optreden.”

Volgende slag slaan

De openbaarmaking van de transitieagenda Kunststoffen is wat Keurentjes betreft het begin van het vervolg. “Daarna moeten we met elkaar de volgende slag slaan. Ik ben ervan overtuigd dat TNO een belangrijke rol gaat spelen. Maar wij kunnen en willen dit niet alleen. Ik reken op forse programma’s, waarin we academisch onderzoek, toegepast onderzoek en praktische toepassingen bij elkaar gaan brengen, om de nieuwe technologieën daadwerkelijk geïmplementeerd te krijgen.”

Meer over de circulaire economie

Circulaire economie: TNO werkt aan een toekomst zonder afval

TNO geeft richting aan de circulaire economie

Circulaire economie: van organisch afval naar waardevolle grondstoffen

Wat levert circulair bouwen op?

Laat je verder inspireren op TNOTIME over circulaire economie. 

TNO EN CIRCULAIRE ECONOMIE

Meer weten over hoe TNO werkt aan de realisatie van een circulaire economie?

Lees verder
dossier

Circulaire economie: van organisch afval naar waardevolle grondstoffen

13 feb '18 - 1 min
Op dit moment worden organische afvalstromen gecomposteerd, vergist of verbrand. Afvalleveranciers zouden meer willen bijdragen aan een circulaire economie en zien... Lees meer
dossier

TNO geeft richting aan de circulaire economie

23 jan '18 - 4 min
Welke kansen biedt de transitie naar een meer circulaire economie in Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid en milieu? De complexiteit maakt het... Lees meer
column

Vier redenen om de impact van circulaire economie te kwantificeren

20 dec '17 - 2 min
Een circulaire economie: wie wil dat nou niet? De overheid streeft naar een volledig circulaire economie in 2050 en een groot bedrijf als PWC heeft die ambitie zelfs... Lees meer
column

Duurzaamheid: zo oud als de weg naar Rome

20 nov '17 - 2 min
Klimaatadaptatie, duurzaamheid, de circulaire economie: veel onderwerpen waar we vandaag de dag aan werken, zijn van alle tijden. Dat realiseerde ik me tijdens mijn... Lees meer
column

Een circulaire economie vraagt om nieuwe begrippen

1 nov '17 - 1 min
Het kabinet wil dat alle grondstoffen in 2050 worden hergebruikt. Dat staat in het grondstoffenakkoord. En dat is weer een uitvloeisel van de wens een circulaire... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.