De slappe ondergrond in grote delen van Nederland was altijd al een uitdaging voor bouwers. Door de eeuwen heen vonden ze daar slimme oplossingen voor, zoals het gebruik van lange houten palen waar de fundering van een bouwwerk op rust. Probleem structureel opgelost? Nou nee: een samenspel van factoren zorgt ervoor dat het aantal funderingsproblemen in ons land flink zal toenemen. 

Dieper op het onderwerp van funderingsproblematiek in gaan?

Neem dan contact op met Herdis Heinemann

Contact opnemen

De belangrijkste oorzaken van de toenemende funderingsproblemen

Klimaatverandering, beleidskeuzes en bodemdaling. Door de opwarming van de aarde stijgt de zeespiegel, treden rivieren vaker uit hun oevers, is er een toename van hoosbuien waarbij er binnen korte tijd een enorme hoeveelheid regen valt en zijn er ook juist periodes met aanhoudende droogte. 

Daarbij speelt ook het beheer van de grondwaterstand een belangrijke rol. De overheid kiest er soms namelijk bewust voor om de grondwaterstand in een bepaald gebied te verlagen of te verhogen. En dan is er nog de 
bodemdaling, een probleem waar we in verschillende delen van Nederland mee te kampen hebben. 

Wat zijn de gevolgen? 

In ons land staan veel oude panden op houten palen. Zo ook veel van onze infrastructuur. En bij een fluctuerend grondwaterpeil kunnen die palen gaan rotten. Dat betekent dat we aan de vooravond staan van een periode waarin we geconfronteerd zullen worden met serieuze funderingsproblemen. 

Maar die houten palen zijn nog maar een deel van het probleem. Tot de jaren zeventig maakten bouwbedrijven - naast paalfunderingen van hout - ook veel gebruik van ondiepe funderingen. ‘Op staal’, zoals dat heet. En ook die funderingen blijken gevoelig voor bodemdaling en grillige grondwaterstanden.
 

En welke problemen levert dat op? 

Dat verschilt enorm. Er zijn panden die door een wegzakkende of kapotte fundering dusdanig verzakken dat ze bijvoorbeeld zichtbaar scheef komen te staan en er echt gevaarlijke constructieproblemen kunnen ontstaan. En bij andere panden beperkt het probleem zich tot kleine scheurtjes in de muur, waarbij dan oKverigens wel onderzocht moet worden of dat niet een voorbode is van een ernstiger funderingsprobleem. 

Waar komen funderingsproblemen voor? 

Tot dusver beperkte de echt serieuze funderingsproblematiek met houten palen zich vooral tot een aantal steden in de randstad, zoals Rotterdam, Dordrecht en Gouda. Daar zit momenteel al veel kennis over het in kaart brengen en herstellen van funderingsschade. 

Nu ook de rest van Nederland vaker met funderingsproblemen te maken gaat krijgen, is het belangrijk om die al aanwezige kennis goed met elkaar te delen. En dat geldt al helemaal voor het delen van kennis over problemen met funderingen op staal, want daar hebben we in Nederland nog niet veel ervaring mee.
 

Waarom moeten we nu in actie komen tegen funderingsproblemen? 

De processen in de ondergrond zijn vaak complex. Dat maakt het lastig om nauwkeurige voorspellingen te doen over de locaties waar er funderingsproblemen kunnen ontstaan. Ondertussen gaat het wel om een probleem waar veel Nederlanders mee geconfronteerd zullen worden. Daarbij zal de funderingsproblematiek veel financiële schade veroorzaken. 

Experts verwachten tot 2050 een schadepost van zo’n 20 tot 30 miljard euro. Dat is een schatting die is gebaseerd op een situatie waarin Nederland volop maatregelen neemt om funderingsschade zoveel mogelijk te voorkomen. Als die maatregelen achterwege blijven, zou het schadebedrag dus nog veel hoger uit kunnen vallen. 

Wat kan TNO hierin betekenen? 

Om de funderingsproblematiek goed in beeld te krijgen ontwikkelen we als TNO kennis, die we vervolgens ook weer delen. Zo hebben we onlangs samen met Deltares een rapport over funderingsproblematiek geschreven. De drie belangrijkste aanbevelingen: 

  1. Zorg voor een beter inzicht in de aard, omvang en spreiding van de funderingsproblematiek, en zorg daarbij voor een beter inzicht in hoe de schades precies tot stand komen.
  2. Ga op zoek naar nieuwe technieken en richtlijnen om data en informatie over funderingsproblemen te verzamelen en te ontsluiten.
  3. Ontwikkel nieuwe concepten die funderingsproblemen kunnen voorkomen of waarmee het mogelijk is om al aangetaste funderingen op een snelle en goede manier te herstellen

Welke rol speelt de overheid? 

Het rapport werd in opdracht van het Rijksprogramma Aanpak Funderingsproblematiek gemaakt. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland voert de regie over dat programma. Samen met partners zet de RVO zich in voor het verbeteren van de kennis over funderingsproblematiek in ons land en het zoeken naar passende oplossingen. Er is op dat vlak nog veel te doen en de tijd begint te dringen. Vandaar ook dat TNO momenteel flink meer aandacht aan dit onderwerp besteedt dan voorheen. 

Meer weten over de funderingsproblematiek in Nederland?

Download dan het rapport van TNO en Deltares.

Download
Expertise

Bodemdaling in Nederland

In grote delen van Nederland daalt de bodem door menselijke activiteit. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het verlagen van het grondwaterpeil om onze voeten droog te houden en het bouwen van woonwijken... Lees verder
Kennis

Innovatie in de bouw door kennisdeling en advisering

In de bouw ontstaan doorlopend innovatieve ideeën. Door kennisontwikkeling en advisering helpt TNO bouwbedrijven, toeleveranciers en architecten van die ideeën concrete bouwinnovaties te maken. Lees verder
Contact

Dr. ing. Herdis Heinemann