Van netcongestie naar weerbaarheid: flexibiliteit versnelt de mobiliteitstransitie

Uitdaging: netcongestie beperkt toegang tot elektrisch rijden

Nederland wil overstappen naar elektrisch rijden, maar we hebben te maken met netcongestie. Onderzoek van TNO laat zien dat de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet de uitrol van publieke laadinfrastructuur kan vertragen.

Deze beperking raakt groepen niet evenredig. De verdeling van netcapaciteit en de beschikbaarheid van een eigen laadmogelijkheid bepalen in belangrijke mate wie wél en wie niet kan overstappen op elektrisch rijden. Tegelijkertijd wordt van huishoudens verwacht dat zij deze stap zetten, terwijl dit in sterke mate afhankelijk is van toegankelijke en betrouwbare laadvoorzieningen.

Momenteel laden veel mensen nog thuis, maar volgens onderzoek van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) zal de vraag naar publieke laadpalen sterk toenemen. Juist daar ontstaat spanning: door netcongestie is het onzeker of nieuwe laadpunten tijdig kunnen worden aangesloten, mede door keuzes van de ACM over prioritering op het net.

Ook Laadwerk, verantwoordelijk voor de realisatie van publieke laadinfrastructuur in NoordHolland, Flevoland en Utrecht, herkent deze problematiek.

Ongelijkheid in toegang tot elektrisch rijden

Bij beperkte netcapaciteit, zoals in de provincie Utrecht, wordt niet iedereen evenredig geraakt. Mensen met een eigen oprit kunnen thuis laden, terwijl bewoners zonder privé-parkeerplek afhankelijk zijn van publieke laadpalen. Juist deze groep loopt tegen extra drempels aan door het achterblijven van publieke laadinfrastructuur:

• Minder of geen laadpalen in de buurt
• Grotere drukte en wachttijd bij bestaande laadpunten
• Hogere kosten, bijvoorbeeld door gebruik van snelladers
• Minder mogelijkheid gebruik te maken van voordelige (dynamische) tarieven

Volgens de ANWB kunnen mensen door de kosten terughoudender zijn om over te stappen op elektrisch rijden. Ook kunnen hogere kosten en onzekerheid mensen terughoudender maken om over te stappen op elektrisch rijden.

Goede en eerlijke toegang tot laadinfrastructuur is dus essentieel. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur benadrukt dat iedereen moet kunnen meedoen aan de transitie. Dit vergroot het draagvlak én helpt om klimaatdoelen te halen. Tegelijk blijft een betrouwbaar elektriciteitsnet een randvoorwaarde.

Beslissingen over de verdeling van transportcapaciteit en het prioriteren van aansluitingen hebben direct effect op gemeenten, netbeheerders, exploitanten én bewoners van appartementen en wijken zonder eigen laadmogelijkheden.

Integraal inzicht en handelingsperspectief

TNO combineert systeemkennis van elektriciteitsnet en markten met sociaal-economische inzichten om beleid en uitvoering te ondersteunen. Concreet helpen wij met:

• Analyses van toegang en rechtvaardigheid: verschillen tussen groepen inzichtelijk maken en beleidsopties doorrekenen.
• Technische en operationele adviezen: belasting en flexibiliteit op het laagspanningsnet in kaart brengen en scenario’s voor slimme sturing bepalen.
• Roadmaps voor publieke laadinfrastructuur: locatiekeuze, fasering en samenwerking met netbeheerders onder netcongestie-condities.

Van inzicht naar uitvoering

Met heldere inzichten in toegankelijkheid, realistische netrandvoorwaarden en praktische uitvoering kunnen overheden, netbeheerders en marktpartijen de uitrol van publieke laadinfrastructuur versnellen zónder groepen uit te sluiten. TNO geeft richting en inzicht met data-analyses, technisch-operationele adviezen en roadmaps die rekening houden met netcongestie en verdelende effecten, zodat de overstap naar elektrisch rijden haalbaar en toegankelijk is.