Van netcongestie naar weerbaarheid: flexibiliteit versnelt de mobiliteitstransitie

Resultaten: versnellen uitrol, kosten beperken

TNO onderzocht met scenario- en gevoeligheidsanalyses (2030–2050) hoeveel regelbaar vermogen en welke flexibiliteitsopties nodig zijn om betrouwbare, betaalbare en klimaat-neutrale elektriciteit te garanderen, ook bij weersextremen en netcongestie. De resultaten zijn gepubliceerd in de publicatie: Demand and supply of dispatchable generation in the power system of the Netherlands, 2030–2050.

Dit is interessant voor netbeheerders, gemeenten, exploitanten en beleidsmakers, omdat het concreet laat zien hoe flexibiliteit (vraagsturing, opslag, import/export) en de inzet van dispatchable assets (waterstof-ready, biomassa ± CCS, WtE, SMR’s) de uitrol van publieke laadinfrastructuur kunnen versnellen, kosten kunnen beperken en de systeemweerbaarheid vergroten. Juist in wijken waar bewoners afhankelijk zijn van publiek laden.

Regelbaar vermogen & flexibiliteit

Eerder TNO-onderzoek (voor MRA-E) laat zien dat netcongestie de uitrol van publieke laadinfrastructuur kan vertragen, met directe economische gevolgen (hogere laadkosten, minder productiviteit) en verminderde systeemweerbaarheid.

Juist bewoners zonder eigen oprit of privéschakeling worden hierdoor harder geraakt, waardoor brede deelname aan elektrisch rijden en een robuuste, efficiënte mobiliteitsketen onder druk komen te staan.

Netcongestie vergroot ongelijkheid bij laden

In 2024 laadt naar schatting circa 52% van EV-rijders thuis (RVO), maar om de doelstellingen te halen zal het aandeel publiek laden verder moeten toenemen. Als publieke laadpunten door beperkte netcapaciteit niet tijdig kunnen worden aangesloten, neemt de kans op wachttijden, hogere laadkosten (bijvoorbeeld snelladen) en ongelijke toegang tot laden toe, precies bij de huishoudens die het meest afhankelijk zijn van publieke infrastructuur.

Verdelende rechtvaardigheid staat onder druk

Netcongestie raakt niet alleen techniek en planning, maar ook (verdelende) rechtvaardigheid: wie kan meedoen aan de mobiliteitstransitie, tegen welke voorwaarden en kosten?

Beslissingen over de verdeling van transportcapaciteit en het prioriteren van aansluitingen hebben direct effect op gemeenten, netbeheerders, exploitanten én bewoners van appartementen en wijken zonder eigen laadmogelijkheden.

Integraal inzicht en handelingsperspectief

TNO combineert systeemkennis van elektriciteitsnet en markten met sociaal-economische inzichten om beleid en uitvoering te ondersteunen. Concreet helpen wij met:

• Analyses van toegang en rechtvaardigheid: verschillen tussen groepen inzichtelijk maken en beleidsopties doorrekenen.
• Technische en operationele adviezen: belasting en flexibiliteit op het laagspanningsnet in kaart brengen en scenario’s voor slimme sturing bepalen.
• Roadmaps voor publieke laadinfrastructuur: locatiekeuze, fasering en samenwerking met netbeheerders onder netcongestie-condities.

Beleid en uitvoering

Werk je bij een gemeente, netbeheerder, laadpaalexploitant of beleidsorganisatie en wil je zeker stellen dat iedereen kan meedoen aan elektrisch rijden, ook waar het net krap is?

Neem contact op met TNO voor een korte verkenning van jouw regio of portefeuille. Samen ontwikkelen we praktische, inclusieve oplossingen die het net ontlasten en de mobiliteitstransitie versnellen.