Soort project:
Project
Thema:
Natte kunstwerken

Einde-Technische-Levensduur-methodiek voor infrastructuur

In samenwerking met

Rijkswaterstaat

Veel sluizen en andere constructies zijn gebouwd vóórdat de huidige veiligheidsnormen bestonden. Daardoor is het lastig om goed te bepalen wanneer ze aan vervanging toe zijn. De huidige beoordelingsnormen voor bestaande constructies, zoals de NEN 8700-serie en RBK, gaan uit van een vaste levensduur. Daarbij wordt de werkelijke staat van een object vaak onvoldoende meegenomen. Daarom ontwikkelen we de Einde-Technische-Levensduur-methodiek.

Hoe veilig is een sluis na 30 jaar nog?

Dat weten we nu vaak niet precies. Zonder inzicht in de actuele constructieve veiligheid is het lastig beslissen of een sifon of sluis nog jaren mee kan, of juist niet. Binnen dit project ontwikkelen we een methode om de zogeheten Einde Technische Levensduur (ETL) te bepalen. Daarmee kunnen we onderbouwd zeggen: deze constructie kan de komende 30 jaar nog veilig mee. Het resultaat is een methodiek die straks standaard gereedschap kan worden voor ingenieurs.

Wat maakt de aanpak vernieuwend?

De nieuwe ETL-methodiek kijkt anders naar veiligheid. Om nauwkeurig te bepalen wanneer een kunstwerk niet meer veilig is, moeten we de ontwikkeling van de veiligheid in de tijd kunnen voorspellen en niet alleen uitgaan van een vaste periode van bijvoorbeeld 30 jaar.

Daarbij houden we rekening met de verwachte belasting bij normaal gebruik van de constructie, zoals waterdruk tegen sluisdeuren of gronddruk op de wanden van de sluiskolk. Ook wordt gekeken naar verschillende degradatiemechanismen, zoals betonveroudering of corrosie van staal. Dit maakt het mogelijk om de levensduur realistischer in te schatten en renovatie of vervanging beter te plannen.

"Veiligheid beoordeel je altijd in relatie tot tijd. Dit onderzoek helpt om nu al met rekenregels te bepalen of een kunstwerk voldoet, en om strategisch vooruit te kijken. Zeker bij complexe objecten zoals sluizen kan het veel opleveren als je weet wanneer dit object aan de beurt is."

Diego Allaix

TNO

Wat betekent veilig precies

De eerste vraag daarbij is: aan welke veiligheidseisen moeten natte kunstwerken eigenlijk voldoen? Voor bruggen is dat al vastgelegd in de RBK, maar voor natte kunstwerken nog niet. Er zijn waterveiligheidsnormen, maar als een sluis onderdeel is van een primaire waterkering geldt bijvoorbeeld ook het Besluit bouwwerken leefomgeving, wat onderdeel is van de Omgevingswet. Voor sommige kunstwerken geldt dan dus een dubbel regime. Om veilig te kunnen beheren, moet daarom eerst duidelijk zijn wát veilig precies betekent. En hoe je dat vervolgens vertaalt naar praktische beoordelingsregels.

Bij het vaststellen van de betrouwbaarheidseisen onderzoeken we twee belangrijke aspecten:

  • menselijke veiligheid (voor gebruikers en inspecteurs) en;
  • economische afwegingen.

Het versterken van een sluis kost veel geld, maar het falen of uitvallen ervan kan veel grotere schade veroorzaken. Daarom onderzoeken we verschillende versterkingsopties en hun kosten, én de mogelijke schade bij uitval.

Toepassing in de praktijk

Om deze ETL-methodiek zo eenvoudig mogelijk toepasbaar te maken, vertalen we als laatste stap de betrouwbaarheidseisen naar partiële factoren. Deze methode gebruiken ingenieurs nu al in de RBK-bruggen en de NEN 8700-series. Dit jaar werken we aan een voorstel voor veiligheidseisen voor bestaande sluizen. Ook ontwikkelen we partiële factoren voor materiaalsterkte en belastingen en hoe we deze kunnen aanpassen op basis van inspecties en testen. Eind 2026 hopen we de methodiek af te ronden, zodat ingenieursbureaus ermee aan de slag kunnen.