blik op de toekomst

Zonder zorgen eten in 2030

19 september 2016 • 5 min leestijd

Voedselallergie komt veel voor en heeft een behoorlijke impact op de kwaliteit van leven van allergische consumenten. Daarnaast is de economische impact groot voor zowel de gezondheidszorg als de voedselindustrie. Reden te meer voor TNO om onderzoek te doen naar voedselallergie.

Hoe groot is het probleem?

Met een prevalentie van ongeveer 3% is voedselallergie een van de meest voorkomende aandoeningen in de westerse wereld. “In Nederland zijn er ruim 500.000 mensen met een voedselallergie. De impact van deze potentieel dodelijke aandoening is groter dan die van veel andere aandoeningen, zoals bijvoorbeeld diabetes mellitus. Bij elke maaltijd moet rekening gehouden worden met de allergie, dit maakt de impact op de kwaliteit van leven groot”, legt TNO principal scientist Geert Houben uit. Bovendien is de economische impact van voedselallergie groot door ziekenhuisbezoeken en voedselrecalls.

Voedselallergievrij in 2030

De laatste jaren is de kennis over risico’s van allergenen in voeding – de eiwitten die verantwoordelijk zijn voor de allergische reacties – en risicobeoordeling en -management enorm toegenomen. TNO is wereldwijd leidend op het gebied van risicoanalyse voor allergenen. “Om het probleem van voedselallergie te beperken moeten we methoden ontwikkelen en implementeren om bestaande voedselallergieën en allergeenblootstelling te managen. De tweede doelstelling is voorkomen dat nieuwe sterk allergene voedingsmiddelen op de markt komen. Maar het liefst willen we als derde doelstelling voedselallergie voorkomen of genezen. Als we doorgaan op de ingeslagen weg, blijven innoveren en de resterende hordes het hoofd weten te bieden, dan is een voedselallergievrije wereld technisch mogelijk in 2030”, stelt Houben.

Unieke database

Om deze drie doelstellingen te realiseren wordt samengewerkt met internationale industriële partners, universiteiten, overheden en patiëntenorganisaties, onder andere in het Shared Research Program Food Allergy. Met het Amerikaanse FARRP (Food Allergy Research and Resources Program) wordt een wereldwijd unieke database bijgehouden. “Zo zijn er meerdere Europese en internationale projecten waar we in participeren of die we zelfs leiden. Onze rol als TNO is het bij elkaar brengen van verschillende partijen en het combineren van disciplines die eerder niet samenwerkten. En dit is succesvol gebleken”, vertelt Houben. Ook met Coca-Cola wordt al jaren samengewerkt. “Het bedrijf is een van de voorlopers en is bijvoorbeeld zeer actief in ILSI Europe (International Life Sciences Institute), dat zich richt op wetenschappelijke vooruitgang onder meer op het gebied van voeding”, zegt Houben. Stefan Ronsmans van Coca-Cola benadrukt dat het voor hen en de voedingsindustrie in het algemeen waardevol is om deze samenwerking aan te gaan. “Allergenen zijn een belangrijk aandachtspunt voor ons als voedingsindustrie. Het is prettig samenwerken met TNO en het heeft ons bovendien veel inzichten opgeleverd over de huidige stand van zaken en de opportuniteiten voor zowel wetenschap als industrie.”

“Door gegevens over de gevoeligheid van allergische consumenten en consumptiepatronen te combineren kunnen nu referentiedoseringen opgesteld worden. Dat is baanbrekend”

Gemaakte stappen en uitdagingen

TNO heeft nauwkeurig in kaart gebracht hoe gevoelig allergische mensen zijn (met een database van 3.000 patiënten). “Daarmee kunnen we wat zeggen over drempelwaarden voor allergenen en de risico’s van voedingsmiddelen. Maar om het risico echt goed in te kunnen schatten moet de inname van een allergeen bekend zijn en moet je dus weten hoeveel mensen van een bepaald product eten. Daarom hebben we een voedselinnamedatabank ontwikkeld, specifiek gericht op voedselallergieonderzoek. Daarnaast moet modelmatig voorspeld kunnen worden hoeveel allergeen er in een voedingsmiddel zit, niet elke batch of verpakking kan immers in het laboratorium geanalyseerd worden”, aldus Houben. Ronsmans: “TNO heeft kwantificering van allergenenrisico's mogelijk gemaakt. Door gegevens over de gevoeligheid van allergische consumenten en consumptiepatronen te combineren kunnen nu referentiedoseringen opgesteld worden. Dit is baanbrekend en erg belangrijk voor de industrie.”

