Tijdmaker in beeld: Maaike de Boer over hybride AI

Thema:
Digitale samenleving

ChatGPT, Copilot, Gemini, Midjourney… AI is in korte tijd erg populair geworden. Zeg maar gerust een hype. Maar in hoeverre kunnen we nu echt op die tools vertrouwen? Kijk naar de recente stemadviezen voor de Tweede Kamerverkiezingen gegeven door AI en we weten het antwoord op die vraag. Senior data scientist en genomineerde voor de Young Excellent Researcher-verkiezing 2025, Maaike de Boer doet binnen TNO al jaren onderzoek naar betrouwbare en transparante AI.

AI betrouwbaar

“Ik doe onderzoek naar hoe we AI betrouwbaar kunnen inzetten. Dat doe ik door middel van hybride AI. De beroemde psycholoog Daniel Kahneman stelt dat de mens 2 manieren van denken heeft. Het snelle, intuïtieve denken en het langzame, weloverwogen denken. Ons brein werkt het beste als je beide manieren van denken inzet. En dat is wat hybride AI ook doet: het snelle en langzame denken combineren.”

“Het snelle denken is datagedreven, hiervoor gebruik ik met name taalmodellen. Het langzame denken is kennisgedreven, en hiervoor gebruik of ontwikkel ik ‘knowledge graphs’. Die helpen computers om met actuele, gestructureerde kennis meer betekenis achter de data te geven, slim te zoeken en verbanden te leggen. Combineer je de data- en kennisgedreven modellen, dan krijg je veel betrouwbare en intelligentere uitkomsten dan bij AI die niet hybride is.”

Ziekten of systeemuitval?

“Met hybride AI kunnen we spectaculaire dingen doen. Denk aan het beter diagnosticeren van ziekten (samen met artsen), het verbeteren van besluitvorming in high-stakes domains, of het voorspellen van systeemuitval. Iets waar hybride AI nu al impact op heeft, is de arbeidsmarkt. Die is krap en verandert snel. Diploma’s en cv’s zijn niet langer de beste manier om de juiste kandidaat te vinden, het draait steeds meer om welke vaardigheden iemand heeft. Ik heb een model gebouwd dat de vaardigheden aan elkaar koppelt waardoor werkzoekenden en werkgevers elkaar in de toekomst beter kunnen vinden.”

Écht verschil maken

“Ik ben trots op het verschil dat ik kan maken. AI wordt nu gedomineerd door de Big Tech, die zich nog bijna uitsluitend focussen op datagedreven AI. Op het snelle denken dus. Terwijl ik al 12 jaar bezig ben met hybride AI. Ik ben er ook trots op dat er nu een heel team werkt aan mijn onderzoek. En dat ik deel uitmaak van een bijzonder collectief: het Programma Hybride Intelligence, een samenwerking van 7 universiteiten.”

Maaikdeboer-tijdmaker-tno-index

“De uitdaging is om mensen te laten inzien dat ze niet alleen moeten inzetten op datagedreven AI, we hebben ook kennisgedreven AI nodig.”

Maaike de Boer

Senior data scientist bij TNO

Kennisgedreven AI

“Ik wil mensen laten inzien dat ze niet alleen gebruik moeten maken van datagedreven AI, maar ook moeten inzetten op kennisgedreven AI. De wereld is nu in de ban van de generatieve, datagedreven AI. Mensen willen hier snel op meeliften. In die haast is er soms onvoldoende oog voor de tekortkomingen van de huidige modellen. Die doen namelijk gewoon statistische voorspellingen maar zijn niet in staat om te begrijpen. Het gevolg is dat ze soms verkeerde antwoorden geven, niet altijd dezelfde resultaten geven, of onduidelijk zijn over waar ze hun antwoorden op baseren. Hybride AI kan redeneren op basis van kennis, in plaats van alleen op basis van data en is daarmee veel robuuster en betrouwbaarder.”

Samenwerken

“Het leuke van mijn werk is dat ik met heel veel mensen mag samenwerken. Enerzijds werk ik met vakgenoten: professoren en andere experts op het gebied van AI. Anderzijds werk ik veel in multidisciplinaire teams, met TNO-collega’s uit andere units. Ik doe veel kennis op over de domeinen uit de verschillende units, en over hoe AI kan helpen. Of het nu gaat over de arbeidsmarkt, het gezondheidsdomein of over het Nederlandse recht. Al die verschillende samenwerkingen zijn voor mij niet alleen leuk maar ook leerzaam.”

Hybride AI is de toekomst

“Mijn oproep aan iedereen die nu wil inzetten op AI: doen! Maar ga niet te snel, waardoor je mogelijk een paar bochten afsnijdt en over een paar jaar opnieuw moet investeren. Haal even adem, laat je niet gek maken door de hype en zet in op hybride AI. Dat is de toekomst.”