Tijdmaker in beeld: Amir Fattahi over energiemodellen
Nederland moet in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat vraagt om scherpe keuzes in een wereld vol onzekerheden. Hoe passen we onze energiebronnenmix aan tijdens de oorlog in Oekraïne? En wat betekenen investeringen in kernenergie voor de toekomst van ons energiesysteem en onze economie? TNO-onderzoeker en genomineerde voor de Young Excellent Researcher-verkiezing 2025, Amir Fattahi werkt aan een slimme manier om niet alleen een paar, maar duizenden verschillende toekomstscenario’s door te rekenen en te ontdekken welke het best zijn voor energie, klimaat en economie.
Energiemodellen
“Ik werk aan een onderzoek waarbij we duizenden toekomstscenario’s kunnen voorspellen, met behulp van energiemodellen. Dit project heet het Scenario Space Project. Alle keuzes die we maken, kunnen positieve of negatieve consequenties hebben voor het klimaat en onze economie. Denk aan vliegen, aardgas gebruiken, zonnepanelen installeren etc. Ons doel is om de maatschappij te informeren over de gevolgen van verschillende keuzes. Bijvoorbeeld de impact van investeren in nucleaire energie, of juist in windturbines op zee.”
Minder autorijden of meer zonnepanelen?
“Dankzij onze modellen kunnen we duizenden mogelijke scenario’s simuleren en daarvan de uitkomsten voorspellen. Dat doen we door onze energiemodellen efficiënter te maken en door parallelle computatie toe te passen: dat houdt in dat we de berekeningen van de energiemodellen gelijktijdig uit laten voeren op meerdere computers, waardoor het minder tijd kost."
"Zo kunnen we bijvoorbeeld zien wat er gebeurt als we veel minder zouden autorijden, of als we meer zonnepanelen zouden installeren. Beleidsmakers die bezig zijn met klimaatplannen, hoeven dankzij deze voorspellingen dus minder te gissen. Ze kunnen namelijk meteen zien wat een bepaalde keuze oplevert en of het de moeite waard is om te doen. Dit kan de maatschappij miljarden euro’s schelen.”
“In de toekomst kunnen we met behulp van deze duizenden scenario’s aan data ook AI-modellen trainen. Daarmee kan onze aanpak de basis vormen voor kunstmatige intelligentie en machine learning in het energiemodellandschap. We zijn nu al bezig met de eerste stappen.”
Scenario Space Project
“Ik ben erg trots op het Scenario Space Project. Vooral op ons hele team. In minder dan een jaar hebben we deze methode ontwikkeld en toegepast op twee modellen: IESA-Opt en OPERA. We hebben ook al veel positieve feedback gekregen van experts binnen en buiten TNO. Ik denk dat het project een grote impact kan hebben op ons klimaatbeleid. Niet alleen voor beleidsmakers, maar ook voor burgers. We willen alle informatie openbaar maken en ervoor zorgen dat deze toegankelijk is voor iedereen. Ook als je geen expert bent. Op deze manier kan iedereen inzicht krijgen in verschillende klimaatbesluiten.”
Overtuigen van meerwaarde
“Normaal kijken we maar naar een paar verschillende toekomstscenario’s. Kijken naar meer dan duizend verschillende scenario’s en die met elkaar combineren, was nogal radicaal. Daarom was een van de grootste uitdagingen om anderen, waaronder de managers en seniors in ons departement, te overtuigen van de meerwaarde van het project. Er was op dat moment ook nog geen markt voor, dus we hadden ons eigen geld geïnvesteerd. Maar het is allemaal gelukt. Daar ben ik heel blij om.”
“Ik vorm een brug tussen de wetenschap en de praktische toepassing van de energiemodellen.”
Samenwerken
“Voor het Scenario Space Project werk ik veel samen met mijn collega’s van Techno Economic Studies binnen onze unit Energy and Materials Transition. En ook met het subteam daarbinnen: Modelling and Scenarios. Daarnaast werk ik samen met mijn collega’s van Circularity & Sustainability Impact. Zij helpen ons met de methodologie van de scenario’s.”
Brug tussen wetenschap en praktijk
“Naast dit project onderzocht ik mondiale energie- en klimaatmodellen zoals TIAM-ECN om te begrijpen hoe we de opwarming tot 1,5 °C kunnen beperken. Daar kan ons huidige Scenario Space-onderzoek ook weer aan bijdragen. Namelijk door te kijken naar mondiale toekomstscenario’s.”
“Naast mijn werk bij TNO, werk ik ook nog een dag in de week aan de Universiteit van Utrecht, als parttime assistent-professor. Daar werk ik nauw samen met PhD- en masterstudenten die ook onderzoek doen naar energiemodellen. Ik vorm daar eigenlijk een soort brug tussen de wetenschap enerzijds, en de praktische toepassing van de modellen die we inzetten bij TNO anderzijds.”