Digitale monitoring bij slaapapneu: meten wat patiënten écht belangrijk vinden
Obstructieve slaapapneu (OSA) treft wereldwijd bijna 1 miljard volwassenen en zorgt voor grote druk op de gezondheidszorg en de arbeidsproductiviteit. Toch richt routinematige follow‑up zich nog steeds vooral op de apnea–hypopnea index (AHI) en technische uitlezingen van positive airway pressure (PAP)-therapie. Daardoor blijft de echte patiëntbeleving vaak onderbelicht.
Voor niet‑PAP‑therapieën, zoals mandibulaire repositieapparaten, ontbreekt gestructureerde monitoring vaak volledig. Met een patiëntgericht en gestructureerd framework kunnen we digitale tools ontwikkelen die bruikbare, inzichtelijke en betekenisvolle digitale biomarkers leveren voor patiënten, zorgprofessionals en zorgsystemen.
De uitdaging: weten of de behandeling van slaapapneu écht werkt
OSA is een chronische aandoening waarbij terugkerende ademstops de slaap ernstig verstoren. Dit leidt tot niet‑herstellende slaap, slaperigheid overdag, vermoeidheid, concentratieproblemen en verhoogde gezondheidsrisico’s op lange termijn. Nu de prevalentie blijft stijgen richting één miljard volwassenen wereldwijd, is effectieve digitale monitoring van slaapapneu urgenter dan ooit.
De AHI is jarenlang de gouden standaard geweest, maar één getal kan nooit volledig verklaren hoe patiënten functioneren of zich voelen. PAP‑apparatuur geeft wel datapunten, maar die beantwoorden niet altijd de vraag die voor zowel patiënt als zorgverlener centraal staat: verbetert de behandeling mijn dagelijks leven?
Bij niet‑PAP‑opties - zoals mandibulaire repositieapparaten, hypoglossale zenuwstimulatie en positietherapie - ontbreekt objectieve digitale monitoring bijna volledig. Daardoor steunen therapie‑aanpassingen te vaak op subjectieve symptomen en trial‑and‑error.
Het onderzoek: meten wat er écht toe doet
Om deze kloof te verkleinen, voerde het Digital Biomarker Lab van TNO een uitgebreid mixed‑methods onderzoek uit, gepubliceerd in het JMIR Publications. Hiervoor werd gebruikgemaakt van het Digital Measures That Matter‑framework — een internationaal erkende methode voor het ontwikkelen van betekenisvolle digitale gezondheidsmetingen.
De centrale vraag luidde: wat betekent ‘betekenisvolle gezondheid’ voor mensen met OSA?
In een online enquête onder 223 mensen met een OSA‑diagnose en interviews met patiënten, patiëntvertegenwoordigers en zorgprofessionals (n=11), kwam een duidelijke rode draad naar voren: de patiëntbeleving is belangrijker dan één klinische metric.
- Betere slaapkwaliteit (46,5%);
- Meer energie overdag (35,6%);
- Verbeterde dagelijkse functionaliteit (25,5%);
- Meer lichamelijke activiteit, zoals wandelen, fietsen en sporten (24,7% te herstellen; 16,5% als gezondheidsdoel).
- Metrics die verder gaan dan AHI (36,6%);
- Hogere nauwkeurigheid (20,4%);
- Begrijpelijke, betekenisvolle inzichten (18,3%);
- Actiegerichte feedback (9,2%).
Deelnemers zien grote meerwaarde in wearables zoals smartwatches, sensoren voor onder het matras en smartrings, vanwege gebruiksgemak en dagelijkse toepasbaarheid. Dit onderstreept de noodzaak dat digitale slaapapneumonitoring zich richt op uitkomsten die patiënten werkelijk merken.
Van data naar bruikbare inzichten
Digitale monitoring heeft alleen waarde als patiënten de informatie begrijpen en kunnen toepassen. Deelnemers gaven aan behoefte te hebben aan:
- Een duidelijk overzicht van hun gezondheidstoestand
- Verschillende informatieniveaus, passend bij gezondheidsvaardigheden
- Heldere aanbevelingen: moet ik follow‑up zoeken, en zo ja, welke zorg is gepast?
Gebruiksvriendelijke digitale dashboards en toegankelijk taalgebruik zijn daarmee cruciaal voor succesvolle implementatie van digitale biomarkers in de OSA‑zorg.
