Waarom is het begrijpen van netcongestie belangrijk?

<div><p>Het begrijpen van netcongestie is essentieel om de energietransitie soepel te laten verlopen en om te zorgen dat nieuwe aansluitingen en toepassingen betrouwbaar van stroom kunnen worden voorzien. Netcongestie kan de energietransitie vertragen, bijvoorbeeld door vertragingen bij de uitrol van elektrisch vervoer en warmtepompen.</p><p>Inzicht in waar en wanneer het probleem zich voordoet en welke oplossingen en innovaties netcongestie kunnen verhelpen, zijn van groot belang om de energietransitie tot een succes te brengen. Het gaat zowel om technische oplossingen als oplossingen op het gebied van gedrag en economie.</p><p>De situatie is op dit moment zo nijpend, dat er op korte termijn ingrijpende beslissingen moeten worden gemaakt over wie wel en wie niet wordt aangesloten op het net. Dit heeft brede maatschappelijke gevolgen.</p><p>Het creëert ongelijkheid tussen gebruikers die al aangesloten zijn en nieuwe gebruikers, en heeft economische en maatschappelijke impact doordat netcapaciteit niet optimaal wordt benut. Voor een rechtvaardige, inclusieve energietransitie is het van belang deze verschillende groepen in kaart te brengen en dit mee te nemen in beslissingen rondom de aanpak van netcongestie.</p></div>

Wie hebben ermee te maken?

<div><p>Netcongestie raakt een breed scala aan betrokkenen:</p><ul> <li>Bewoners die willen verduurzamen: bij de installatie van warmtepompen of kan een verzwaring van de aansluiting nodig zijn,</li> <li>Autogebruikers die willen overstappen naar elektrisch rijden: de uitrol van publieke laadinfrastructuur kan achterblijven en voor een eigen laadpaal is mogelijk geen capaciteit,</li> <li>Netbeheerders: verantwoordelijk voor het functioneren van het elektriciteitsnet.</li> <li>Overheden en beleidsmakers: bij klimaat- en elektrificatiebeleid.</li> <li>Innovatie- en technologiepartijen: ontwikkelen slimme oplossingen voor flexibiliteit en efficiënt netgebruik.</li> </ul></div>

Netcongestie en oplossingen voor het elektriciteitsnet

Thema:: Energieneutraal oplossingen

De energietransitie zet het elektriciteitsnet onder toenemende druk. Door de groei van elektrisch vervoer, warmtepompen, zonnepanelen en andere elektrische toepassingen ontstaan steeds vaker piekmomenten waarin de capaciteit van het netwerk tijdelijk ontoereikend is. Dit leidt tot netcongestie, een situatie waarin pieken van gebruik of teruglevering van elektriciteit het net (lokaal) overbelast – vergelijkbaar met een file op het elektriciteitsnet.

Wanneer er onvoldoende capaciteit is, kan een wachtrij ontstaan voor nieuwe aansluitingen of verzwaringen. Zowel grootverbruikers van elektriciteit, als huishoudens en kleine bedrijven, kunnen hierdoor beperkt worden in de toegang tot elektriciteit.

TNO biedt inzicht in het probleem en oplossingen rondom netcongestie. We ondersteunen organisaties en overheden om netcongestie aan te pakken en een rechtvaardige energietransitie mogelijk te maken. Op deze hubpagina hebben we informatie en projecten verzameld gericht op netcongestie bij kleinverbruikers: particulieren, en kleine bedrijven en instellingen.

Netcongestie kan optreden op alle netniveaus: hoogspanning, middenspanning en laagspanning. Een wijk kan bijvoorbeeld overbelast raken doordat veel laadpunten en warmtepompen tegelijk actief zijn, en op zonnige zomerdagen kan op sommige plekken minder zonne-energie tijdelijk teruggeleverd worden. Zowel vraag- als aanbodpieken dragen bij aan congestie.

Het begrijpen van netcongestie is essentieel om de energietransitie soepel te laten verlopen en om te zorgen dat nieuwe aansluitingen en toepassingen betrouwbaar van stroom kunnen worden voorzien. Netcongestie kan de energietransitie vertragen, bijvoorbeeld door vertragingen bij de uitrol van elektrisch vervoer en warmtepompen.

Inzicht in waar en wanneer het probleem zich voordoet en welke oplossingen en innovaties netcongestie kunnen verhelpen, zijn van groot belang om de energietransitie tot een succes te brengen. Het gaat zowel om technische oplossingen als oplossingen op het gebied van gedrag en economie.

De situatie is op dit moment zo nijpend, dat er op korte termijn ingrijpende beslissingen moeten worden gemaakt over wie wel en wie niet wordt aangesloten op het net. Dit heeft brede maatschappelijke gevolgen.

Het creëert ongelijkheid tussen gebruikers die al aangesloten zijn en nieuwe gebruikers, en heeft economische en maatschappelijke impact doordat netcapaciteit niet optimaal wordt benut. Voor een rechtvaardige, inclusieve energietransitie is het van belang deze verschillende groepen in kaart te brengen en dit mee te nemen in beslissingen rondom de aanpak van netcongestie.

