Geavanceerde monitoring van vogels en vleermuizen

<div><ul> <li><a href="https://ventures.tno.nl/portfolio/aerosense" class="siteLink">Aerosense</a>: Een bewezen systeem voor objectieve aanvaringsdetectie, voortgekomen uit TNO-onderzoek en gecommercialiseerd via spinoff AeroSense. Het levert feitelijk bewijs over interacties tussen soorten en turbines.</li> <li><a href="https://grow-offshorewind.nl/project/birdsafe" class="externLink">BirdSafe</a>: Uitgebreide offshore migratieonderzoeken die radar, beeldvorming en ecologische analyse integreren om gedrag, vlieghoogtes en migratie-intensiteit in kaart te brengen. Op de onderstaande afbeelding is een array van nachtzichtcamera's te zien, geïnstalleerd op het transitiestuk van de 11MW-turbine binnen HKZ, ten behoeve van het BirdSafe-project.</li> </ul><p><img src="/publish/pages/14924/c-birdsafe-grow-6a_1.jpg" alt="c-BirdSafe-GROW-6A" width="900" data-sources="[{"width":344,"height":275,"src":"/publish/pages/14924/344px/c-birdsafe-grow-6a_1.jpg","sizeClass":"size_344px"},{"width":600,"height":480,"src":"/publish/pages/14924/600px/c-birdsafe-grow-6a_1.jpg","sizeClass":"size_600px"},{"width":900,"height":720,"src":"/publish/pages/14924/c-birdsafe-grow-6a_1.jpg"}]" height="720" data-id="14924" id="img_pagvld_465530_0" class="img_pagvld_465530_0" resolved="true" /></p><ul> <li> <p>Vleermuis monitoring & modellering: Maatwerksoplossingen, waaronder Bat Track & Trace voor het identificeren van bewegingspatronen en het beoordelen van soort-specifieke risicoprofielen.</p> </li> </ul><p>Zie je de monitoringoplossing die bij jouw behoeften past niet staan? Neem contact met ons op en laten we die samen ontwerpen.</p></div>

Impactmitigatie die natuur beschermt en productie optimaliseert

<div><ul> <li>Het Zwarte Wiek project in de Eemshaven en gerelateerde projecten (waaronder ZWEMT) tonen aan hoe aanpassingen in turbineontwerp en operationele strategieën botsingsrisico's kunnen verminderen zonder concessies te doen aan energieopbrengst. Deze initiatieven illustreren hoe ecologie en windenergie beide gebaat zijn bij data-gestuurde interventies.</li> <li>Slimme stilstand: Dynamische, detectie-gebaseerde operationele aanpassingen die productieverliezen aanzienlijk beperken ten opzichte van statische stilstand-regimes.</li> </ul></div>

Wind energie & biodiversiteit: een technologiegedreven pad naar natuurinclusieve groei

Thema:: Windparken Noordzee versnellen

De energietransitie versnelt, maar biodiversiteitsdoelstellingen moeten parallel ook worden behaald . TNO ondersteunt overheden en ontwikkelaars met een geïntegreerde Meet–Model–Mitigeer-aanpak, die verantwoorde groei van windenergie mogelijk maakt terwijl de natuur wordt beschermd maar onnodige stopzetten van turbines wordt geminimaliseerd.

Maatschappelijke uitdaging: hernieuwbare energie en ecologie integreren

Windenergie breidt snel uit om de Europese en Nederlandse klimaatambities te realiseren. In Nederland alleen al wordt verwacht dat het geïnstalleerde windvermogen tegen 2050 drie- tot vijfvoudig toeneemt, voornamelijk offshore. Tegelijkertijd streven Europa en Nederland naar een twee- tot vijfvoudige verbetering van de natuurkwaliteit, zowel in omvang als in ecologische conditie. Deze ambities concurreren rechtstreeks om ruimte, met name in dichtbezette omgevingen zoals de Noordzee en het Nederlandse vasteland.

