Soort project:
Project
Thema:
Circulair en industrieel bouwen

CARBON: CO2-arm renoveren met biobased isolatiemateriaal

Status project

2025 - 2027

In samenwerking met

Holland Houtland, Efectis Nederland, Takkenkamp en meer

Nederland moet 2,5 miljoen woningen verduurzamen. Biobased isolatiematerialen zijn hiervoor technisch geschikt, maar worden nog nauwelijks toegepast. In project CARBON ontwikkelt TNO met 14 partners biobased isolatieoplossingen die betaalbaar, betrouwbaar en schaalbaar zijn. Zo versnellen we de transitie naar CO2-arm renoveren.

Drempels weg voor biobased isoleren

Om de klimaatdoelen te halen moeten we 2,5 miljoen bestaande woningen veel sneller en duurzamer isoleren. Biobased materialen zoals karton, biopolymeren, hennep en stro hebben bewezen isolerende eigenschappen. Gebouwbeheerders, installateurs, isolatiebedrijven en toeleveranciers willen er graag mee aan de slag, maar durven nog geen garanties te geven op de toepassing ervan in renovatieprojecten.

Dat remt woningeigenaren en vastgoedbeheerders, zoals woningcorporaties, om voor biobased te kiezen. Als we deze drempels wegnemen, kunnen biobased isolatieoplossingen hun volledige potentieel waarmaken in de strijd tegen CO2-uitstoot en het woningentekort.

CO2-arm renoveren met biobased oplossingen voor na-isoleren

In project CARBON bundelen 15 partijen hun expertise om binnen 3 jaar schaalbare biobased isolatieoplossingen te ontwikkelen voor de Nederlandse renovatiemarkt. We concentreren ons op toepassingen in vloeren, gevels en daken, maar wel met een brede scope. Van het aanbrengen van isolerende voorzetwanden en spouwmuurisolatie tot prefab isolatieoplossingen.

We onderzoeken hoe de materialen zich gedragen onder praktijkomstandigheden en op langere termijn. We meten onder andere de invloed van vocht, ventilatie en installatiewijze op de isolatiewaarde. Ook onderzoeken we brandveiligheid, bouwfysische prestaties, kosten en de randvoorwaarden voor garanties.

Door nauwkeurige monitoring en data-analyse ontstaan inzichten die nodig zijn om deze materialen op grote schaal toe te passen. Dit zal leiden tot een toename in het gebruik van biobased isolatiematerialen en daardoor duurzamere isolatieoplossingen voor de woningeigenaren en de installateurs.

2,5 miljoen woningen sneller verduurzaamd

CARBON resulteert in nieuwe isolatietoepassingen die technisch, economisch en praktisch haalbaar zijn. Het project geeft inzicht in de milieuprestaties van biobased materialen en levert richtlijnen voor ontwerp, toepassing en installatie. Door kennisdeling en demonstratieprojecten groeit het vertrouwen in biobased isoleren, zowel bij leveranciers als gebruikers. De inzichten zijn ook toepasbaar op nieuwbouw.

Dit onderzoeksproject is mede mogelijk gemaakt door RVO.

Partners

Bij project CARBON zijn partijen betrokken uit de volledige renovatieketen:

  • TNO (met Holland Houtland en Efectis Nederland) leidt het consortium en is met Wageningen Food and Biobased Research inhoudelijk verantwoordelijk.
  • Productontwikkelaars en installateurs (Takkenkamp, Reimarkt, CircuSol Insulation, Isolatietechniek Brabant, Isoplus Parels, Prefab Isolatie, GreenInclusive, Houkesloot Prefab BV, Vereniging Circulair Friesland, Lab03 Architecten, Klomp, Warmteplan en Insula) vertalen de opgebouwde kennis en praktijkervaring naar biobased isolatieproducten en werkwijzen.
  • Co-makers en woningcorporaties leveren feedback op de ontwikkelde concepten en stellen locaties beschikbaar voor demonstratieprojecten.

Biobased isoleren in de praktijk

Deze voorbeelden laten zien dat biobased isoleren de toekomst heeft:
Ontwikkeling Primaire ontwikkelaar(s)
Renovatiedak met hennepisolatie GreenInclusive, Houkesloot, Vereniging Circulair Friesland
Robuustheid verbeteren van biobased
oplossingen voor inblaasisolatie daken
Takkenkamp / Isolatietechniek Brabant / WarmtePlan
Biobased oplossingen voor platte en hellende daken KLOMP
Biobased oplossingen voor spouwmuurisolatie ISOPlusParels, Isolatietechniek Brabant, Insula
Prefab biobased renoveren van binnenuit in
combinatie met digitale inmeting
Prefab Isolatie
Optimaliseren van productieproces cellulose
isolatie voor een nog lagere MKI
Circusol
Biobased vloerisolatie voor naisolatie via kruipruimtes Takkenkamp/ Isolatietechniek Brabant
Onderzoeksvraag Uitvoerende partner
Marktvragen in kaart brengen Reimarkt
Kennis en praktijkervaring uit buitenland Lab03 en CHRITH architecten

Ontdek TNO BioBuilt

TNO BioBuilt ondersteunt bouwpartners met kennis en faciliteiten om circulaire, biobased bouwmaterialen op te schalen en zo de bouw CO₂-neutraal te maken. Werk mee aan experimentele productie van bouwmaterialen en -constructies.

Samenwerken?

Voor de praktijktesten in CARBON zoeken we partijen die pilotlocaties beschikbaar kunnen stellen, nieuwe producten willen uitproberen of willen deelnemen aan kennisdeling. Door mee te doen werk je actief mee aan de transitie naar circulair bouwen en isoleren. Neem contact met ons op als je wilt aansluiten.