TNO en partners starten project om langetermijnenergieopslag in Nederlands energiesysteem te versnellen

Energieopslag sleutel voor toekomstbestendig energiesysteem

Technologieën voor langdurige energieopslag maken het mogelijk om hernieuwbare energie 8 tot 100 uur op te slaan en flexibel in te zetten. Dit helpt het afschakelen van duurzame energie-opwek te voorkomen en bevordert een stabielere energievoorziening.

“Langdurige energieopslag wordt steeds belangrijker. We zien nu al dat netcongestie in Nederland steeds langer aanhoudt en dat de leveringszekerheid van energie een probleem begint te worden, waardoor meerdere uren opslag noodzakelijk worden. Het is belangrijk dat we enerzijds LDEStechnologie blijven ontwikkelen en anderzijds marktprikkels creëren om een goed functionerende LDESmarkt tot stand te brengen. ESNL is verheugd partner te zijn om samen aan deze noodzakelijke voorwaarden te werken,” zegt Jeroen Neefs, Director Energy Storage NL (ESNL).

“Het in staat stellen van industriële energiegebruikers om dynamisch en sterk geautomatiseerd te reageren op de fluctuerende beschikbaarheid van hernieuwbare energie én op de beschikbare capaciteit in het regionale elektriciteitsnet, is het volgende grote vraagstuk dat we in ons energiesysteem moeten oplossen. Als TU/e zijn we enthousiast om bij te dragen aan dit zeer innovatieve project,” zegt Koen Kok, Professor Intelligent Energy Systems aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e).

TU/e zal coördinatiemechanismen en analysetools voor regionale energiesysteemintegratie gebruiken en verder ontwikkelen. “Als TU/e streven we naar een standaard simulatieset gebaseerd op Digital Twins, om systeemintegratiecases zoals in RenewaFLEXNL te analyseren. Dit project is een belangrijke stap in die richting,” vervolgt Kok.

“Binnen RenewaFLEXNL stelt onze samenwerking met HilverdaFlorist ons in staat om innovatie op systeemniveau te vertalen naar echte operationele praktijk. Door direct samen te werken met een energieintensieve gebruiker laten we zien hoe de geïntegreerde thermische en elektrische opslag van BB One netcongestie kan verlichten en tegelijkertijd betrouwbare warmte en stroom kan leveren waar dat het meest nodig is”, zegt Pieter Blok, CEO BB One.

Balans vraag en aanbod

De groeiende hoeveelheid wind en zonneenergie in ons Nederlandse energiesysteem maakt het steeds moeilijker om vraag en aanbod in balans te houden. Als een van de grootste energiebedrijven van Nederland heeft Vattenfall de verantwoordelijkheid om betaalbare energie te leveren, waar en wanneer dat nodig is. Daarom krijgt opslag een steeds belangrijkere rol bij het waarborgen van de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van het energiesysteem.

De huidige batterijtechnologie heeft de afgelopen jaren enorme vooruitgang geboekt, waardoor deze steeds toegankelijker wordt. Maar deze batterijen kunnen economisch gezien maximaal enkele uren energie opslaan. Daarom dragen wij graag onze expertise bij om oplossingen te vinden voor langdurige energieopslag, zodat ook perioden van meerdere dagen zonder wind en zon kunnen worden overbrugd zonder het gebruik van fossiele brandstoffen,” zegt Martijn van Berlo, Market Developer Onshore Wind, Vattenfall.

Van technologie naar praktijk: drie Nederlandse pilotprojecten

RenewaFLEXNL ontwikkelt drie complementaire oplossingen — elektrochemisch, thermisch en ijzerlucht — en test deze in de praktijkcases die typische Nederlandse systeemuitdagingen weerspiegelen:

• Rotterdamse Haven: integratie van opslag met offshore wind om groene elektriciteit en warmte te leveren aan energieintensieve industrie.
• De Kwakel: inzet van warmte en elektriciteit uit energieopslag om kassen minder afhankelijk te maken van gasgestookte WKK.
• Altena: combinatie van hernieuwbare opwekking, energieopslag, laden van elektrische vrachtwagens en warmtevoorziening voor kassen en lokale afnemers.

In de pilots wordt onderzocht hoe langetermijnenergieopslag congestie kan reduceren, duurzame energie beter kan benutten en regionale energiezekerheid kan versterken.

Drie innovatieve Nederlandse opslagtechnologieën

Het consortium onderzoekt drie oplossingen:

• Aquabattery (elektrochemisch) – schaalbare zuurbase flowbatterij op basis van zoutwater.
• ORE Energy (ijzerlucht) – meerdaagse opslag via omkeerbare oxidatie van ijzer, geschikt voor netstabiliteit en kostenefficiënte flexibiliteit.
• BB1 Project (thermisch & elektrisch hybride) – warmtepompen, watergebaseerde warmteopslag en natriumion batterijen met slimme aansturing.

Naast technologische ontwikkeling richt RenewaFLEXNL zich op systeemintegratie: technoeconomische analyses, levenscyclusanalyses, businesscases en aanbevelingen voor toekomstige regelgeving. Een nationale systeemanalyse moet helder maken waar langetermijn energieopslag de grootste maatschappelijke waarde kan leveren.

Consortium

Het project wordt uitgevoerd door een breed samenwerkingsverband met onder andere TNO (coördinator), TU/e, DNV, Vattenfall, Vopak, Nobian, Stedin, Aquabattery, ORE Energy, BB1 Project, HilverdaFlorist, Butterfly Orchid, Emmett Green, EFS, Ecomatters, New Ground Law en Energy Storage NL.

Klankbordpartners en stakeholders zijn onder meer TenneT, Alliander, Enexis, het Havenbedrijf Rotterdam, Glastuinbouw Nederland en vertegenwoordigers uit de industrie en transport. RenewaFLEXNL ontvangt financiering uit het Nederlandse MOOIprogramma.