Tijdmaker in beeld: Anthia Solaki over human-machine teaming
Stel je voor dat je als militair op een cruciale missie bent en samenwerkt met een vertrouwde teamgenoot. Tot blijkt dat diegene zijn individuele technische taken nog wel uitvoeren, maar niet meer snapt waarom jij dekking zoekt. Anthia Solaki, genomineerde voor de Young Excellent Researcher Award 2025, traint AI-systemen niet alleen om data te verwerken, maar ook om menselijke redeneringen te begrijpen. Haar werk zorgt ervoor dat autonome systemen echte teamspelers worden, niet slechts hulpmiddelen.
AI-systemen en menselijk redeneren
“Mijn werk bestaat uit 2 hoofdpijlers, allemaal rond één thema: het verbinden van AI-systemen met menselijk redeneren. De eerste pijler is dat ik help bij het ontwikkelen van mensgerichte systemen. Als mensen gebruiken we gezond verstand om beslissingen te nemen zonder veel data nodig te hebben. We begrijpen dingen intuïtief, of het nu gaat om beoordelen of acties ethisch zijn of, praktischer, wanneer je teamgenoten moet waarschuwen voor een gladde weg. Ik werk eraan om AI-systemen diezelfde kennis te geven. En daarbij een 'theory of mind' te geven, die ze in staat stelt te redeneren over wat anderen weten, geloven of van plan zijn. Het gaat niet alleen om de wereld van wiskunde en datapatronen.”
“De tweede pijler is empirische evaluatie. We testen deze systemen met eindgebruikers om te begrijpen hoe mensen AI-gedrag interpreteren. Hebben ze te weinig of te veel vertrouwen in het systeem? Hoe kunnen ze taken het beste delegeren zonder de controle over de systemen te verliezen? Maar ook: hoe kunnen mensen en systemen het beste van elkaar leren? Allemaal om effectievere mens-AI-teams te krijgen.”
AI robuust en betrouwbaar
“De impact draait om het maken van AI-technologie die robuust, betrouwbaar en uitlegbaar is, vooral in situaties waar veel op het spel staat. In oorlogssituaties heb je mogelijk meerdere systemen die samenwerken. Als communicatie wordt verstoord, wil je dat het systeem intelligent blijft functioneren. Als mensen zouden we de beslissing nemen om alleen kritieke informatie door te geven, om niet te veel prijs te geven. Ik werk aan AI die zo'n beslissing ook autonoom kan nemen.”
"Maar het reikt verder dan fysieke oorlogsvoering. Het gaat ook om informatie-oorlogvoering, zoals het begrijpen van iemands mentale toestand wanneer je ze informatie geeft of ze ondersteunt bij kritisch en creatief denken. En naast oorlogsvoering kan het ook nuttig zijn voor veel andere toepassingen. Denk aan brandbestrijding of verkeersmanagement, situaties waarin AI-systemen onder druk naast mensen moeten werken."
"Theory of mind stelt AI in staat om te redeneren over wat anderen weten, geloven of van plan zijn. Het gaat niet alleen over wiskunde en datapatronen voor individuele taken."
Sterke interne, academische en internationale samenwerkingen
“Ik ben ongelooflijk trots op hoe we deze zeer interdisciplinaire problemen aanpakken. Het samenbrengen van de eisen voor defensie, moderne AI-systemen en menselijke teamscenario's via sterke interne, academische en internationale samenwerkingen, in het bijzonder onze NAVO-werkgroepen. Het loont om te zien hoe verschillende disciplines en verschillende landen kunnen samenwerken aan deze grensverleggende uitdagingen.”
Neurosymbolische AI
“Het feit dat er bij defensiewerk zo veel op het spel staat, betekent dat we extra zorgvuldig moeten zijn. Je kunt geen stappen overslaan als de gevolgen van falen ernstig zijn.”
“Werken op de grens van wat mogelijk is, kan ook een uitdaging zijn. Bijvoorbeeld, grote taalmodellen zijn zeer datagedreven, wat beperkingen heeft. Bij taken die theory of mind-gericht zijn, kunnen kleine aanpassingen de output dramatisch veranderen. Daar helpt mijn achtergrond in logica bij. Die biedt een perspectief dat datagedreven benaderingen aanvult.”
"Een ander voorbeeld is het combineren van de patroonherkenningscapaciteiten van neurale netwerken met logisch redeneren, wat soms neurosymbolische AI wordt genoemd. Dit kan ons ondersteunen bij het realiseren van grondige mensgerichte systemen."
Samenwerken
"Ik werk samen met 3 units: Defence, Safety and Security, Mobility and Built Environment en Information and Communications Technology. Binnen die units werk ik met afdelingen zoals Human Machine Teaming, Human Behaviour & Collaboration, Autonomous Systems & Robotics, Data Science en meer. Dus ik zit veel in de trein, onderweg naar TNO-locaties!
“Internationaal ben ik actief in NAVO-werkgroepen. De samenwerkende aard van dit onderzoek is essentieel, geen enkele discipline kan deze uitdagingen alleen oplossen.”
Intellectuele spier
“Twee dingen. Ten eerste zijn diversiteit en inclusie enorm belangrijk voor mij. Zowel voor een prettige werkomgeving maar ook omdat ik denk dat verschillende perspectieven ons onderzoek sterker maken.”
“Ten tweede zou ik collega's willen aanmoedigen om hun intellectuele nieuwsgierigheid te behouden. Ja, we gaan van deadline naar deadline, maar vergeet niet om dingen te doen voor de lol, voor het plezier van denken en ontdekken. Dat is je intellectuele spier.”