Perspectieven integreren: een gedeelde visie op betere OSA‑zorg
Het onderzoek wordt breed onderschreven door de belangrijkste stakeholders in het OSA‑ecosysteem.
“Eindelijk worden we gehoord”. Sandra Houtepen, een patiëntenvertegenwoordiger van ApneuVereniging, merkt op dat dit onderzoek een keerpunt markeert: “Alleen de patiënt kan voelen of de therapie succesvol is! Vermoeidheid en concentratieproblemen worden vaak genegeerd als de AHI laag is. Dit onderzoek zorgt ervoor dat wij eindelijk worden gehoord.”
Foto: Paul Bisschop
“Meten wat ertoe doet”. Vanuit medisch perspectief stelt prof. Sebastiaan Overeem (Kempenhaeghe) dat digitale hulpmiddelen de besluitvorming moeten ondersteunen, en niet alleen gegevens moeten verzamelen: “Het gaat niet om meer data verzamelen, maar om de juiste dingen meten en die vertalen naar informatie die patiënten en clinici helpt beslissingen te nemen.”
Prof. Sebastiaan Overeem
“Digitale zorgpaden bouwen”. Voor bedrijven zoals SomnoMed vormen deze bevindingen een blauwdruk voor productontwikkeling. Wubbien Kliphuis, Marketing Director Europe, legt uit: “47% van de deelnemers geeft prioriteit aan hoe zij zich voelen. Wij bouwen digitale zorgpaden die patiënten actieve deelnemers maken en real‑time feedback geven.”
Wubbien Kliphuis
“Een gestructureerde aanpak”. Dr. Nina Haring, hoofdonderzoeker bij TNO, benadrukt dat deze methodologie het ontwikkelingsrisico voor de industrie vermindert: “Starten bij wat patiënten belangrijk vinden verkleint ontwikkelrisico’s en voorkomt dat digitale tools slechts digitale versies van bestaande klinische maten worden.”
Dr. Nina Haring
Vervolgstappen
TNO voert momenteel een onderzoek naar digitale monitoring slaapapneu uit binnen het Zaans Medisch Centrum (lopend tot juni 2026). Hier onderzoekt TNO de haalbaarheid van thuismonitoring met twee apparaten en een app, en welke digitale biomarkers het waardevolst zijn bij de start van de behandeling.
Werkt u als zorgverlener, onderzoeker of bedrijf aan digitale monitoring of remote care? TNO werkt graag samen om digitale biomarkers te ontwikkelen die écht waarde toevoegen.
Waar het TNO Digital Biomarker Lab waarde toevoegt
Patiëntenparticipatie staat vanaf het begin centraal en bepaalt wat wordt gemeten en hoe resultaten worden gepresenteerd. In combinatie met discovery, validatie en data‑infrastructuur ondersteunt TNO partners bij het ontwikkelen van digitale biomarkers die robuust, interpreteerbaar en klaar voor toepassing zijn in zowel klinisch onderzoek als zorg.
Neem contact met ons op
-
Nina Haring
Functie:Scientific Consultant Digital Biomarkers“Betrouwbare digitale biomarkers worden niet vóór patiënten ontworpen, maar mét hen — van de eerste onderzoeksvraag tot toepassing in het dagelijks leven. Neem contact met mij op voor patiëntgerichte ontwikkeling van digitale biomarkers, waarbij patiëntbetrokkenheid en real-world validatie worden gecombineerd om betrouwbare inzichten te genereren voor zorgbeslissingen en evidence generation.”
-
Standplaats:Leiden - Sylviusweg
-
E-mail:E-mail Nina
-
-
Annika van Rosmalen
Functie:Business Developer-
Standplaats:Leiden - Sylviusweg
-
E-mail:E-mail Annika
-
LinkedIn:Annika op LinkedIn
-
Laat je verder inspireren
Gefragmenteerde inzet zorgtechnologie verhoogt werkdruk, TNO pleit voor sectorbrede afspraken
DIMPLAD: Vroegtijdige herkenning van Alzheimer bevorderen met gebruiksvriendelijke digitale oplossingen
Onderzoek naar digitale monitoring slaapapneu
IBDigital-project van start op ECCO-conferentie in Berlijn
Hoe kan AI de druk op onze zorg verminderen?