Zowel offshore als onshore gebieden kennen aanzienlijke ruimtelijke conflicten. Kaarten tonen overlappende aanspraken van windparken, landbouw, visserij, Natura 2000-gebieden, scheepvaartroutes, militaire zones en infrastructuurcorridors. Zonder gecoördineerde, proactieve maatregelen kunnen ecologische beperkingen het windvermogen limiteren, operationele kosten verhogen en frequent stilstand vereisen, wat de voorspelbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie ondermijnt.

Windparken kunnen vogels, vleermuizen, zeezoogdieren en ander leven op zeebeïnvloeden. Er bestaan echter nog aanzienlijke kennislacunes over gedragspatronen rond turbines, werkelijke aanvaringsrisico’s en cumulatieve ecologische effecten over meerdere windparken. Als TNO begrijpen wij dat veel van het huidige inzicht gebaseerd is op menselijke observatie; schaalbare, objectieve en technologisch gestuurde monitoring is essentieel voor robuuste ecologische beoordelingen en onderbouwd beleid.

TNO's visie: de 3M-aanpak voor natuurinclusieve windenergie

TNO hanteert een multidisciplinaire Meet–Modeleer–Mitigeer (3M)-methodologie die ecologische wetenschap, sensorinnovatie, data-analyse en windenergie-expertise integreert. Deze aanpak ondersteunt evidence-based besluitvorming bij ontwerp, vergunningverlening en exploitatie, en het minimaliseren van onnodige downtime.

Als onafhankelijke toegepast-onderzoeksorganisatie verbindt TNO overheden, ontwikkelaars, natuurorganisaties en toezichthouders. Deze neutrale positie waarborgt feitelijk onderbouwde dialoog en transparante besluitvormingskaders gedurende de gehele waardeketen van windenergie.

TNO zet een uitgebreide sensorsuite in — waaronder radar, thermische en Pan-Tilt-Zoom-camera's, microfoons, vibratiesensoren en eDNA-bemonstering — om nauwkeurige, continue data over vogels, vleermuizen en lokale biodiversiteit te verzamelen. Deze metingen vervangen gefragmenteerde observaties door betrouwbaar, herhaalbaar ecologisch bewijs.

Wij combineren AI-gestuurde data-analyse met ecologische modellering om soortgedrag, botsingsrisico's en migratiestromen te voorspellen. Onze modellen werken op turbine-, windpark- en systeemschaal en ondersteunen lay-outoptimalisatie, risicobeoordelingen en vergunningsprocedures die wetenschappelijk onderbouwd zijn.

TNO ontwikkelt en evalueert mitigatiestrategieën zoals slimme stilstandsvoorzieningen, drempel gebaseerde operationele aanpassingen en ontwerpwijzigingen. Deze maatregelen verminderen het ecologische risico met zo min mogelijk productieverlies, zodat windparkexploitatie duurzaam en economisch haalbaar blijft.

3m_approach — Meet–Model–Mitigeer (3M)-methodologie

Oplossingen en meerwaarde: van hoog-resolutie monitoring tot systeemniveau-optimalisatie

Aerosense: Een bewezen systeem voor objectieve aanvaringsdetectie, voortgekomen uit TNO-onderzoek en gecommercialiseerd via spinoff AeroSense. Het levert feitelijk bewijs over interacties tussen soorten en turbines.
BirdSafe: Uitgebreide offshore migratieonderzoeken die radar, beeldvorming en ecologische analyse integreren om gedrag, vlieghoogtes en migratie-intensiteit in kaart te brengen. Op de onderstaande afbeelding is een array van nachtzichtcamera's te zien, geïnstalleerd op het transitiestuk van de 11MW-turbine binnen HKZ, ten behoeve van het BirdSafe-project.

c-BirdSafe-GROW-6A

Vleermuis monitoring & modellering: Maatwerksoplossingen, waaronder Bat Track & Trace voor het identificeren van bewegingspatronen en het beoordelen van soort-specifieke risicoprofielen.

Zie je de monitoringoplossing die bij jouw behoeften past niet staan? Neem contact met ons op en laten we die samen ontwerpen.