Netcongestie raakt een breed scala aan betrokkenen:

Bewoners die willen verduurzamen: bij de installatie van warmtepompen of kan een verzwaring van de aansluiting nodig zijn,
Autogebruikers die willen overstappen naar elektrisch rijden: de uitrol van publieke laadinfrastructuur kan achterblijven en voor een eigen laadpaal is mogelijk geen capaciteit,
Netbeheerders: verantwoordelijk voor het functioneren van het elektriciteitsnet.
Overheden en beleidsmakers: bij klimaat- en elektrificatiebeleid.
Innovatie- en technologiepartijen: ontwikkelen slimme oplossingen voor flexibiliteit en efficiënt netgebruik.

Huidige stand van zaken

Netcongestie kan al in 2026 optreden in woonwijken tijdens piekuren.
Innovaties zoals slimme apparaten en flexibiliteitsoplossingen zijn niet volledig benut.
Particulieren zijn bereid om meer flexibel te zijn in hun elektriciteitsgebruik, maar oplossingen die aansluiten mij mensen hun waarden, belangen en voorkeuren zijn nog niet breed beschikbaar. Ook worden particulieren nog niet breed geïnformeerd, ondersteund en gestimuleerd.
Nationale actieplannen, investeringsroutes en vernieuwde processen voor netverzwaring en flexibiliteit worden voorbereid.

Oplossingen en toekomstperspectief

Oplossingen voor netcongestie omvatten zowel technische, organisatorische, sociale en economische maatregelen. Het elektriciteitsnet kan worden verzwaard door uitbreiding en optimalisatie van de infrastructuur.

Daarnaast kan bestaande capaciteit slimmer worden benut via flexibele vraagsturing en integratie van zonnepanelen, warmtepompen en laadpunten.

Ook aanpassing van marktordening en regelgeving is belangrijk, zodat samenwerking tussen netbeheerder, eindgebruikers, energiegemeenschappen en overheid wordt gefaciliteerd.

En tot slot is sociale innovatie cruciaal, want de mens staat centraal in de transitie.

TNO benadrukt dat het combineren van technische, systeem- en gedragsmaatregelen essentieel is voor een robuust elektriciteitsnet dat de energietransitie ondersteunt en daarbij iedereen de mogelijkheid geeft mee te doen in de energietransitie.

Wat doet TNO?

TNO onderzoekt het energiesysteem integraal, met inzicht in opwek, transport, opslag en verbruik en de maatschappelijke impact. De organisatie werkt aan slimme benutting van het net, bijvoorbeeld door flexibiliteitsoplossingen zoals Home Energy Management Systems (HEMS), slimme laadinfrastructuur en wijkgerichte toepassingen.

TNO ontwikkelt kennis over welke oplossingen aansluiten bij mensen hun belangen, voorkeuren en waarden, zodat de oplossingen effectief zijn. Tevens wordt onderzocht welke groepen in de samenleving hier wel of juist niet gebruik van kunnen maken.

Daarnaast ondersteunt TNO beleid en regelgeving, met advies over aansluitingen, transportovereenkomsten, systeemkosten en marktordening. We testen innovatieve concepten in pilots, zoals Vehicle-to-Grid in Drive2X, waarbij elektrische auto’s niet alleen rijden op lokale zonne-energie, maar ook stroom terugleveren aan het net. Dit verlaagt piekbelasting en kan de kosten voor netverzwaring aanzienlijk reduceren.

Samenwerking met netbeheerders, overheden, industrie en eindgebruikers zorgt ervoor dat innovatieve oplossingen getest en opgeschaald kunnen worden, en dat een rechtvaardige en inclusieve transitie mogelijk blijft.

Neem contact met ons op

Sla navigatie over (Neem contact met ons op)

Marjolein Heezen

Functie:
Consultant Urban Innovation and Mobility
Als consultant Urban Innovation and Mobility werk ik aan het vertalen van innovaties naar de maatschappij zodat ze bijdragen aan maatschappelijke doelen en toekomstbestendigheid. Mijn vakgebied richt zich op stedelijke vraagstukken, nieuwe mobiliteitsconcepten en innovatie capaciteit, met als doel om inzicht te creëren in vraagstukken rondom beleid, governance en strategie.

Meer over Marjolein
- Standplaats:
  Den Haag - New Babylon
- E-mail:
  E-mail Marjolein
Hanna van Sambeek

Functie:
Senior Consultant Energy Systems
De energietransitie en netcongestie zijn mijn focusgebieden als consultant en projectleider bij de afdeling Energy Transition Studies. Ik gebruik mijn brede ervaring in en kennis van de energiesector voor onderzoeken naar ons toekomstige energiesysteem en strategieën om het te realiseren. Een intrinsieke motivatie om deze wereld schoner, gezonder en eerlijker te maken is wat mij drijft.

Meer over Hanna
- Standplaats:
  Amsterdam - Radarweg
- E-mail:
  E-mail Hanna

Terug naar navigatie (Neem contact met ons op)

Laat je verder inspireren

19 resultaten, getoond 1 t/m 5

TNO-kennis vormt basis voor woonlasten neutrale verduurzaming bij ABN AMRO-proef

Informatietype:: Insight

22 januari 2026

Een gezamenlijk rapport van TNO, het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft geleid tot een concreet initiatief in de financiële sector.

Lees meer

over TNO-kennis vormt basis voor woonlasten neutrale verduurzaming bij ABN AMRO-proef