Duurzame voeding

De tweede doelstelling – het ontwikkelen van methoden om de veiligheid van nieuwe voedingsmiddelen te waarborgen – heeft te maken met de overgang naar duurzaam voedsel. “We willen allemaal naar duurzaam voedsel met alternatieve eiwitbronnen”, licht Houben toe, “maar dit heeft als nadeel dat het de kans op de introductie van nieuwe allergenen met zich meebrengt. Op dit gebied is nog het nodige werk te verrichten. We weten niet waarom het ene eiwit sterk allergeen is en het andere niet. We hebben een programma opgezet om eiwitten daarop te gaan testen. We proberen een multifactoriële methode te ontwikkelen die nieuwe allergieën kan voorspellen. Er zijn immers meerdere factoren die een rol spelen en elkaar beïnvloeden, zoals het eiwit zelf, hoe afbreekbaar het is, de opname en de interactie met het afweersysteem”, licht Houben toe. Prioritisering van allergenen is een belangrijk aspect waar TNO en Coca-Cola, binnen de ILSI Europe context, aan hebben gewerkt (doelstelling 1 en 2). “Hoe bepaal je vanuit een risicomanagementstandpunt, op een populatieniveau, welke allergenen geprioritiseerd dienen te worden? Dit is een vraag die we in de dagelijkse realiteit van de markt moeten bekijken (risicomanagement-programma’s, wetgeving), maar die ook verder wetenschappelijk onderzoek kan prioriteren”, denkt Ronsmans.

Voorkomen en genezen

De derde doelstelling, die zich richt op het voorkomen en genezen van voedselallergie, staat nog in de kinderschoenen. Houben: “Er zijn wel aanknopingspunten voor therapie en preventie, maar we hebben nog te weinig inzage in wat er gebeurt als ingegrepen wordt in het immuunsysteem. Hiertoe onderzoeken we de interacties tussen de verschillende onderdelen van het afweersysteem zodat we naast de werkzaamheid ook de veiligheid en risico’s op bijwerkingen van interventies in kaart kunnen brengen”, vertelt Houben.

Voedselallergievrij in 2030?

Naast deze wetenschappelijke uitdagingen ligt er een maatschappelijke uitdaging. “Technisch gezien moet het mogelijk zijn om in 2030 een voedselallergievrije wereld te hebben. Maar om dit daadwerkelijk te bereiken is ook een kwestie van keuzes en prioriteiten. We moeten zorgen dat we het onderwerp op de agenda houden”, besluit Houben.

Bevat sporen van…

“Er is geen duidelijke regelgeving over hoe om moet worden gegaan met de mogelijke aanwezigheid van allergenen in een product. Nu staan er veelal waarschuwingen als ‘dit product bevat mogelijk sporen van…’ op producten. Maar deze waarschuwingen vertonen vaak geen correlatie met de daadwerkelijke risico’s en zijn verwarrend voor consumenten. Met onze kennis over risico’s en gevoeligheid hebben we, samen met FARRP, een kwantitatieve richtlijn voor waarschuwingsetikettering van voedingsmiddelen ontwikkeld, gebaseerd op een acceptabel restrisiconiveau. Deze richtlijn is in Australië en Nieuw-Zeeland ingevoerd. We hopen dat zo’n richtlijn ook snel in de VS en Europa doorgevoerd wordt, het betekent immers voor de allergische consument een enorme stap voorwaarts. Maar dit zal nog wel een aantal jaren duren”, verwacht Houben. “Er moet inderdaad nog veel water naar de zee. Het is belangrijk dat alle betrokkenen het belang inzien van het aanvaarden en implementeren van een kwantitatieve richtlijn voor waarschuwingsetikettering. Op die manier kunnen we de geloofwaardigheid van deze etikettering naar de allergische consument toe herstellen", stelt Ronsmans.

Wilt u meer informatie over voedselallergie?

Download de whitepaper

Download de whitepaper
column

Leefstijl als Medicijn biedt businesskansen

13 jul '17 - 3 min
Er waait een nieuwe wind door de gezondheidszorg. Nou ja, het is nog een briesje maar wel een met de potentie om uit te groeien tot een flinke storm. Althans als... Lees meer
blik op de toekomst

Op weg naar een voedselallergievrije wereld in 2030

2 dec '16 - 1 min
Voedselallergie is een veel voorkomend gezondheidsprobleem. Het heeft grote impact op de kwaliteit van leven en ook de economische impact is enorm. Maar er is goed... Lees meer
dossier

Het gezonde leven van de toekomst

6 okt '16 - 4 min
Van jong tot oud vitaal meedoen aan onze samenleving en tegelijkertijd de gezondheidszorg betaalbaar op een kwalitatief hoog peil houden. Dat is de uitdaging waar... Lees meer
feiten & cijfers

Mood food: interactie tussen voedsel en emotie

6 jun '16 - 2 min
Wat we eten beïnvloedt hoe we ons voelen, andersom geldt hetzelfde. Hoe komt dat? Wat is de link tussen voedsel en emotie? Onderzoek naar de smaakperceptie en de... Lees meer
uitgelicht

Afrikaanse krekels: investeren in nieuwe eiwitbronnen

11 apr '16 - 4 min
In Kenia en Oeganda kweken zo’n 45 boeren insecten voor de eiwitproductie. Eind 2017 moeten er maar liefst 600 kleine commerciële kwekerijen zijn. Als onderdeel... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.