TNO transformeert sensorobservaties tot bruikbare inzichten via AI en geavanceerde modellering. Deze tools ondersteunen vergunningaanvragen, beoordelen cumulatieve effecten over windparken heen en onderbouwen gerichte, evidence-based mitigatie, waarbij stilstand wordt beperkt tot uitsluitend die momenten waarop risico's wetenschappelijk zijn aangetoond.

Het Zwarte Wiek project in de Eemshaven en gerelateerde projecten (waaronder ZWEMT) tonen aan hoe aanpassingen in turbineontwerp en operationele strategieën botsingsrisico's kunnen verminderen zonder concessies te doen aan energieopbrengst. Deze initiatieven illustreren hoe ecologie en windenergie beide gebaat zijn bij data-gestuurde interventies.
Slimme stilstand: Dynamische, detectie-gebaseerde operationele aanpassingen die productieverliezen aanzienlijk beperken ten opzichte van statische stilstand-regimes.

Onze oplossingen zijn toepasbaar op elke schaal, van individuele turbine-instellingen en windparklay-outs tot Noordzee-breed systeemmodellen die migratiecorridors, ecologische doelstellingen en energiedispatch omvatten. Dit maakt strategische, langetermijn optimalisatie van energieproductie binnen ecologische grenzen mogelijk.

TNO leidt baanbrekend onderzoek zoals Aerosense, Black Blade, BirdSafe en Bat Track & Trace. Wij werken nauw samen met Wageningen University & Research, de Universiteit van Amsterdam, ecologische adviesbureaus en talrijke Europese offshore-ontwikkelaars.

Deze samenwerkingen versterken de wetenschappelijke geloofwaardigheid en zorgen ervoor dat oplossingen schaalbaar zijn binnen verschillende regelgevende en natuurlijke omgevingen.

Waarom TNO?

Waardecreatie door vermindering van onnodige stilstand, snellere vergunningverlening en robuuste ecologische prestaties, wat duurzame uitbreiding van windenergie mogelijk maakt.
Onafhankelijke expertise, vertrouwd door overheid, industrie en ecologische partners.
Aansluiting op regelgeving, met ondersteuning bij naleving van evoluerende milieuwetgeving en vereisten voor milieueffectbeoordeling.
TNO zet zich in voor robuuste, technologie gedreven oplossingen die waarborgen dat de groei van windenergie hand in hand gaat met ecologisch behoud en herstel.

Wij nodigen ontwikkelaars, beleidsmakers, toezichthouders en NGO's uit om te verkennen hoe onze 3M-aanpak jouw project kan ondersteunen — of het nu gaat om locatieselectie, vergunningverlening, monitoringstrategie of operationele optimalisatie.

Ben je op zoek naar een oplossing die niet direct op deze pagina wordt aangeboden? Wij voeren graag een verkennend gesprek over wat wij kunnen ontwikkelen om aan jouw onderzoeksbehoeften te voldoen.

Neem contact met ons op

Sla navigatie over (Neem contact met ons op)

Joep Breuer

Functie:
Senior Consultant Wind Energy/Ecology
Joep versnelt de energietransitie met aandacht voor ecologie. Hij benut TNO’s brede expertise om uiteenlopende stakeholders te verbinden. Gedreven door zijn passie voor innovatie verkent hij nieuwe technologische mogelijkheden die helpen complexe vraagstukken op te lossen en stappen te zetten richting een duurzamere toekomst.

Meer over Joep
- Standplaats:
  Rijswijk - Kesslerpark
- E-mail:
  E-mail Joep
Grace Paranjape

Functie:
Business developer Energy Supply
Grace stimuleert de ontwikkeling van strategische partnerschappen en innovatietrajecten die de energietransitie versnellen. Ze richt zich op het omzetten van nieuwe kansen in schaalbare oplossingen, het bevorderen van samenwerkingen die marktbehoeften verbinden met baanbrekend onderzoek, en het vormgeven van duurzame bedrijfsstrategieën voor de energiesystemen van de toekomst.

Meer over Grace
- Standplaats:
  Rijswijk - Kesslerpark
- E-mail:
  E-mail Grace